Page | 0
VERZEKERINGS-
MANAGEMENT
, VERZEKERINGSTECHNIEK
Begrip Risico heeft in deze cursus 4 betekenissen:
- Risico als een onzeker fenomeen (in de zin van brandrisico)
- Risico als voorwerp van een onzekere gebeurtenis (zo kan ‘een risico’ duiden op een
verkeersongeval)
Page | 1
- Risico als handeling met onzeker gevolg
- Risico zijnde het voorwerp dat onderhevig is aan onzekere gebeurtenis, zoals een gebouw dat een
‘risico’ is.
DEEL I – INLEIDING
1. INLEIDING TOT RISKMANAGEMENT
1.1 EEN KORTE GESCHIEDENIS VAN RISKMANAGEMENT
Elementaire beleidstaken binnen een verzekeringsmaatschappij:
- Solvabiliteit en liquiditeit
- Risico op calamiteiten
1ste stroomversnelling van risk management:
Solvency I - jaren 1970 tot begin jaren 1990
Bepaalde financiële risico’s dienden op een
2de stroomversnelling van risk management:
professionele manier te worden beheerd. Dit omvat
niet alleen het meten van risico’s, maar ook een
2000 - Y2K (potentiële ICT-risico’s) + groeiend
adequate manier van behandeling ervan. milieubewustzijn
Gaf aan dat ICT niet alleen kansen maar ook risico’s
creëert, die een storend of catastrofaal karakter
3de stroomversnelling van risk management: kunnen hebben. Hierdoor bleek risicobeheer ook
11 september 2001 – Twin Towers relevant voor ieder bedrijf met een ICT-afhankelijke
Wereld werd geconfronteerd met het structuur.
terrorismerisico, dat tot dan ernstig werd
onderschat, vooral de graviteit ervan. 4de stroomversnelling van risk management:
Herverzekeraars trokken zich terug van de markt Falen van bedrijven
voor verzekering van terrorismerisico’s en daardoor Toonde aan dat, indien bedrijven hun
ook de gewone verzekeraars. Hierdoor moesten organisationele risico’s niet nauwgezet analyseren,
bedrijven en particulieren zelf de eventuele opsporen en remediëren, de finale calamiteit de
gevolgen dragen. Risicobeheer werd relevant voor uitkomst kan zijn: het faillissement.
ieder bedrijf dat een potentieel doelwit vormde.
Hieruit vloeiden wettelijke initiatieven voort die
5de stroomversnelling van risk management:
bedrijven dwingen op een gestructureerde manier
Basel III en Solvency II financiële en organisationele risico’s te beheren.
De normering van deze weten tilt het risicobeheer
bij respectievelijk banken en verzekerings-
ondernemingen naar een nieuw en hoger peil. Het
bewustzijn van risico’s en het gestructureerd beheer
ervan bij bedrijven is drastisch gegroeid hierdoor.
Riskmanagement is hoe dan ook, een must om het overleven van het bedrijf te garanderen. Daarnaast
toonde een studie reeds aan dat riskmanagement de bedrijfsresultaten van ondernemingen verhoogt.
1.2 DE ESSENTIE VAN ERM : DE 4 VRAGEN VAN ERM
Enterprise Risk Management (ERM) stelt 4 vragen, waarop de riskmanager een antwoord moet zoeken:
- Wat kan er fout gaan in het bedrijf?
- Waarom kan het fout gaan?
- Als het fout gaat, wat kunnen de gevolgen dan zijn en hoe groot zijn deze gevolgen?
- Wat kan het bedrijf doen om deze fouten te vermijden, of de gevolgen te beperken?
,1.3 RISKMANAGEMENT VANUIT EEN HOLISTISCHE BENADERING
Ondernemen = risico nemen
→ Alleen door kansen te wagen en de mogelijkheid op falen te aanvaarden, kan men waarde creëren.
Alleen via dia waardecreatie kan welvaart gecreëerd worden.
Startpunt van riskmanagement = Analyse van bedrijfsdoelstellingen Page | 2
→ Riskmanagement wordt toch nog geassocieerd met een beperkt deel van het totale risicobeheer in
een bedrijf. Het wordt nog te vaak ingekort tot het beheer van een verzekeringsportefeuille.
Risico’s in een onderneming zijn nochtans veel ruimer dan die risico’s waarvoor een polis bestaat.
Slechte audit van uitgaven
schadedossiers, acceptatiefouten
Verkeerd model van
schadereservering, tariferingsfouten
Procedure-risico
Fouten in ALM Systeemrisico
Modelrisico
ICT risico’s
Financiële risico’s HRM risico’s Operationeel risico
Bedrijfsrisico’s Zuivere risico’s
Verzekerbare risico’s - Oorlogsrisico en
terrorisme
- Natuurrampen,
Milieuramp en
Juridisch risico opwarming
Reputatierisico’s Politiek risico Productrisico’s
- Brand
- Ongevallen met eigen
Lokale politieke schade
risico’s Geopolitieke risico’s - Ongevallen met schade
derden
Verkeerde tarificatie - Ziekte
Onvoldoende duidelijke of correcte - Fraude
Wijziging in de fiscaliteit - Diefstal
polisvoorwaarden
Extreme risicoconcentratie → Eigendom
→ Intellectuele
Als bedrijf:
- Ken ik mijn risico’s? eigendom
- Zijn die risico’s verzekerd?
- Zijn die risico’s voldoende verzekerd?
- Wat zijn de uitsluitingen?
- Welke risico’s draag ik zelf?
- …
3 op de 5 ondernemingen die slecht verzekerd zijn, gaan failliet na een brand.
Het ALM-beheer (asset liability maangement)
Het investeringsbeleid van verzekeraars steunt op meerdere elementen:
- Het profiel van de liabilities - Het wettelijk kader met:
- Langetermijnverwachtingen van de o Prudentieel toezicht
economie o Marktregulatie
- De verhouding risico/return van de o Belastingpolitiek
diverse producten op de markt o Boekhoudregels
- De risicoappetijt van de verzekeraar
, Cashflowmatching
→ Het profiel van de liabilities leidt in het beste geval tot een perfecte match van inflow en outflow
van geld
→ Verzekeraar moet in staat zijn om voor iedere werkdag te bepalen welke cashflow ‘in’ er is, en die
te matchen met een belegging die overeenkomt met de cashflow ‘out’ = Duration Matching
→ Risico’s:
Page | 3 o Modelfouten: cashflowmatching gebeurt op basis van geavanceerde datamining. Iedere
fout in het model kan de matching doen foutlopen.
o Beleggingsrisico: geen enkele belegging is 100% veilig. In het model moet de verzekeraar
dus rekening houden met dat beleggingsrisico en in marges voorzien.
o Herbeleggingsrisico: veel levensverzekeringen lopen 30 jaar en meer. Maar slechts weinig
beleggingen lopen zo lang, beleggingen zullen dus in de loop van de tijd hernieuwd moeten
worden en niets garandeert dat die herbelegging tegen dezelfde voorwaarden als de
oorspronkelijke kan gebeuren.
o Afkooprisico: een klant kan in principe op ieder moment zijn polis afkopen. Dat creëert een
risico op onverwachte en vervroegde cashflow, waarop het systeem niet is berekend. Dit
risico is erg groot wanneer de rentevoet stijgt.
Verzekeraars hebben een enorme aversie voor risicobeleggingen, aandelen zijn dus niet echt populair.
1.4 RISICO’S GEANALYSEERD
Risico’s kunnen worden benaderd vanuit 2 invalshoeken:
- Risico kan potentieel aanwezig zijn
- Risico heeft zich gerealiseerd
In beide fasen zal riskmanagement moeten ingrijpen en risico’s moeten beheren.
BCP = Business Contingency Plan
= Draaiboek bij ongevallen
VERZEKERINGS-
MANAGEMENT
, VERZEKERINGSTECHNIEK
Begrip Risico heeft in deze cursus 4 betekenissen:
- Risico als een onzeker fenomeen (in de zin van brandrisico)
- Risico als voorwerp van een onzekere gebeurtenis (zo kan ‘een risico’ duiden op een
verkeersongeval)
Page | 1
- Risico als handeling met onzeker gevolg
- Risico zijnde het voorwerp dat onderhevig is aan onzekere gebeurtenis, zoals een gebouw dat een
‘risico’ is.
DEEL I – INLEIDING
1. INLEIDING TOT RISKMANAGEMENT
1.1 EEN KORTE GESCHIEDENIS VAN RISKMANAGEMENT
Elementaire beleidstaken binnen een verzekeringsmaatschappij:
- Solvabiliteit en liquiditeit
- Risico op calamiteiten
1ste stroomversnelling van risk management:
Solvency I - jaren 1970 tot begin jaren 1990
Bepaalde financiële risico’s dienden op een
2de stroomversnelling van risk management:
professionele manier te worden beheerd. Dit omvat
niet alleen het meten van risico’s, maar ook een
2000 - Y2K (potentiële ICT-risico’s) + groeiend
adequate manier van behandeling ervan. milieubewustzijn
Gaf aan dat ICT niet alleen kansen maar ook risico’s
creëert, die een storend of catastrofaal karakter
3de stroomversnelling van risk management: kunnen hebben. Hierdoor bleek risicobeheer ook
11 september 2001 – Twin Towers relevant voor ieder bedrijf met een ICT-afhankelijke
Wereld werd geconfronteerd met het structuur.
terrorismerisico, dat tot dan ernstig werd
onderschat, vooral de graviteit ervan. 4de stroomversnelling van risk management:
Herverzekeraars trokken zich terug van de markt Falen van bedrijven
voor verzekering van terrorismerisico’s en daardoor Toonde aan dat, indien bedrijven hun
ook de gewone verzekeraars. Hierdoor moesten organisationele risico’s niet nauwgezet analyseren,
bedrijven en particulieren zelf de eventuele opsporen en remediëren, de finale calamiteit de
gevolgen dragen. Risicobeheer werd relevant voor uitkomst kan zijn: het faillissement.
ieder bedrijf dat een potentieel doelwit vormde.
Hieruit vloeiden wettelijke initiatieven voort die
5de stroomversnelling van risk management:
bedrijven dwingen op een gestructureerde manier
Basel III en Solvency II financiële en organisationele risico’s te beheren.
De normering van deze weten tilt het risicobeheer
bij respectievelijk banken en verzekerings-
ondernemingen naar een nieuw en hoger peil. Het
bewustzijn van risico’s en het gestructureerd beheer
ervan bij bedrijven is drastisch gegroeid hierdoor.
Riskmanagement is hoe dan ook, een must om het overleven van het bedrijf te garanderen. Daarnaast
toonde een studie reeds aan dat riskmanagement de bedrijfsresultaten van ondernemingen verhoogt.
1.2 DE ESSENTIE VAN ERM : DE 4 VRAGEN VAN ERM
Enterprise Risk Management (ERM) stelt 4 vragen, waarop de riskmanager een antwoord moet zoeken:
- Wat kan er fout gaan in het bedrijf?
- Waarom kan het fout gaan?
- Als het fout gaat, wat kunnen de gevolgen dan zijn en hoe groot zijn deze gevolgen?
- Wat kan het bedrijf doen om deze fouten te vermijden, of de gevolgen te beperken?
,1.3 RISKMANAGEMENT VANUIT EEN HOLISTISCHE BENADERING
Ondernemen = risico nemen
→ Alleen door kansen te wagen en de mogelijkheid op falen te aanvaarden, kan men waarde creëren.
Alleen via dia waardecreatie kan welvaart gecreëerd worden.
Startpunt van riskmanagement = Analyse van bedrijfsdoelstellingen Page | 2
→ Riskmanagement wordt toch nog geassocieerd met een beperkt deel van het totale risicobeheer in
een bedrijf. Het wordt nog te vaak ingekort tot het beheer van een verzekeringsportefeuille.
Risico’s in een onderneming zijn nochtans veel ruimer dan die risico’s waarvoor een polis bestaat.
Slechte audit van uitgaven
schadedossiers, acceptatiefouten
Verkeerd model van
schadereservering, tariferingsfouten
Procedure-risico
Fouten in ALM Systeemrisico
Modelrisico
ICT risico’s
Financiële risico’s HRM risico’s Operationeel risico
Bedrijfsrisico’s Zuivere risico’s
Verzekerbare risico’s - Oorlogsrisico en
terrorisme
- Natuurrampen,
Milieuramp en
Juridisch risico opwarming
Reputatierisico’s Politiek risico Productrisico’s
- Brand
- Ongevallen met eigen
Lokale politieke schade
risico’s Geopolitieke risico’s - Ongevallen met schade
derden
Verkeerde tarificatie - Ziekte
Onvoldoende duidelijke of correcte - Fraude
Wijziging in de fiscaliteit - Diefstal
polisvoorwaarden
Extreme risicoconcentratie → Eigendom
→ Intellectuele
Als bedrijf:
- Ken ik mijn risico’s? eigendom
- Zijn die risico’s verzekerd?
- Zijn die risico’s voldoende verzekerd?
- Wat zijn de uitsluitingen?
- Welke risico’s draag ik zelf?
- …
3 op de 5 ondernemingen die slecht verzekerd zijn, gaan failliet na een brand.
Het ALM-beheer (asset liability maangement)
Het investeringsbeleid van verzekeraars steunt op meerdere elementen:
- Het profiel van de liabilities - Het wettelijk kader met:
- Langetermijnverwachtingen van de o Prudentieel toezicht
economie o Marktregulatie
- De verhouding risico/return van de o Belastingpolitiek
diverse producten op de markt o Boekhoudregels
- De risicoappetijt van de verzekeraar
, Cashflowmatching
→ Het profiel van de liabilities leidt in het beste geval tot een perfecte match van inflow en outflow
van geld
→ Verzekeraar moet in staat zijn om voor iedere werkdag te bepalen welke cashflow ‘in’ er is, en die
te matchen met een belegging die overeenkomt met de cashflow ‘out’ = Duration Matching
→ Risico’s:
Page | 3 o Modelfouten: cashflowmatching gebeurt op basis van geavanceerde datamining. Iedere
fout in het model kan de matching doen foutlopen.
o Beleggingsrisico: geen enkele belegging is 100% veilig. In het model moet de verzekeraar
dus rekening houden met dat beleggingsrisico en in marges voorzien.
o Herbeleggingsrisico: veel levensverzekeringen lopen 30 jaar en meer. Maar slechts weinig
beleggingen lopen zo lang, beleggingen zullen dus in de loop van de tijd hernieuwd moeten
worden en niets garandeert dat die herbelegging tegen dezelfde voorwaarden als de
oorspronkelijke kan gebeuren.
o Afkooprisico: een klant kan in principe op ieder moment zijn polis afkopen. Dat creëert een
risico op onverwachte en vervroegde cashflow, waarop het systeem niet is berekend. Dit
risico is erg groot wanneer de rentevoet stijgt.
Verzekeraars hebben een enorme aversie voor risicobeleggingen, aandelen zijn dus niet echt populair.
1.4 RISICO’S GEANALYSEERD
Risico’s kunnen worden benaderd vanuit 2 invalshoeken:
- Risico kan potentieel aanwezig zijn
- Risico heeft zich gerealiseerd
In beide fasen zal riskmanagement moeten ingrijpen en risico’s moeten beheren.
BCP = Business Contingency Plan
= Draaiboek bij ongevallen
