Les 1 Introductie: Wat is geschiedenis?
Introductie
Le Corbusier maakt een onderscheid tussen het bouwen/constructie en de
bouwkunst/architectuur.
- Bouwkunst zal gevoelens opwekken bij mensen
- Het is een materiele getuigenis van de mensen die het bouwen en van de samenleving.
à Er is sprake van een eigen architectuurtaal, iets dat wordt toegevoegd aan de architectuur
zelf.
Architectuur vertrekt vanuit de bouwkunde.
- Er is eerst een opdracht die wordt opgegeven. Dit zal gekoppeld worden aan een
creatief proces dat zal leiden tot de bouwkunst.
Bouwkunde:
- Noodzaak, opdracht, ontwerp, materiaal, techniek, constructie, praktisch, …
Bouwkunst:
- Bewuste compositie van materiaal, vormen, kleuren, verhoudingen, stijl, schoonheid,
kunst, …
Wat wij als erfgoed zien zal heel hard verschillen van andere tijdperken. De geschiedenis mag
zich niet focussen op 1 feit maar moet kijken naar de samenhang van verschillende feiten en
ze vergelijken om zo de toekomst of heden te verstaan. = Kritische blik
Objectiviteit:
- Wordt ernaar gestreefd maar is geen zekerheid want iedereen beleefd iets anders
- Er is een kritische omgang met het verleden
- We moeten het verleden niet verheerlijken maar ook niet gaan verdoemen
o Het verleden is niet beter als nu maar is zeker ook niet slechter. Je moet er een
evenwicht in vinden.
Filmpje: agentschap onroerend erfgoed, architectuur en erfgoed: een tango in de tijd
“Erfgoed is de planeet aarde.”
“Hedendaagsheid in architectuur zit meer in de attitude dan in de elementen waaraan je
werkt.”
1. De polis en de megapolis
De organisatie van een samenleving door architectuur
Polis à stadstaat in de Griekse wereld
Megapolis à de Romeinse architectuur met Rome als centrum
Eigenheid aan perceptie van de ruïnes:
à Veel discussie tussen Winckelmann, Piranesi en Hittorff
- Spanningsveld tussen pure esthetiek en ingenieurskunst
4
, - Sommigen zien ze alle twee als 1 geheel, dus dat Griekse en romeinse architectuur
eigenlijk 1 vormen en anderen zeggen dat Romeinse architectuur een namaak is van
de Griekse architectuur.
- Er zijn heel belangrijke verschillen tussen Romeinse en Griekse architectuur
o Hiervoor moet je ze in hun context plaatsen om deze te verstaan en te zien
Piranesi:
- Romeinse architectuur (=genie)
- Toont de constructieve logica, de wetten van de zwaartekracht en het verval:
o De natuur herovert haar plaats op de architectuur
- Constructieve logica
- Hoge graad in detail
- Tempelsite van Phaestum door Piranesi
Wickelmann:
- Griekse architectuur
- Het zuivere
- Nadruk op culturele verfijning, harmonie met de natuur, arcadische eenvoud
- Let op diagonale benadering van het gebouwencomplex
o De bezoekers benaderen langs de zijkant maar kunnen langs alle kanten komen
- Tempelsite van Phaestum door Joachim Winckelmann:
5
, De drie belangrijke verschillen tussen de Griekse en romeinse context:
- MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIE: de polis versus het imperium
o De Griekse wereld wordt via de polis georganiseerd, kleine politieke eenheden
o Romeinse wereld is met een heel duidelijke centrum nl. Rome die alles gaat
besturen
- CULTURELE VERSCHILLEN EN INVLOEDEN: perfectie versus assimilatie
o Gaan beiden ontstaan op een gebied waar er al een culturele geschiedenis zou
bestaan, andere artefacten en erfgoed
o Ze gaan allebei anders omgaan met hun erfgoed
o De Grieken gaan streven naar perfectie en vervolmaking van de geërfde
geschiedenis
o De romeinen hebben te maken met een veel groter gebied, veel gestrekter
§ Ze hebben te maken met meerdere culturen, ze gaan alles
samennemen en deze verzoenen in een nieuw geheel
- BOUWTECHNISCHE EVOLUTIES: zuil/architraaf versus muur en gewelf
o De architectuur van de Grieken is gebaseerd op de architraafbouw (het
verticale)
o De romeinen gaan dat ook overnemen maar wat aanpassen nl. met het
ontstaan van beton
§ Ze gaan deze gebruiken als bouwtechnisch systeem en dit gaat ervoor
zorgen dat ze veel grotere gebouwen gaan kunnen bouwen
2. Verenigd in de diversiteit: de polis (Grieks)
- Geografische versnippering
o Geen gemeenschappelijk rijk onder 1 leider maar waren eigen verschillende
kleine politieke eenheden die samen een gemeenschappelijke identiteit
hadden en zo 1 geheel vormden.
o De verschillende stadstaten waren versnipperd door natuurlijke grenzen
§ Bv door de zee of bergketens
6
Introductie
Le Corbusier maakt een onderscheid tussen het bouwen/constructie en de
bouwkunst/architectuur.
- Bouwkunst zal gevoelens opwekken bij mensen
- Het is een materiele getuigenis van de mensen die het bouwen en van de samenleving.
à Er is sprake van een eigen architectuurtaal, iets dat wordt toegevoegd aan de architectuur
zelf.
Architectuur vertrekt vanuit de bouwkunde.
- Er is eerst een opdracht die wordt opgegeven. Dit zal gekoppeld worden aan een
creatief proces dat zal leiden tot de bouwkunst.
Bouwkunde:
- Noodzaak, opdracht, ontwerp, materiaal, techniek, constructie, praktisch, …
Bouwkunst:
- Bewuste compositie van materiaal, vormen, kleuren, verhoudingen, stijl, schoonheid,
kunst, …
Wat wij als erfgoed zien zal heel hard verschillen van andere tijdperken. De geschiedenis mag
zich niet focussen op 1 feit maar moet kijken naar de samenhang van verschillende feiten en
ze vergelijken om zo de toekomst of heden te verstaan. = Kritische blik
Objectiviteit:
- Wordt ernaar gestreefd maar is geen zekerheid want iedereen beleefd iets anders
- Er is een kritische omgang met het verleden
- We moeten het verleden niet verheerlijken maar ook niet gaan verdoemen
o Het verleden is niet beter als nu maar is zeker ook niet slechter. Je moet er een
evenwicht in vinden.
Filmpje: agentschap onroerend erfgoed, architectuur en erfgoed: een tango in de tijd
“Erfgoed is de planeet aarde.”
“Hedendaagsheid in architectuur zit meer in de attitude dan in de elementen waaraan je
werkt.”
1. De polis en de megapolis
De organisatie van een samenleving door architectuur
Polis à stadstaat in de Griekse wereld
Megapolis à de Romeinse architectuur met Rome als centrum
Eigenheid aan perceptie van de ruïnes:
à Veel discussie tussen Winckelmann, Piranesi en Hittorff
- Spanningsveld tussen pure esthetiek en ingenieurskunst
4
, - Sommigen zien ze alle twee als 1 geheel, dus dat Griekse en romeinse architectuur
eigenlijk 1 vormen en anderen zeggen dat Romeinse architectuur een namaak is van
de Griekse architectuur.
- Er zijn heel belangrijke verschillen tussen Romeinse en Griekse architectuur
o Hiervoor moet je ze in hun context plaatsen om deze te verstaan en te zien
Piranesi:
- Romeinse architectuur (=genie)
- Toont de constructieve logica, de wetten van de zwaartekracht en het verval:
o De natuur herovert haar plaats op de architectuur
- Constructieve logica
- Hoge graad in detail
- Tempelsite van Phaestum door Piranesi
Wickelmann:
- Griekse architectuur
- Het zuivere
- Nadruk op culturele verfijning, harmonie met de natuur, arcadische eenvoud
- Let op diagonale benadering van het gebouwencomplex
o De bezoekers benaderen langs de zijkant maar kunnen langs alle kanten komen
- Tempelsite van Phaestum door Joachim Winckelmann:
5
, De drie belangrijke verschillen tussen de Griekse en romeinse context:
- MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIE: de polis versus het imperium
o De Griekse wereld wordt via de polis georganiseerd, kleine politieke eenheden
o Romeinse wereld is met een heel duidelijke centrum nl. Rome die alles gaat
besturen
- CULTURELE VERSCHILLEN EN INVLOEDEN: perfectie versus assimilatie
o Gaan beiden ontstaan op een gebied waar er al een culturele geschiedenis zou
bestaan, andere artefacten en erfgoed
o Ze gaan allebei anders omgaan met hun erfgoed
o De Grieken gaan streven naar perfectie en vervolmaking van de geërfde
geschiedenis
o De romeinen hebben te maken met een veel groter gebied, veel gestrekter
§ Ze hebben te maken met meerdere culturen, ze gaan alles
samennemen en deze verzoenen in een nieuw geheel
- BOUWTECHNISCHE EVOLUTIES: zuil/architraaf versus muur en gewelf
o De architectuur van de Grieken is gebaseerd op de architraafbouw (het
verticale)
o De romeinen gaan dat ook overnemen maar wat aanpassen nl. met het
ontstaan van beton
§ Ze gaan deze gebruiken als bouwtechnisch systeem en dit gaat ervoor
zorgen dat ze veel grotere gebouwen gaan kunnen bouwen
2. Verenigd in de diversiteit: de polis (Grieks)
- Geografische versnippering
o Geen gemeenschappelijk rijk onder 1 leider maar waren eigen verschillende
kleine politieke eenheden die samen een gemeenschappelijke identiteit
hadden en zo 1 geheel vormden.
o De verschillende stadstaten waren versnipperd door natuurlijke grenzen
§ Bv door de zee of bergketens
6
