8. Informele geschillenbeslechting
ADR (alternitive dispute resolution)
Is ADR iets nieuws? Neen sommigen claimen zelfs dat het het tweede oudste beroep ter wereld is.
Neem nu bijvoorbeeld de discussie tussen arbeiders en werknemers in de 20ste eeuw.
Achtergrond ADR:
Na WOII volgde er een explosie van rechtszaken. Men vreesde voor negatieve consequenties
(verdwijnen van sociale cohesie tussen mensen, het limiterende effect van het recht op bedrijven door
hun innovatie). De jaren ‘60 waren een periode van culturele omwenteling en er heerste veel protest
tegen sociale problemen op gebieden van:
Racisme, discriminatie
Seksuele vrijheid
Milieu
Armoede
Anti-oorlog
==> mensenrechtenbewegingen.
Maar ook was er veel onvrede op vlak van rechtsgang. De kritiek luidde als volgt:
Procedure
o Langzaam
o Formeel
o Inflexibel
Hoge kosten
Complexiteit en techniciteit geschil
===> deze vormden drempels voor zwakkere sociale groepen om naar het gerecht te kunnen stappen.
Door formele conflictbeslechting verzuren ook veel sociale relaties: winnaar/verliezer.
De zoektocht naar alternatieven voor geschillenbeslechting begint bij de toename van casussen bij
rechters de maatschappij. Zo ontstond er ook de Pyramide van Wouters en Van Loon.
Later kwam er kritiek op deze Pyramide:
Te lineair
Te veel nadruk op rechtspraak als modus van oplossing
Er kwam een nieuw model tot stand:
, Dit model bevat:
De focus op alle wijzen van geschillenbeslechting en de vertakkingen van beslissingen
De stroom van sociale problemen worden ingedamd door juridische en buitenjuridsiche
structuur
Het functioneel perspectief
Van Aeken:
De oppositie tussen rechtspraak en ADR maskeert wat ze net gemeen hebben: namelijk, beide
doen ze aan conflictoplossing.
Men moet niet kijken naar het recht, maar naar de functie van ADR en rechtspraak.
Alle conflicten zijn potentieel juridisch.
De functies van het recht
a. Ordenende functie. Recht is een manier om mensen de mogelijkheid te geven vooruit te lopen
op het gedrag van anderen.
b. Instrumentele functie. Recht is een instrument om wenselijk geachte maatschappelijke
doeleinden te realiseren, zoals een optimale verdeling van goederen.
c. Geschil-beslechtingsfunctie. Recht is een mechanisme om conflicten te beslechten.
d. Normatieve functie. Recht is een uitdrukking van waarden en idealen.
Grondslagen van ADR
I. Informalisering en acces to justice
II. Ontlasten gerechtelijk systeem. Efficiëntie
III. Theorie van participatie
ADR (alternitive dispute resolution)
Is ADR iets nieuws? Neen sommigen claimen zelfs dat het het tweede oudste beroep ter wereld is.
Neem nu bijvoorbeeld de discussie tussen arbeiders en werknemers in de 20ste eeuw.
Achtergrond ADR:
Na WOII volgde er een explosie van rechtszaken. Men vreesde voor negatieve consequenties
(verdwijnen van sociale cohesie tussen mensen, het limiterende effect van het recht op bedrijven door
hun innovatie). De jaren ‘60 waren een periode van culturele omwenteling en er heerste veel protest
tegen sociale problemen op gebieden van:
Racisme, discriminatie
Seksuele vrijheid
Milieu
Armoede
Anti-oorlog
==> mensenrechtenbewegingen.
Maar ook was er veel onvrede op vlak van rechtsgang. De kritiek luidde als volgt:
Procedure
o Langzaam
o Formeel
o Inflexibel
Hoge kosten
Complexiteit en techniciteit geschil
===> deze vormden drempels voor zwakkere sociale groepen om naar het gerecht te kunnen stappen.
Door formele conflictbeslechting verzuren ook veel sociale relaties: winnaar/verliezer.
De zoektocht naar alternatieven voor geschillenbeslechting begint bij de toename van casussen bij
rechters de maatschappij. Zo ontstond er ook de Pyramide van Wouters en Van Loon.
Later kwam er kritiek op deze Pyramide:
Te lineair
Te veel nadruk op rechtspraak als modus van oplossing
Er kwam een nieuw model tot stand:
, Dit model bevat:
De focus op alle wijzen van geschillenbeslechting en de vertakkingen van beslissingen
De stroom van sociale problemen worden ingedamd door juridische en buitenjuridsiche
structuur
Het functioneel perspectief
Van Aeken:
De oppositie tussen rechtspraak en ADR maskeert wat ze net gemeen hebben: namelijk, beide
doen ze aan conflictoplossing.
Men moet niet kijken naar het recht, maar naar de functie van ADR en rechtspraak.
Alle conflicten zijn potentieel juridisch.
De functies van het recht
a. Ordenende functie. Recht is een manier om mensen de mogelijkheid te geven vooruit te lopen
op het gedrag van anderen.
b. Instrumentele functie. Recht is een instrument om wenselijk geachte maatschappelijke
doeleinden te realiseren, zoals een optimale verdeling van goederen.
c. Geschil-beslechtingsfunctie. Recht is een mechanisme om conflicten te beslechten.
d. Normatieve functie. Recht is een uitdrukking van waarden en idealen.
Grondslagen van ADR
I. Informalisering en acces to justice
II. Ontlasten gerechtelijk systeem. Efficiëntie
III. Theorie van participatie
