Ouderenzorg volledige samenvatting

OUDERENZORG
Veroudering van de bevolking
Ontgroening en toename levensverwachting
Ontgroening vd bevolking
= het aandeel jonger (0-19jaar) daalt jaar na jaar

 Sinds de 20ste eeuw daalt het geboortecijfer in België
o Onderbreking na WOII: Babyboom (’45-’65)
o Maar: vanaf ’60 terug daling  anticonceptie en geboortecontrole
 Een vervangingspeil van 2.1 is nodig om de bevolking te vervangen
o Ligt momenteel op 1.6  niet gunstig voor bevolkingsaantal
o Voorspellingen stijgen amper

Toename levensverwachting
 Neemt toe sinds de 20ste eeuw
 Beïnvloedende factoren
o Verbeterde levensomstandigheden
o Vooruitgang gezondheidszorg
o Recentere preventiecampagnes
 Vrouwen een hogere levensverwachting dan mannen
o Voorsprong wordt wel kleiner door ongezond gedrag
 Kleine daling in 2020 door coronapandemie
 Voorspellingen 2070
o Vrouwen: 89.7 jaar en mannen: 88.1 jaar

Vergrijzing en verzilvering
Vergrijzing: aandeel ouderen (65+) die jaar na jaar toeneemt.

Verzilvering: aandeel oudste ouderen (80+) die jaar na jaar toeneemt.

 Aandeel zal de komende jaren toenemen  babyboomers
 Tegen 2050 zal 40% vd actuele 65+ 80+ jaar zijn
 Voorspellingen
1

, o Piek in 2040
o Zal daarna even stabiel blijven
o Dan geleidelijke uitdoving babyboomeffect



Visuele voorstelling
= leeftijdspiramide: grafische weergave vd verdeling vd bevolking naar geslacht en leeftijd.

 1881: vorm van een echte piramide
o Brede voet: hoog geboortecijfer
o Smalle top: lage levensverwachting
 2025: veranderde samenstelling
o Smallere voet: ontgroening
o Bredere top: vergrijzing en verzilvering
 2050: “champignon”
o Geen piramidevorm meer
o Verdere trend van veroudering in de bevolking en ontgroening

Nuancering ontgroening en vergrijzing
 Regionale verschillen in ons land
o Brussels hoofdstedelijk gewest = duidelijk jonger
 Multiculturele karakter
 Gemiddeld meer kinderen uit gezinnen van andere origine
 Maar: ook het grootste aandeel 80+’ers
 ‘gekleurde’ vergrijzing  veel van andere origine
o Vlaams Gewest
 Uitgesproken vergrijzing
 Migratie naar de kust
 = pensioenmigranten
 Geeft nu al een situatie weer dat in Vlaanderen zal plaatsvinden
binnen een aantal jaar
 Nieuwe initiatieven kunnen aan de kust al getest worden
o Kustgemeenten: diverse uitdagingen
 Minimaal sociaal netwerk
 Nood aan aangepaste woningen


2

,  Hoge druk op thuisverpleging en voorzieningen
 Hoge vraag naar werknemers, maar dalende beroepsactieve bevolking
o Grootsteden
 Groeiende verjonging
 Multiculturele karakter




Uitdagingen voor de verpleegkundige praktijk
Oudere van de toekomst  noodzaak tot herziening
Babyboomers:

 Groot aandeel van toekomstige ouderen
 Zullen beter geïnformeerd, kritischer en mondiger zijn
 Willen zinvol ouder worden, van betekenis blijven en actief blijven in de samenleving
 Willen duidelijke info over geboden kwaliteit + veiligheid en controle over hun
zorgverlening

Focus op gezond en actief ouder worden
 Werken aan betere gezondheid en beperken gezondheidsverlies  gezond en actief
ouder worden
 Preventie: sleutelrol om dit te bekomen
 focus op behoud quality of life door zelfredzaamheid en eigen regie te ondersteunen

Toename chronische aandoeningen
 prevalentie stijgt wereldwijd  gevolg van de vergrijzing
 vooral chronische aandoeningen met leeftijd als risicofactor
 ook multimorbiditeit neemt toe
 brengen specifieke problemen met zich mee
o kans op verhoogde behoefte langdurige zorg en/of ondersteuning

Toename zorgvraag
 beperkingen bij de ADL of IADL verhogen druk op de gezondheidszorg
o = toename zorgvraag
o Door chronische of acute aandoeningen


3

, Toename aantal personen met dementie
Risicofactoren:

 Leeftijd
 Geslacht
 Preventie
 Levensstijl

Voorlopige schatting: verdubbeling van aantal personen met dementie tussen 2020-2070




Druk op informele zorgverleners
 Vaak van middenleeftijd
 Vaak zorg voor (schoon)ouder
 Vaak vol- of deeltijds beroepsactief
 Prognose: sterke stijging familiale zorgindex vanaf 2025
o = verhouding van 80+’ers tov de 50-59 jarigen die instaan voor de zorgen
o Stijging = meer 80+’ers dan 50-59 jarigen die zorg kunnen verlenen
 Mantelzorgers: nabije zorg in vertrouwde thuisomgeving
o 40% inwonend
o Hoe ouder ze worden  hoe meer zorgen ze opnemen
o 15% staat er alleen voor  geen professionele hulp
o Bij oudere ZO’s  meer risico op overbelasting vd MZ
o Eigen gezondheidsproblemen nemen toe als oudere MZ
o Kans op sociaal isolement
o Negatieve factoren beschikbaarheid mantelzorg:
 Lagere geboortecijfers
 Gezinsverdunning
 Grotere participatie ad arbeidsmarkt
 Verhoging pensioengerechtigde leeftijd
 Toegenomen mobiliteit

Druk op professionele zorgverlener
 Personeelsschaarste
o Grote uitstroom  veel boomers in de zorg die dus zelf te oud worden
4