§3. Correct schrijven
• 3.1. Standaardtaal p24
• Moest …
• Vervangen door als-zin
‣ SVb. Moest ik morgen…
• 3.2. Woordniveau p30
◦Barbarismen; woorden uit andere taal/ letterlijk uit vertaalt
‣ Anglicismen
‣ Gallicismen (Frans);
‣ Vb. Inbreuk -> overtreding
‣ Vb. Kiesomschrijving -> kieskring
‣ Vb. Aanhoudingsmandaat -> arrestatiebevel
• Vb:
◦Een rubriek ventileren -> een rubriek uitsplitsen, onderverdelen
◦De weerhouden argumenten -> de aanvaarde argumenten
◦Documenten overmaken -> documenten bezorgen, toesturen
◦Luik 3 van de procedure -> onderdeel 3 van de procedure
‣ Germanismen (Duits)
‣ Belgicismen:
• Vb:
◦Terug beginnen -> opnieuw beginnen
◦Een vergunning bekomen -> een vergunning verkrijgen
◦Een bemerking maken -> een opmerking maken
‣ Purismen (=niet aanvaarde taalelementen):
• Vb:
◦Bestemmeling -> geadresseerde
◦Betoelagen -> subsidiëren
◦Beschikkend gedeelte -> dictum, dispositief
◦Duimspijker -> Punaise
◦Luik aan te vullen -> vakje, deel
◦Ten uitzonderlijken titel -> uitzonderlijk
◦Een zaak klasseren zonder gevolg -> seponeren
◦Een zaak verzenden naar een andere rechtbank -> verwijzen
◦Een diploma afleveren -> uitreiken/ afgeven
◦Parlementair -> volksvertegenwoordiger/parlementslid
◦Contaminaties (=verkeerd nieuw woord/ verkeerde nieuwe uitdrukkingen):
‣ Vb. Optelefoneren -> opbellen/ telefoneren
‣ Vb. Gerechterlijk -> gerechtelijk/ rechterlijk
‣ Vb. Zich irriteren aan -> zich ergeren aan/ geïrriteerd zijn over
,• 3.3. Zinsniveau - correct schrijven p31
• U hebt/ u heeft
• U hebt (u heeft; formeel karakter) - u verwijst naar jij
‣ Vb. De media hebben
• Ww
• Aanpassen aan onderwerp; die moeten met elkaar overeenkomen.
‣ Vb. De advocaten wordt verzocht hoger beroep (=onderwerp) in te stellen.
• Ww afhankelijk of het gaat over groep als geheel/nadruk op individuele leden (=geen
context dan kiezen)
‣ Vb. In de loop vh eerste lesuur kwam een aantal studenten … = nadruk
groep als geheel <-> kwamen aantal studenten een voor een … = nadruk
ind stud
‣ Vb. Aantal verdachten uit groep vormde (=nadruk op groep als geheel).
• Het aantal
• Nadien altijd enkelv ww (aantal; mag kiezen)
• Tal van
• Nadien altijd meerv ww
• Zowel … als
• Als enkelv persoonsvorm ww enkelv:
‣ Vb. Zowel de staatssecretaris als de minister is …
• Als versch persoonsvormen dan ww meerv:
‣ Vb. Zowel hij als ik zijn …
• Als een vd leden meerv is dan ww meerv:
‣ Vb. Zowel regeringsleden als burgemeester zijn …
• Maten, gewichten, %
• Ww in enkelv
◦Vb. 34 liter/50% vd ondervraagde zei …
◦Vb. Twee derde gaf
• Verwijzingen: zn - hij/zij/het…
• De ‘zn’:
◦Mannelijk: hij/zijn
◦Vrouwelijk: zij/haar
◦Onzijdig: zelf kiezen
• Het ‘zn’: zie p34
◦Onzijdig: het/zijn , tenzij vrouw
‣ Vb. Het meisje speelt met haar …
• Benaming bedrijf/org: zie p35
◦Mannelijk kernw bevat: m voornmw
‣ Vb. RvS: zijn arrest (raad = mannelijk)
◦Naam bedrijf en nadien afk: zijn
‣ Vb. Stars nv stelt in zijn …
• Hun (=idem als aan hen)/hen
• Personen:
‣ Vb. Ik heb (aan) hen … (lijdend vw)
‣ Vb. “ “ hen gisteren gezien
‣ Vb. Ik heb het hun vertelt. (meewerkend vw)
• Zaken:
◦Ze/die (mag zelf k)
‣ Vb. Brieven - ze ontvangen
, • Dat/wat
‣ Vb. Het co dat (=concrete het woorden)
‣ Vb. Het enige wat (=onbepaald woord)
• Waarmee/ waartegen/ waaraan - verw naar zaken
• Met wie/ tegen wie/ aan wie - verw naar pers
• Sommige(n)/ alle(n)/ beide(n)/ meeste(n)/ enkele(n)
• Deze woorden krijgen -n als ze zelfstandig (=n bij een zn staat) w gebr/ naar pers
verw.
• Als naar zaken verw; geen -n.
‣ Vb. Fam leden … Allen kwamen
‣ Vb. Vele vragen … Enkele
• Samentrekkingen
• Vorm, plaats, betekenis, functie - identiek zijn
• Werkwoordelijke eindgroep
• Vb. Aan te gaan doen
• SVb. Te gaan aan doen
◦Volgorde: zie boek p. 40-41
§4. Helder en beknopt schrijven
• 4.1. Woordniveau p46
• Vaktaal (gebr/weglaten)
◦Vakterm niet jur noodzaak
‣ Laat het weg
‣ Gebruik synoniem (bv geding; proces)
‣ Gebruik een omschrijving (bv seponeren; niet vervolgen)
◦Vakterm wel jur noodzaak
‣ Verklaar de term in de context - bv. Dagvaarden; dagvaarden om voor de rechter te
verschijnen.
‣ Verklaar de term in secundaire tekst/ woordenlijst - bv. … onder begrip ‘…’ w verstaan:
‣ Verwijs naar een bron (wet, brochure, internet) - bv. Zie voor meer uitleg over … de art …
vh …
‣ Neem de term zonder meer op
• Verouderde woorden (alternatief) p48
• Conjunctief
• Tegenwoordig deelwoord
• Oude lidw/ naamvalsvormen
• Vreemde woorden (=meest gebruikte kiezen) p49
‣ Privacy / persoonlijke levenssfeer
‣ Additioneel / aanvullend
‣ Vigerend / geldend
‣ Proces / geding
‣ Principe / beginsel
• Woordovertolligheid
◦Lege woorden:
‣ Vb. Aard, component, dimensies element, functie, gebeuren, kring, mate,
posities sferen situatie, wereld
• Vb onderwijsgebeuren, probleemsituatie
• 3.1. Standaardtaal p24
• Moest …
• Vervangen door als-zin
‣ SVb. Moest ik morgen…
• 3.2. Woordniveau p30
◦Barbarismen; woorden uit andere taal/ letterlijk uit vertaalt
‣ Anglicismen
‣ Gallicismen (Frans);
‣ Vb. Inbreuk -> overtreding
‣ Vb. Kiesomschrijving -> kieskring
‣ Vb. Aanhoudingsmandaat -> arrestatiebevel
• Vb:
◦Een rubriek ventileren -> een rubriek uitsplitsen, onderverdelen
◦De weerhouden argumenten -> de aanvaarde argumenten
◦Documenten overmaken -> documenten bezorgen, toesturen
◦Luik 3 van de procedure -> onderdeel 3 van de procedure
‣ Germanismen (Duits)
‣ Belgicismen:
• Vb:
◦Terug beginnen -> opnieuw beginnen
◦Een vergunning bekomen -> een vergunning verkrijgen
◦Een bemerking maken -> een opmerking maken
‣ Purismen (=niet aanvaarde taalelementen):
• Vb:
◦Bestemmeling -> geadresseerde
◦Betoelagen -> subsidiëren
◦Beschikkend gedeelte -> dictum, dispositief
◦Duimspijker -> Punaise
◦Luik aan te vullen -> vakje, deel
◦Ten uitzonderlijken titel -> uitzonderlijk
◦Een zaak klasseren zonder gevolg -> seponeren
◦Een zaak verzenden naar een andere rechtbank -> verwijzen
◦Een diploma afleveren -> uitreiken/ afgeven
◦Parlementair -> volksvertegenwoordiger/parlementslid
◦Contaminaties (=verkeerd nieuw woord/ verkeerde nieuwe uitdrukkingen):
‣ Vb. Optelefoneren -> opbellen/ telefoneren
‣ Vb. Gerechterlijk -> gerechtelijk/ rechterlijk
‣ Vb. Zich irriteren aan -> zich ergeren aan/ geïrriteerd zijn over
,• 3.3. Zinsniveau - correct schrijven p31
• U hebt/ u heeft
• U hebt (u heeft; formeel karakter) - u verwijst naar jij
‣ Vb. De media hebben
• Ww
• Aanpassen aan onderwerp; die moeten met elkaar overeenkomen.
‣ Vb. De advocaten wordt verzocht hoger beroep (=onderwerp) in te stellen.
• Ww afhankelijk of het gaat over groep als geheel/nadruk op individuele leden (=geen
context dan kiezen)
‣ Vb. In de loop vh eerste lesuur kwam een aantal studenten … = nadruk
groep als geheel <-> kwamen aantal studenten een voor een … = nadruk
ind stud
‣ Vb. Aantal verdachten uit groep vormde (=nadruk op groep als geheel).
• Het aantal
• Nadien altijd enkelv ww (aantal; mag kiezen)
• Tal van
• Nadien altijd meerv ww
• Zowel … als
• Als enkelv persoonsvorm ww enkelv:
‣ Vb. Zowel de staatssecretaris als de minister is …
• Als versch persoonsvormen dan ww meerv:
‣ Vb. Zowel hij als ik zijn …
• Als een vd leden meerv is dan ww meerv:
‣ Vb. Zowel regeringsleden als burgemeester zijn …
• Maten, gewichten, %
• Ww in enkelv
◦Vb. 34 liter/50% vd ondervraagde zei …
◦Vb. Twee derde gaf
• Verwijzingen: zn - hij/zij/het…
• De ‘zn’:
◦Mannelijk: hij/zijn
◦Vrouwelijk: zij/haar
◦Onzijdig: zelf kiezen
• Het ‘zn’: zie p34
◦Onzijdig: het/zijn , tenzij vrouw
‣ Vb. Het meisje speelt met haar …
• Benaming bedrijf/org: zie p35
◦Mannelijk kernw bevat: m voornmw
‣ Vb. RvS: zijn arrest (raad = mannelijk)
◦Naam bedrijf en nadien afk: zijn
‣ Vb. Stars nv stelt in zijn …
• Hun (=idem als aan hen)/hen
• Personen:
‣ Vb. Ik heb (aan) hen … (lijdend vw)
‣ Vb. “ “ hen gisteren gezien
‣ Vb. Ik heb het hun vertelt. (meewerkend vw)
• Zaken:
◦Ze/die (mag zelf k)
‣ Vb. Brieven - ze ontvangen
, • Dat/wat
‣ Vb. Het co dat (=concrete het woorden)
‣ Vb. Het enige wat (=onbepaald woord)
• Waarmee/ waartegen/ waaraan - verw naar zaken
• Met wie/ tegen wie/ aan wie - verw naar pers
• Sommige(n)/ alle(n)/ beide(n)/ meeste(n)/ enkele(n)
• Deze woorden krijgen -n als ze zelfstandig (=n bij een zn staat) w gebr/ naar pers
verw.
• Als naar zaken verw; geen -n.
‣ Vb. Fam leden … Allen kwamen
‣ Vb. Vele vragen … Enkele
• Samentrekkingen
• Vorm, plaats, betekenis, functie - identiek zijn
• Werkwoordelijke eindgroep
• Vb. Aan te gaan doen
• SVb. Te gaan aan doen
◦Volgorde: zie boek p. 40-41
§4. Helder en beknopt schrijven
• 4.1. Woordniveau p46
• Vaktaal (gebr/weglaten)
◦Vakterm niet jur noodzaak
‣ Laat het weg
‣ Gebruik synoniem (bv geding; proces)
‣ Gebruik een omschrijving (bv seponeren; niet vervolgen)
◦Vakterm wel jur noodzaak
‣ Verklaar de term in de context - bv. Dagvaarden; dagvaarden om voor de rechter te
verschijnen.
‣ Verklaar de term in secundaire tekst/ woordenlijst - bv. … onder begrip ‘…’ w verstaan:
‣ Verwijs naar een bron (wet, brochure, internet) - bv. Zie voor meer uitleg over … de art …
vh …
‣ Neem de term zonder meer op
• Verouderde woorden (alternatief) p48
• Conjunctief
• Tegenwoordig deelwoord
• Oude lidw/ naamvalsvormen
• Vreemde woorden (=meest gebruikte kiezen) p49
‣ Privacy / persoonlijke levenssfeer
‣ Additioneel / aanvullend
‣ Vigerend / geldend
‣ Proces / geding
‣ Principe / beginsel
• Woordovertolligheid
◦Lege woorden:
‣ Vb. Aard, component, dimensies element, functie, gebeuren, kring, mate,
posities sferen situatie, wereld
• Vb onderwijsgebeuren, probleemsituatie
