Psychologie: belangrijk voor examen
Inhoud
Psychologie: belangrijk voor examen.....................................................................................................1
1. Grondschema operant conditioneren........................................................................................2
2. Executieve functies....................................................................................................................3
Inhibitie...........................................................................................................................................4
3. De selectieve aandacht..............................................................................................................4
4. Het waarnemen is een zingevende activiteit..............................................................................5
Vroegere ervaringen.......................................................................................................................5
De dynamisch-affectieve ingesteldheid van de waarnemer...........................................................5
5. Structuur van het geheugen: verschillende functionele vormen................................................6
William James.................................................................................................................................6
Zintuiglijk of sensorieel geheugen..................................................................................................6
Het kortetermijn-, onmiddellijk- of werkgeheugen........................................................................6
Het langetermijn- of permanent geheugen (LTM)..........................................................................7
Opsplitsing volgens Tulvins.............................................................................................................7
Opsplitsing volgens Squire..............................................................................................................8
6. De zone van naaste ontwikkeling...............................................................................................8
7. Prenatale ontwikkeling..............................................................................................................9
8. Prenatale omgevingsinvloeden..................................................................................................9
Drugs..............................................................................................................................................9
Ziekte en infecties.........................................................................................................................10
Omgevingsrisico’s.........................................................................................................................10
Andere condities van de moeder..................................................................................................10
9. De invarianten van de cognitieve ontwikkeling........................................................................11
De cognitieve organisatie.............................................................................................................11
De cognitieve adaptatie................................................................................................................11
10. De verschillende fasen van de cognitieve ontwikkeling.........................................................11
Sensori-motorische fase (0-2j)......................................................................................................11
De pre-operationele fase (2-6 jaar)..............................................................................................12
De concreet operationele fase (6-12jaar).....................................................................................12
Formeel operationele fase (12 - +/- 20 jaar).................................................................................13
11. Zes stadia in de ontwikkeling van moreel denken..................................................................13
Premoreel stadium (0-2 jaar)........................................................................................................14
1
, Preconventioneel niveau (2-12 jaar).............................................................................................14
Conventioneel niveau (12 - +/-20 jaar).........................................................................................15
Postconventieel niveau (12 - +/- 20 en verder).............................................................................15
12. Het vlaggensysteem van SENSOA...........................................................................................15
13. De adolescentie (seksualiteit)................................................................................................16
Homoseksualiteit..........................................................................................................................16
14. Fasen in de psychoseksuele ontwikkeling Freud....................................................................17
De orale fase (0 -1).......................................................................................................................17
De anale fase (1,5 - 3)...................................................................................................................17
De fallische of oedipale fase (3 – 5/6 jaar)....................................................................................18
De latentiefase (5/6 – 12 jaar)......................................................................................................19
De genitale fase (12 tot 20 jaar)...................................................................................................19
15. Overzicht psychosociale ontwikkelingsfasen volgens Erikson................................................19
De orale fase (0-1)........................................................................................................................19
De anale fase (3-6)........................................................................................................................19
Latentiefase (6-12)........................................................................................................................20
Adolescentie (12-20).....................................................................................................................20
Jongvolwassenheid (20-30)..........................................................................................................21
Volwassenheid (30-65).................................................................................................................21
Ouderdom (65<)...........................................................................................................................21
16. Hechtingstheorie John Bowlby: fasen....................................................................................22
Eerste fase (0-3m.)........................................................................................................................22
Tweede fase (3-6/9m)..................................................................................................................22
Derde fase (6/9m – 2,5/3j)...........................................................................................................22
Vierde fase (2,5/3-5j)....................................................................................................................22
Vijfde fase (vanaf 5j).....................................................................................................................22
17. De hechtingstheorie van Mary Ainsworth..............................................................................23
A-type...........................................................................................................................................23
B-type...........................................................................................................................................23
C-type...........................................................................................................................................23
D-type...........................................................................................................................................23
18. Hechtingstheorie: determinanten..........................................................................................23
Ainsworth.....................................................................................................................................24
1. Grondschema operant conditioneren
6 varianten van operante conditionering
2
, aard van de prikkel (positief/negatief)
wat er moet de prikkel kan gebeuren
Soort prikkels:
Positief toenadering (UCS+)
Negatief vermijden (UCS-)
Soort procedure:
1. Toedienen (+UCS)
2. Wegnemen (-UCS)
3. Uitblijven (0UCS)
er moet eerste een verwachting worden gecreëerd (voorafgaand leerproces)
Approach-avoidance conflict = aarzeling tussen toenadering en vermijden
2. Executieve functies
zelfcontrole en -hantering
Flexibel reageren
Doel- en toekomstgericht gedrag op een effectieve manier uitvoeren
Gedachten en handelingen aanwenden vooropgestelde doelen bereiken
Variëteit van onafhankelijke vaardigheden die ons helpen ons aan (nieuwe of veranderde)
situaties aan te passen
5 soorten situaties:
o Waarbij planning en besluitvorming vereist zijn
o Waarbij bijsturing en foutencorrectie van gedrag nodig zijn
o Bij nieuwe vormen van gedrag of nieuwe opeenvolgingen van handelingen
o Gevaarlijke of technisch moeilijke situaties
o Waarbij ingeroest gedrag of gewoontes moeten worden doorbroken
Misvatting: executieve functies uitsluitend actief wanneer we voor nieuwe problemen staan
onze hersenen gebruiken iedere moment probleemoplossende vaardigheden (automatisch)
Prefrontale hersenkwab
Metacognitieve:
- probleemoplossend gedrag
- planning
Emotionele/motivationele
- coördineerde cognitie
- emotie: sociaal aangeleerd gedrag
Tabel pagina 65-67 SV
3
Inhoud
Psychologie: belangrijk voor examen.....................................................................................................1
1. Grondschema operant conditioneren........................................................................................2
2. Executieve functies....................................................................................................................3
Inhibitie...........................................................................................................................................4
3. De selectieve aandacht..............................................................................................................4
4. Het waarnemen is een zingevende activiteit..............................................................................5
Vroegere ervaringen.......................................................................................................................5
De dynamisch-affectieve ingesteldheid van de waarnemer...........................................................5
5. Structuur van het geheugen: verschillende functionele vormen................................................6
William James.................................................................................................................................6
Zintuiglijk of sensorieel geheugen..................................................................................................6
Het kortetermijn-, onmiddellijk- of werkgeheugen........................................................................6
Het langetermijn- of permanent geheugen (LTM)..........................................................................7
Opsplitsing volgens Tulvins.............................................................................................................7
Opsplitsing volgens Squire..............................................................................................................8
6. De zone van naaste ontwikkeling...............................................................................................8
7. Prenatale ontwikkeling..............................................................................................................9
8. Prenatale omgevingsinvloeden..................................................................................................9
Drugs..............................................................................................................................................9
Ziekte en infecties.........................................................................................................................10
Omgevingsrisico’s.........................................................................................................................10
Andere condities van de moeder..................................................................................................10
9. De invarianten van de cognitieve ontwikkeling........................................................................11
De cognitieve organisatie.............................................................................................................11
De cognitieve adaptatie................................................................................................................11
10. De verschillende fasen van de cognitieve ontwikkeling.........................................................11
Sensori-motorische fase (0-2j)......................................................................................................11
De pre-operationele fase (2-6 jaar)..............................................................................................12
De concreet operationele fase (6-12jaar).....................................................................................12
Formeel operationele fase (12 - +/- 20 jaar).................................................................................13
11. Zes stadia in de ontwikkeling van moreel denken..................................................................13
Premoreel stadium (0-2 jaar)........................................................................................................14
1
, Preconventioneel niveau (2-12 jaar).............................................................................................14
Conventioneel niveau (12 - +/-20 jaar).........................................................................................15
Postconventieel niveau (12 - +/- 20 en verder).............................................................................15
12. Het vlaggensysteem van SENSOA...........................................................................................15
13. De adolescentie (seksualiteit)................................................................................................16
Homoseksualiteit..........................................................................................................................16
14. Fasen in de psychoseksuele ontwikkeling Freud....................................................................17
De orale fase (0 -1).......................................................................................................................17
De anale fase (1,5 - 3)...................................................................................................................17
De fallische of oedipale fase (3 – 5/6 jaar)....................................................................................18
De latentiefase (5/6 – 12 jaar)......................................................................................................19
De genitale fase (12 tot 20 jaar)...................................................................................................19
15. Overzicht psychosociale ontwikkelingsfasen volgens Erikson................................................19
De orale fase (0-1)........................................................................................................................19
De anale fase (3-6)........................................................................................................................19
Latentiefase (6-12)........................................................................................................................20
Adolescentie (12-20).....................................................................................................................20
Jongvolwassenheid (20-30)..........................................................................................................21
Volwassenheid (30-65).................................................................................................................21
Ouderdom (65<)...........................................................................................................................21
16. Hechtingstheorie John Bowlby: fasen....................................................................................22
Eerste fase (0-3m.)........................................................................................................................22
Tweede fase (3-6/9m)..................................................................................................................22
Derde fase (6/9m – 2,5/3j)...........................................................................................................22
Vierde fase (2,5/3-5j)....................................................................................................................22
Vijfde fase (vanaf 5j).....................................................................................................................22
17. De hechtingstheorie van Mary Ainsworth..............................................................................23
A-type...........................................................................................................................................23
B-type...........................................................................................................................................23
C-type...........................................................................................................................................23
D-type...........................................................................................................................................23
18. Hechtingstheorie: determinanten..........................................................................................23
Ainsworth.....................................................................................................................................24
1. Grondschema operant conditioneren
6 varianten van operante conditionering
2
, aard van de prikkel (positief/negatief)
wat er moet de prikkel kan gebeuren
Soort prikkels:
Positief toenadering (UCS+)
Negatief vermijden (UCS-)
Soort procedure:
1. Toedienen (+UCS)
2. Wegnemen (-UCS)
3. Uitblijven (0UCS)
er moet eerste een verwachting worden gecreëerd (voorafgaand leerproces)
Approach-avoidance conflict = aarzeling tussen toenadering en vermijden
2. Executieve functies
zelfcontrole en -hantering
Flexibel reageren
Doel- en toekomstgericht gedrag op een effectieve manier uitvoeren
Gedachten en handelingen aanwenden vooropgestelde doelen bereiken
Variëteit van onafhankelijke vaardigheden die ons helpen ons aan (nieuwe of veranderde)
situaties aan te passen
5 soorten situaties:
o Waarbij planning en besluitvorming vereist zijn
o Waarbij bijsturing en foutencorrectie van gedrag nodig zijn
o Bij nieuwe vormen van gedrag of nieuwe opeenvolgingen van handelingen
o Gevaarlijke of technisch moeilijke situaties
o Waarbij ingeroest gedrag of gewoontes moeten worden doorbroken
Misvatting: executieve functies uitsluitend actief wanneer we voor nieuwe problemen staan
onze hersenen gebruiken iedere moment probleemoplossende vaardigheden (automatisch)
Prefrontale hersenkwab
Metacognitieve:
- probleemoplossend gedrag
- planning
Emotionele/motivationele
- coördineerde cognitie
- emotie: sociaal aangeleerd gedrag
Tabel pagina 65-67 SV
3
