REUMATOLOGIE
HOOFDSTUK 0: INLEIDING TOT DE REUMATOLOGIE
Definitie:
Reumatologie
=
Iedere aandoening van het bewegingsstelsel die niet veroorzaakt wordt door een trauma of die geen
congenitale pathologie is
1. Gewrichtsaandoeningen:
a. Kraakbeen/degeneratief: “artrose”
b. Synoviale membraan/inflammatoir: “artritis” (= vocht en zwelling)
2. Spieraandoeningen:
a. Systemisch/inflammatoir: “myositis”
b. Abarticulair: “tendinitis”, “bursitis”, “epicondylitis”…
à vaak overbelasting, maar kan teken zijn van reumatische aandoening
3. Systeemaandoeningen (-paraneoplasie)
4. Botaandoeningen
0.1 VORMEN VAN GEWRICHTSPATHOLOGIE
DEGENERATIEVE AANDOENINGEN
= slijtage- of verouderingsverschijnselen ter hoogte van kraakbeen met reactie van synovia en bot veroorzaakt
door inwendige of uitwendige factoren.
Inwendige factoren Uitwendige factoren
- Zenuwaandoeningen - Asafwijkingen
- Endocriene aandoeningen - Aangeboren of posttraumatisch
- Vasculaire aandoeningen - Overgebruik of slecht gebruik van het
- Seniliteit gewricht
INFLAMMATOIRE AANDOENINGEN
= aandoeningen die gekenmerkt wordend door ontsteking (rubor, calor, dolor, tumor, en functio laesa) van het
synoviale membraan (maar ook bot en kraakbeen kunnen reactioneel aangetast zijn)
Inflammatoire
aandoening
Infectieus
Onbekende oorzaak (bv. reumatoïde artritis
en spondylitis ankylosans)
Reumatologisch
Bekende metabole aandoeningen (bv. jicht
door enzymdeficiëntie in urinecyclus)
1
,TUMORALE AANDOENINGEN
= zeer zeldzame primaire tumoren v.h. synovia
PREVALENTIE VAN CHRONISCHE (AUTO-IMMUNE) ARTRITIS
= echt niet zo zeldzaam:
Globale prevalentie ≥ 3%
0.2 PROPAEDEUTICA VAN HET LOCOMOTORISCH STELSEL
ANAMNESE
De voornaamste redenen tot consultatie bij de reumatoloog zijn:
- Pijn
- Bewegingsbeperking
- Deformaties
- Spierzwakte
Pijn:
= meest frequente reden van een raadpleging, hierbij dient met verschillende onderscheidingen te maken
1. Type pijn:
2. Duur pijn
3. Lokalisatie: bekijk altijd het volledige lichaam, of minstens het gewricht erboven en eronder
a. Aangegeven lokalisatie
b. Radiculaire pijn/ gerefereerde pijn
c. Patroon (“Z”= reumatoïde artritis, “Y” = spondyloartritis)
4. Antecedenten:
a. Traumatisch begin/ infectieus begin/ tumor/ …
b. Spontaan?
5. Effect van mediactie?
CAVE:
à Gerefereerde pijn t.h.v. gewrichten kan ook wijzen op interne problematiek
bv: AMI: pijn t.h.v. de schouder met uitstraling langs de linker arm tot in de pink. (pijn volgens dermatoom)
2
, PATROON VAN GEWRICHTSAANTASTING
Reumatoïde artritis (RA)
- Polyarticulair (> 5 gewrichten)
- Symmetrie
- “Z”-patroon
SpondyloArtritis (SpA)
- Pauciarticulair (< 5 gewrichten) (grote gewrichten)
- Asymmetrie
- “Y”-patroon
Monosynovitis
à Jicht, septische artritis, hydrops bij artrose
à Eerste manifestatie bij inflammatoire aandoeningen (RA, psoriasis arthritis, SpA)
Beweginsbeperking:
- Meestal te weinig (antalgisch, structurele schade), stijfheid
- Soms toegenomen bewegelijkheid = hypermobiliteits-syndromen
3
, Defromaties:
- Aangeboren
- Verworven
Spierzwakte:
- Primair (bv. myositis)
- Secundair (bv. zenuwletsel)
SYSTEEMANAMNESE
= Extreem belangrijk voor diagnostiek!!!
1. Locomotorische manifestaties van een primair internistisch probleem
2. Extra-articulaire manifestaties van een primair reumatologisch probleem
3. Bijwerkingen van antireumatische therapie
OOG
- Cataract, glaucoom à corticotherapie
- Uveïtis à spondylitis ankylosans, juveniele chronische artritis en sarcoïdose
- Conjuctivitis à reactieve artritis
- Conjunctivitis sicca à Sjörgen Syndroom
- Corneal melting à RA
- Keratitis punctata à SS
- Maculopathie à anti-malariamiddelen
DARM
- Diarree (± bloed) à Crohn, Colitis ulcerosa
- Abdominale pijn à Crohn, Colitis ulcerosa
- Gewichtsverlies à Crohn, Colitis ulcerosa
MAAG
- Ulcera à NSAID, corticosteroïden
- Hernia diafragmatica à RA
SLOKDARM
- Oesofagitis à NSAID, corticosteroïden
- Dysfagie à systeemsclerose
HUID
- Psoriasis (artritis)
- Raynaudfenomeen
- Sclerodactylie à systeemsclerose
- Fotosensitiviteit à systeemlupus, toxisch-medicamenteus
- Vlindervormige rash à systeemlupus
- Alopecia à systeemlupus
- Iatrogene rash
NAGELS
- Psoriasis
NKO + TANDEN
- Focale abcessen als ingangspoort voor septische artritis of hematogene osteomyelitis
- Streptococceninfecties als oorzaak van reactieve artritis (acuut gewrichtsreuma)
- Xerostomie à Sjörgen syndroom
MONDMUCOSA
- Aftose à ziekte van Behçet
- Mondulceraties à systeemlupus
4
HOOFDSTUK 0: INLEIDING TOT DE REUMATOLOGIE
Definitie:
Reumatologie
=
Iedere aandoening van het bewegingsstelsel die niet veroorzaakt wordt door een trauma of die geen
congenitale pathologie is
1. Gewrichtsaandoeningen:
a. Kraakbeen/degeneratief: “artrose”
b. Synoviale membraan/inflammatoir: “artritis” (= vocht en zwelling)
2. Spieraandoeningen:
a. Systemisch/inflammatoir: “myositis”
b. Abarticulair: “tendinitis”, “bursitis”, “epicondylitis”…
à vaak overbelasting, maar kan teken zijn van reumatische aandoening
3. Systeemaandoeningen (-paraneoplasie)
4. Botaandoeningen
0.1 VORMEN VAN GEWRICHTSPATHOLOGIE
DEGENERATIEVE AANDOENINGEN
= slijtage- of verouderingsverschijnselen ter hoogte van kraakbeen met reactie van synovia en bot veroorzaakt
door inwendige of uitwendige factoren.
Inwendige factoren Uitwendige factoren
- Zenuwaandoeningen - Asafwijkingen
- Endocriene aandoeningen - Aangeboren of posttraumatisch
- Vasculaire aandoeningen - Overgebruik of slecht gebruik van het
- Seniliteit gewricht
INFLAMMATOIRE AANDOENINGEN
= aandoeningen die gekenmerkt wordend door ontsteking (rubor, calor, dolor, tumor, en functio laesa) van het
synoviale membraan (maar ook bot en kraakbeen kunnen reactioneel aangetast zijn)
Inflammatoire
aandoening
Infectieus
Onbekende oorzaak (bv. reumatoïde artritis
en spondylitis ankylosans)
Reumatologisch
Bekende metabole aandoeningen (bv. jicht
door enzymdeficiëntie in urinecyclus)
1
,TUMORALE AANDOENINGEN
= zeer zeldzame primaire tumoren v.h. synovia
PREVALENTIE VAN CHRONISCHE (AUTO-IMMUNE) ARTRITIS
= echt niet zo zeldzaam:
Globale prevalentie ≥ 3%
0.2 PROPAEDEUTICA VAN HET LOCOMOTORISCH STELSEL
ANAMNESE
De voornaamste redenen tot consultatie bij de reumatoloog zijn:
- Pijn
- Bewegingsbeperking
- Deformaties
- Spierzwakte
Pijn:
= meest frequente reden van een raadpleging, hierbij dient met verschillende onderscheidingen te maken
1. Type pijn:
2. Duur pijn
3. Lokalisatie: bekijk altijd het volledige lichaam, of minstens het gewricht erboven en eronder
a. Aangegeven lokalisatie
b. Radiculaire pijn/ gerefereerde pijn
c. Patroon (“Z”= reumatoïde artritis, “Y” = spondyloartritis)
4. Antecedenten:
a. Traumatisch begin/ infectieus begin/ tumor/ …
b. Spontaan?
5. Effect van mediactie?
CAVE:
à Gerefereerde pijn t.h.v. gewrichten kan ook wijzen op interne problematiek
bv: AMI: pijn t.h.v. de schouder met uitstraling langs de linker arm tot in de pink. (pijn volgens dermatoom)
2
, PATROON VAN GEWRICHTSAANTASTING
Reumatoïde artritis (RA)
- Polyarticulair (> 5 gewrichten)
- Symmetrie
- “Z”-patroon
SpondyloArtritis (SpA)
- Pauciarticulair (< 5 gewrichten) (grote gewrichten)
- Asymmetrie
- “Y”-patroon
Monosynovitis
à Jicht, septische artritis, hydrops bij artrose
à Eerste manifestatie bij inflammatoire aandoeningen (RA, psoriasis arthritis, SpA)
Beweginsbeperking:
- Meestal te weinig (antalgisch, structurele schade), stijfheid
- Soms toegenomen bewegelijkheid = hypermobiliteits-syndromen
3
, Defromaties:
- Aangeboren
- Verworven
Spierzwakte:
- Primair (bv. myositis)
- Secundair (bv. zenuwletsel)
SYSTEEMANAMNESE
= Extreem belangrijk voor diagnostiek!!!
1. Locomotorische manifestaties van een primair internistisch probleem
2. Extra-articulaire manifestaties van een primair reumatologisch probleem
3. Bijwerkingen van antireumatische therapie
OOG
- Cataract, glaucoom à corticotherapie
- Uveïtis à spondylitis ankylosans, juveniele chronische artritis en sarcoïdose
- Conjuctivitis à reactieve artritis
- Conjunctivitis sicca à Sjörgen Syndroom
- Corneal melting à RA
- Keratitis punctata à SS
- Maculopathie à anti-malariamiddelen
DARM
- Diarree (± bloed) à Crohn, Colitis ulcerosa
- Abdominale pijn à Crohn, Colitis ulcerosa
- Gewichtsverlies à Crohn, Colitis ulcerosa
MAAG
- Ulcera à NSAID, corticosteroïden
- Hernia diafragmatica à RA
SLOKDARM
- Oesofagitis à NSAID, corticosteroïden
- Dysfagie à systeemsclerose
HUID
- Psoriasis (artritis)
- Raynaudfenomeen
- Sclerodactylie à systeemsclerose
- Fotosensitiviteit à systeemlupus, toxisch-medicamenteus
- Vlindervormige rash à systeemlupus
- Alopecia à systeemlupus
- Iatrogene rash
NAGELS
- Psoriasis
NKO + TANDEN
- Focale abcessen als ingangspoort voor septische artritis of hematogene osteomyelitis
- Streptococceninfecties als oorzaak van reactieve artritis (acuut gewrichtsreuma)
- Xerostomie à Sjörgen syndroom
MONDMUCOSA
- Aftose à ziekte van Behçet
- Mondulceraties à systeemlupus
4
