1
Samenvatting: Endodontologie: Topics:
Endodontische pijn:
• Onderscheid tussen:
o Pijn voor de behandeling of pre-endodontisch
o Pijn tijdens de behandeling
o Pijn na de behandeling of post-endodontisch
Pijn voor de behandeling:
• Pulpale pijn:
o Reversibele pulpitis
o Irreversibele pulpitis
o Acuut peri-apicaal abces
o Zal bepalen of pulpa weggenomen wordt of niet
• Barsten en breuken mogelijks in de wortel of kroon
o Zie verder
Pijn tijdens de behandeling:
• Recent restauratieve behandelingen
o Restauratie is dicht tegen de pulpa gelegd
• Parobehandelingen met interactie met het endodontium
• Directe pulpa-exponatie
• Kroon- of wortelbreuken
• Pijn ten gevolge van instrumentatie
Pijn na de behandeling:
• Te hoge restauratie
o Kan leiden tot irritatie
• Overvulling
o Sealing in het periradiculair gebied
• Wortelkanaalvulling
o Overextensie van de vulling
• Wortelbreuk
Endodontologie: Topics:
, 2
Determineren van de pijn:
• Vragen stellen zal helpen om complexe gevallen uit te klaren
• Vragen zoals:
o Waar is de pijn?
o Wanneer was er pijn voor de eerste keer?
o Hoe treedt de pijn op?
o Wat lokt de pijn uit?
o Wat werkt verzachtend?
o Is er gevoeligheid of zwelling aanwezig?
▪ Lokalisatie van zwelling
o Voorafgaande tandheelkundige geschiedenis nagaan zoals
▪ Recente behandelingen
▪ Paro-behandelingen
▪ Trauma’s
• Opmerking:
o Fistel zal zelden pijn hebben
Aspirine:
• Pijnstiller
• Acetylsalicylzuur
• Doeltreffendheid is dosis-gerelateerd
• Contra-indicaties:
o Zwangerschap
o Maagulcus
o Hemostatisch effect
o Astmalijders
o Kinderen jonger dan 12 jaar
▪ Opletten van Reye syndroom
• Interacties met andere geneesmiddelen:
o Met penicilline:
▪ Kans op overdosering
o Met heparine:
▪ Kans op bloedingen
o Met insuline:
▪ Kans op hypoglycemie
o Met NSAID’s:
▪ Cardioprotectief effect te niet doen
Endodontologie: Topics:
, 3
NSAID’s:
• Pijnstiller
• Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen
• Dezelfde farmacologische eigenschappen als aspirine
• Doeltreffendheid is dosis-gerelateerd
• Indicaties:
o Postoperatieve pijn
o Pijn ten gevolge van inflammatie
• Contra-indicaties:
o Zwangerschap
o Maagulcus
o Hemostatisch effect
o Astmalijders
o Lever- en nierpathologie
• Interacties met andere geneesmiddelen:
o Met corticosteroïden:
▪ Verhoogd risico op gastro-intestinale letsels
o Met diuretica en antihypertensiva:
▪ Verminderd therapeutisch effect
o Met ciclosporines:
▪ Potentialisatie nefrotoxiciteit
Paracetamol:
• Pijnstiller
• Doeltreffendheid is niet dosis-gerelateerd
• Weinig neveneffecten
• Plasmapiek na 30 minuten tot een uur
o Halfwaardetijd van 2 uur
• Nadeel:
o Sterk hepatotoxisch
▪ 1 dosis van 10 g (bij volwassenen)
▪ 150 mg/kg (bij kinderen)
• Indicatie:
o Kinderen met koorts of pijn
▪ Andere mogelijkheid is ibuprofen
• Maar niet langer dan 24 uur gebruiken zonder advies van arts
• Contra-indicatie:
o Kinderen met diarree of dehydratatie
o Kinderen met nierinsufficiëntie
Narcotische analgetica:
• Indicatie:
o Klassieke analgetica zijn onvoldoende werkzaam
• In combinatie met paracetamol is er een betere pijnstilling
• Opmerking:
o Psychotrope farmaca werken chronisch gebruik in de hand werken
Endodontologie: Topics:
, 4
Paracetamol en dentale pijn:
• Bij niet onmiddellijke pijnverlichting drijven de patiënten zelf de dosage naar omhoog
o Gevolg:
▪ Patiënt overdosed en komt op spoed terecht
• Begeleide behandeling met geneesmiddelen mag nooit worden beschouwd als vervanging
van geïndiceerde behandeling
o Ook niet onder tijdsdruk
• Geneesmiddelen dienen enkel als aanvulling nooit als enigste behandeling
• Opmerking:
o 800 mg Ibuprofen had laagste number needed to treat
Gebruik van antibiotica:
• Opletten bij nemen van antibiotica om resistentie van bacteriën te voorkomen
o Antibioticaspectrum zo klein mogelijk houden
▪ Gebruik maken van small-spectrum antibiotica
o Associatie vermijden
o Dosis aanpassen bij kinderen en ouderen
• Indicatie:
o Temperatuurtoename van 2°C
o Lymfadenopathie
▪ Gezwollen lymfeklieren
o Slik- en respiratoire problemen
• Meeste infecties zijn zelflimiterend, dus geen antibiotica gebruiken
Behandelen van tandabces:
• Eerste keuze is amoxicilline:
o 1-2 gram per dag in 3-4 giften gedurende 3-5 dagen
• Indien IgE-gemedieerde penicilline allergieën:
o Alternatieve antibiotica gebruiken:
▪ Clarithromycine
▪ Azithromycine
▪ Roxithromycine
▪ Metronidazol
• Alternatieve antibiotica gebruiken bij lokale uitbreiding:
o Clindamycine
• Indien aminopenicilline-resistentie door bèta-lactamase producerende bacteriën
o Toevoegen van clavalaanzuur
▪ Amoxiclav of augmentin
Endodontologie: Topics:
Samenvatting: Endodontologie: Topics:
Endodontische pijn:
• Onderscheid tussen:
o Pijn voor de behandeling of pre-endodontisch
o Pijn tijdens de behandeling
o Pijn na de behandeling of post-endodontisch
Pijn voor de behandeling:
• Pulpale pijn:
o Reversibele pulpitis
o Irreversibele pulpitis
o Acuut peri-apicaal abces
o Zal bepalen of pulpa weggenomen wordt of niet
• Barsten en breuken mogelijks in de wortel of kroon
o Zie verder
Pijn tijdens de behandeling:
• Recent restauratieve behandelingen
o Restauratie is dicht tegen de pulpa gelegd
• Parobehandelingen met interactie met het endodontium
• Directe pulpa-exponatie
• Kroon- of wortelbreuken
• Pijn ten gevolge van instrumentatie
Pijn na de behandeling:
• Te hoge restauratie
o Kan leiden tot irritatie
• Overvulling
o Sealing in het periradiculair gebied
• Wortelkanaalvulling
o Overextensie van de vulling
• Wortelbreuk
Endodontologie: Topics:
, 2
Determineren van de pijn:
• Vragen stellen zal helpen om complexe gevallen uit te klaren
• Vragen zoals:
o Waar is de pijn?
o Wanneer was er pijn voor de eerste keer?
o Hoe treedt de pijn op?
o Wat lokt de pijn uit?
o Wat werkt verzachtend?
o Is er gevoeligheid of zwelling aanwezig?
▪ Lokalisatie van zwelling
o Voorafgaande tandheelkundige geschiedenis nagaan zoals
▪ Recente behandelingen
▪ Paro-behandelingen
▪ Trauma’s
• Opmerking:
o Fistel zal zelden pijn hebben
Aspirine:
• Pijnstiller
• Acetylsalicylzuur
• Doeltreffendheid is dosis-gerelateerd
• Contra-indicaties:
o Zwangerschap
o Maagulcus
o Hemostatisch effect
o Astmalijders
o Kinderen jonger dan 12 jaar
▪ Opletten van Reye syndroom
• Interacties met andere geneesmiddelen:
o Met penicilline:
▪ Kans op overdosering
o Met heparine:
▪ Kans op bloedingen
o Met insuline:
▪ Kans op hypoglycemie
o Met NSAID’s:
▪ Cardioprotectief effect te niet doen
Endodontologie: Topics:
, 3
NSAID’s:
• Pijnstiller
• Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen
• Dezelfde farmacologische eigenschappen als aspirine
• Doeltreffendheid is dosis-gerelateerd
• Indicaties:
o Postoperatieve pijn
o Pijn ten gevolge van inflammatie
• Contra-indicaties:
o Zwangerschap
o Maagulcus
o Hemostatisch effect
o Astmalijders
o Lever- en nierpathologie
• Interacties met andere geneesmiddelen:
o Met corticosteroïden:
▪ Verhoogd risico op gastro-intestinale letsels
o Met diuretica en antihypertensiva:
▪ Verminderd therapeutisch effect
o Met ciclosporines:
▪ Potentialisatie nefrotoxiciteit
Paracetamol:
• Pijnstiller
• Doeltreffendheid is niet dosis-gerelateerd
• Weinig neveneffecten
• Plasmapiek na 30 minuten tot een uur
o Halfwaardetijd van 2 uur
• Nadeel:
o Sterk hepatotoxisch
▪ 1 dosis van 10 g (bij volwassenen)
▪ 150 mg/kg (bij kinderen)
• Indicatie:
o Kinderen met koorts of pijn
▪ Andere mogelijkheid is ibuprofen
• Maar niet langer dan 24 uur gebruiken zonder advies van arts
• Contra-indicatie:
o Kinderen met diarree of dehydratatie
o Kinderen met nierinsufficiëntie
Narcotische analgetica:
• Indicatie:
o Klassieke analgetica zijn onvoldoende werkzaam
• In combinatie met paracetamol is er een betere pijnstilling
• Opmerking:
o Psychotrope farmaca werken chronisch gebruik in de hand werken
Endodontologie: Topics:
, 4
Paracetamol en dentale pijn:
• Bij niet onmiddellijke pijnverlichting drijven de patiënten zelf de dosage naar omhoog
o Gevolg:
▪ Patiënt overdosed en komt op spoed terecht
• Begeleide behandeling met geneesmiddelen mag nooit worden beschouwd als vervanging
van geïndiceerde behandeling
o Ook niet onder tijdsdruk
• Geneesmiddelen dienen enkel als aanvulling nooit als enigste behandeling
• Opmerking:
o 800 mg Ibuprofen had laagste number needed to treat
Gebruik van antibiotica:
• Opletten bij nemen van antibiotica om resistentie van bacteriën te voorkomen
o Antibioticaspectrum zo klein mogelijk houden
▪ Gebruik maken van small-spectrum antibiotica
o Associatie vermijden
o Dosis aanpassen bij kinderen en ouderen
• Indicatie:
o Temperatuurtoename van 2°C
o Lymfadenopathie
▪ Gezwollen lymfeklieren
o Slik- en respiratoire problemen
• Meeste infecties zijn zelflimiterend, dus geen antibiotica gebruiken
Behandelen van tandabces:
• Eerste keuze is amoxicilline:
o 1-2 gram per dag in 3-4 giften gedurende 3-5 dagen
• Indien IgE-gemedieerde penicilline allergieën:
o Alternatieve antibiotica gebruiken:
▪ Clarithromycine
▪ Azithromycine
▪ Roxithromycine
▪ Metronidazol
• Alternatieve antibiotica gebruiken bij lokale uitbreiding:
o Clindamycine
• Indien aminopenicilline-resistentie door bèta-lactamase producerende bacteriën
o Toevoegen van clavalaanzuur
▪ Amoxiclav of augmentin
Endodontologie: Topics:
