Verpleegkunde theorie - KBS 7 t/m 9
Inhoudsopgave
KBS 7 .............................................................................................................................................................. 3
Flitscollege – Indiceren ....................................................................................................................................... 3
Flitscollege – Hulpmiddelen indiceren ................................................................................................................ 4
Flitscollege – Zelfmanagement ........................................................................................................................... 6
Flitscollege – Gezamenlijke besluitvorming 1 ..................................................................................................... 8
Flitscollege – Gezamenlijke besluitvorming 2 ..................................................................................................... 9
Hoorcollege – De verpleegkundige als samenwerkingspartner en gezondheidsbevorderaar in de keten ........ 11
Flitscollege – Omaha classificatie ..................................................................................................................... 14
Flitscollege – Klinisch redeneren ....................................................................................................................... 15
Vakbekwaam indiceren .................................................................................................................................... 17
V&VN hoofdstuk 1 – Begrippenkader indicatieproces ...................................................................................... 18
Overzicht bestaande hulpmiddelen – begrippen .............................................................................................. 19
Toolkit mantelzorgondersteuning..................................................................................................................... 19
V&VN expertisegebied wijkverpleegkundige .................................................................................................... 20
Omaha handleiding .......................................................................................................................................... 21
Zorgmodule zelfmanagement – 5A model, generiek model zelfmanagement ................................................. 22
Stappenplan maken wijkanalyse ...................................................................................................................... 23
Spaghetti-model morbiditeit ............................................................................................................................ 24
Evidence based practice voor verpleegkundigen – Gezamenlijke geïnformeerde besluitvorming ................... 24
Hoofdstuk 3 – Gezamenlijke besluitvorming ............................................................................................... 24
KBS 8 ............................................................................................................................................................ 26
Flitscollege – ProActive Nursing........................................................................................................................ 26
Flitscollege – Klinisch redeneren en OPT-model (deel 1) .................................................................................. 27
Flitscollege – Klinisch redeneren en OPT-model (deel 2) .................................................................................. 28
Flitscollege – Basisprincipes zelf onderzoek doen ............................................................................................. 29
Flitscollege – Basisbegrippen kwalitatief onderzoek ........................................................................................ 31
Flitscollege – Validiteit en betrouwbaarheid onderzoek ................................................................................... 32
Flitscollege – Basisbegrippen kwantitatief onderzoek (deel 1) ......................................................................... 33
Flitscollege – Basisbegrippen kwantitatief onderzoek (deel 2) ......................................................................... 34
Nurses ‘worry’ as predictor of deteriorating surgical ward patients ................................................................ 35
Using NANDA, NIC, and NOC (NNN) Language for Clinical Reasoning With the Outcome-Present State-Test
(OPT) Model ...................................................................................................................................................... 36
Lezen en beoordelen van onderzoekspublicaties .............................................................................................. 36
Evidence-based practice voor verpleegkundigen – Gezamenlijke geïnformeerde besluitvorming ................... 37
, Hoofdstuk 2 – De methodiek van evidence-based practice ........................................................................ 37
Hoofdstuk 7 – Systematische reviews ......................................................................................................... 37
Hoofdstuk 8 – Interventieonderzoek ........................................................................................................... 38
Hoofdstuk 9 – Diagnostisch onderzoek ....................................................................................................... 38
Hoofdstuk 10 – Kwalitatief onderzoek......................................................................................................... 38
Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken ....................................................................... 39
KBS 9 ............................................................................................................................................................ 41
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 1) ......................................................................................................... 41
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 2) ......................................................................................................... 44
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 3) ......................................................................................................... 45
Hoorcollege – ICF verpleegkundige methodiek in de VGZ ................................................................................ 48
Flitscollege – Veiligheid bevorderen ................................................................................................................. 52
Psychiatrie voor verpleegkundigen ................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 18 – Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid, of een lichte verstandelijke beperking....... 53
Fasen van sociaal-emotionele ontwikkeling bij mensen met een licht verstandelijke beperking ..................... 55
Probleemgedrag ............................................................................................................................................... 59
Wet zorg & dwang stappenplan ....................................................................................................................... 59
Alternatieven vrijheidsbeperking ...................................................................................................................... 61
Grensoverschrijdend gedrag ............................................................................................................................. 63
Wet zorg & dwang ............................................................................................................................................ 64
Artikel – The ICF, Disability and Health and nursing ......................................................................................... 64
Nictiz – ICF, Disability and Health ..................................................................................................................... 65
Artikel – Diagnoses and interventions pertinent to intellectual disability nursing ........................................... 65
2
,KBS 7
Flitscollege – Indiceren
Van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij
- Van curatieve zorg naar preventieve zorg
- Van professionele zorg naar mantelzorg
- Van intramurale zorg naar extramurale zorg
Gevolgen voor verpleging
- Belang preventie groter
- Sociaal culturele ontwikkelingen
- Ondersteuning zelfmanagement
- Veranderingen in zorgaanbod en werkproces
- Herontdekte wijkverpleegkundige
Per 1 januari 2015 4 nieuwe wetten ingevoerd in plaats van AWBZ (Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten) à Wlz, Zvw, Jeugdwet, Wmo
Wijkverpleging in de nieuwe Zvw aanspraak 2015
- ‘Zorg zoals verpleegkundigen die plegen te bieden, waarbij die zorg verband houdt met de
behoefte aan geneeskundige zorg of een hoog risico daarop’
Normenkader V&VN
1. Indiceren en organiseren van zorgt vindt plaats op basis van professionele autonomie
o Professionele autonomie garandeert cliëntgerichtheid en een onafhankelijk besluit
2. Indiceren en organiseren van zorg wordt gedaan door een bachelor of master opgeleide
verpleegkundige
o Van deze professionals mag verwacht worden dat zij beschikken over de
noodzakelijke competenties
3. Indiceren en organiseren van zorg is gericht op het versterken van eigen regie en
zelfredzaamheid van cliënten en het cliëntsysteem
o Verpleegkundigen sluiten hiermee aan op de maatschappelijke noodzaak de zorg
verantwoord uit te voeren
3
, 4. Besluitvorming rond indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van het
verpleegkundig proces
o De methode die verpleegkundigen daarbij hanteren is het klinisch redeneren
§ Dit proces bestaat uit vraagverheldering, diagnose, planning van resultaten
en interventies, organisatie, uitvoer en evaluatie van zorg
5. De verslaglegging voldoet aan de V&VN richtlijn voor verslaglegging
o Sinds 2011 bestaat een richtlijn voor verpleegkundige verslaglegging waarin het doel
en de onderdelen van de verslaglegging worden besproken
6. De verpleegkundige overdracht voldoet aan de V&VN standaard voor overdracht van zorg
o De standaard bestaat uit informatie over maximaal 27 items in combinatie met de
keuze voor een ‘warme overdracht’ als dat noodzakelijk is
Verpleegkundig proces
1. Anamnese/assessment
2. Verpleegkundige diagnose(s)
3. Doel(en)
4. Interventie(s)
5. Monitoring/evaluatie
Indiceren = het vaststellen, beschrijven en organiseren van aard, duur, omvang en doel van de
benodigde (verpleegkundige) zorg, in samenspraak met de zorgvrager op basis van
gediagnosticeerde of potentiële, nader te onderzoeken en te diagnosticeren patiëntproblemen
Model van Rosendal: speciaal voor wijkverpleging
1. Anamnese/assessment
2. Verpleegkundige diagnose(s)
3. Bepalen zorgresultaten
4. Indiceren
5. Organiseren/uitvoeren
6. Monitoren/evalueren
7. Borgen kwaliteit
Taken wijkverpleegkundige
- Verrichten verpleegkundige en verzorgende handelingen
- Indiceren
- Coaching
- Casemanagement
Flitscollege – Hulpmiddelen indiceren
Normenkader V&VN
1. Indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van professionele autonomie.
Professionele autonomie garandeert cliëntgerichtheid en een onafhankelijk besluit.
2. Indiceren en organiseren van zorgt wordt gedaan door een bachelor of master opgeleide
verpleegkundige. Van deze professionals mag verwacht worden dat zij beschikken over de
noodzakelijke competenties.
3. Indiceren en organiseren van zorg is gericht op het versterken van eigen regie en
zelfredzaamheid van cliënten en het cliëntsysteem. Verpleegkundigen sluiten hiermee aan
op de maatschappelijke noodzaak de zorg verantwoord uit te voeren.
4
, 4. Besluitvorming rond indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van het
verpleegkundig proces. De methode die verpleegkundigen daarbij hanteren is het klinisch
redeneren. Dit proces bestaat uit vraagverheldering, diagnose, planning van resultaten en
interventies, organisatie, uitvoer en evaluatie van zorg.
5. De verslaglegging voldoet aan de V&VN richtlijn voor verslaglegging. Sinds 2011 bestaat een
richtlijn voor verpleegkundige verslaglegging waarin het doel en de onderdelen van de
verslaglegging worden besproken.
6. De verpleegkundige overdracht voldoet aan de V&VN standaard voor overdracht van zorg.
De standaard bestaat uit informatie over maximaal 27 items in combinatie met de keuze
voor een “warme overdracht” als dat noodzakelijk is.
Hulpmiddelen voor lichamelijke functies: meten en vaststellen van (in)continentie, pijn,
risicosignalering, vallen, voeding en vocht, wondzorg
Zelfmanagement: gaat niet alleen over goed kunnen omgaan met de ziekte en de gevolgen daarvan,
maar vooral ook over een goed leven hebben met de ziekte. Hoe kan de chronische ziekte ingepast
worden in het dagelijkse leven van iemand. De patiënt speelt daarbij een actieve rol; de zorgverlener
ondersteunt de patiënt daarbij
Zelfredzaamheid: gaat meer over algemene dagelijkse activiteiten: jezelf wassen, je huis verzorgen,
contacten met anderen onderhouden
Meten zelfredzaamheid
- Zelfredzaamheidsmatrix
- Zelfredzaamheidsmonitor
- Zelfredzaamheidsradar
- Zelfredzaamheidsmeter
- Zelfstandigheidslijst
- Effecten Ster
Mantelzorg = alle hulp aan een hulpbehoevende door iemand uit diens directe sociale omgeving
- Ook minder intensieve hulp, de hulp aan huisgenoten en de hulp aan instellingsbewoners zijn
meengenomen
- Hulp die verder gaat dan de zogenoemde ‘gebruikelijke hulp’
Genogram = overzicht van het familiesysteem
- Kaart met drie of vier generaties en hun onderlinge relaties
- Ook belangrijke familiegebeurtenissen, sterfgevallen, verhuizingen en verbroken contacten
kunnen hierin worden opgenomen
Ecogram: brengt het sociale netwerk in kaart
- Gaat niet alleen om familie, maar ook om niet-familieleden waarmee de bewoner een
belangrijke persoonlijke verbinding heeft, zoals vrienden, medebewoners, oude kennissen en
collega’s, geestelijke raadslieden, inclusief zakelijke contacten
Mantelscan: voor het meten van de (over)belasting van de mantelzorger
5
, Flitscollege – Zelfmanagement
Zelfmanagement: eigen regie over het leven
Aandachtsgebieden zelfmanagement
- Leven met de ziekte
- Eigen aandeel in de zorgen
- Organiseren zorg- en hulpbronnen
Zelfmanagement = het zodanig omgaan met de chronische aandoening dat de aandoening optimaal
wordt ingepast in het leven
Zelfmanagement = dat chronisch zieken zelf kunnen kiezen in hoeverre men de regie over het leven
in eigen hand wil houden en mede richting wil geven aan hoe beschikbare zorg wordt ingezet, om
een optimale kwaliteit van leven te bereiken of te behouden
Zelfmanagement als alternatieve benadering van ‘compliance’, namelijk: ‘adherence’
Betekenis voor zorgverleners
- Ondersteuning van zelfmanagement is mensen helpen voor zichzelf te zorgen
- Uitgangspunten
o Kracht in plaats van klacht
o Aandacht voor zelfvertrouwen en kwetsbaarheden van patiënt en naasten
o Zorgverlener is behandelaar én coach, patiënt is medebehandelaar én regisseur
o Ondersteunen van zelfmanagement is essentieel voor goede zorgverlening: komt
niet boven op de huidige zorg maar is een onderdeel van
Betekenis voor patiënten
- Zelfmanagement, een verdere ontwikkeling in het denken, legt de nadruk op de activiteiten
die de patiënt in het dagelijks leven moet ontplooien om regie over de ziekt een het leven te
behouden
- Niet eenmalig, maar elke dag weer
Wat levert het op?
- Positieve invloed op factoren als
o Kennis over de aandoening
o Vertrouwen in eigen kunnen, houding en gedrag
o Klinische symptomen, ziekte- en sterftecijfers
o Ervaren kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven
o Zelfmanagement-ondersteuning kan leiden tot minder gebruik van de professionele
zorg en lagere zorgkosten
Risico’s
- Onbekend welk(e) (type) zelfmanagementondersteuning bij welke doelgroep wel of niet
werkt
- Meeste onderzoek is gericht op klinische uitkomstmaten en zorggebruik, niet op wat
zelfmanagement voor dagelijks leven oplevert in mate van welbevinden, autonomie en
participatie
o Risico van nadruk op doelmatigheid en zorggebruik in plaats van op eigen regie
- Te veel focus op uitkomsten binnen de zorg, terwijl maatschappelijke opbrengsten van goede
zelfmanagementondersteuning ook buiten de zorg liggen
6
Inhoudsopgave
KBS 7 .............................................................................................................................................................. 3
Flitscollege – Indiceren ....................................................................................................................................... 3
Flitscollege – Hulpmiddelen indiceren ................................................................................................................ 4
Flitscollege – Zelfmanagement ........................................................................................................................... 6
Flitscollege – Gezamenlijke besluitvorming 1 ..................................................................................................... 8
Flitscollege – Gezamenlijke besluitvorming 2 ..................................................................................................... 9
Hoorcollege – De verpleegkundige als samenwerkingspartner en gezondheidsbevorderaar in de keten ........ 11
Flitscollege – Omaha classificatie ..................................................................................................................... 14
Flitscollege – Klinisch redeneren ....................................................................................................................... 15
Vakbekwaam indiceren .................................................................................................................................... 17
V&VN hoofdstuk 1 – Begrippenkader indicatieproces ...................................................................................... 18
Overzicht bestaande hulpmiddelen – begrippen .............................................................................................. 19
Toolkit mantelzorgondersteuning..................................................................................................................... 19
V&VN expertisegebied wijkverpleegkundige .................................................................................................... 20
Omaha handleiding .......................................................................................................................................... 21
Zorgmodule zelfmanagement – 5A model, generiek model zelfmanagement ................................................. 22
Stappenplan maken wijkanalyse ...................................................................................................................... 23
Spaghetti-model morbiditeit ............................................................................................................................ 24
Evidence based practice voor verpleegkundigen – Gezamenlijke geïnformeerde besluitvorming ................... 24
Hoofdstuk 3 – Gezamenlijke besluitvorming ............................................................................................... 24
KBS 8 ............................................................................................................................................................ 26
Flitscollege – ProActive Nursing........................................................................................................................ 26
Flitscollege – Klinisch redeneren en OPT-model (deel 1) .................................................................................. 27
Flitscollege – Klinisch redeneren en OPT-model (deel 2) .................................................................................. 28
Flitscollege – Basisprincipes zelf onderzoek doen ............................................................................................. 29
Flitscollege – Basisbegrippen kwalitatief onderzoek ........................................................................................ 31
Flitscollege – Validiteit en betrouwbaarheid onderzoek ................................................................................... 32
Flitscollege – Basisbegrippen kwantitatief onderzoek (deel 1) ......................................................................... 33
Flitscollege – Basisbegrippen kwantitatief onderzoek (deel 2) ......................................................................... 34
Nurses ‘worry’ as predictor of deteriorating surgical ward patients ................................................................ 35
Using NANDA, NIC, and NOC (NNN) Language for Clinical Reasoning With the Outcome-Present State-Test
(OPT) Model ...................................................................................................................................................... 36
Lezen en beoordelen van onderzoekspublicaties .............................................................................................. 36
Evidence-based practice voor verpleegkundigen – Gezamenlijke geïnformeerde besluitvorming ................... 37
, Hoofdstuk 2 – De methodiek van evidence-based practice ........................................................................ 37
Hoofdstuk 7 – Systematische reviews ......................................................................................................... 37
Hoofdstuk 8 – Interventieonderzoek ........................................................................................................... 38
Hoofdstuk 9 – Diagnostisch onderzoek ....................................................................................................... 38
Hoofdstuk 10 – Kwalitatief onderzoek......................................................................................................... 38
Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken ....................................................................... 39
KBS 9 ............................................................................................................................................................ 41
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 1) ......................................................................................................... 41
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 2) ......................................................................................................... 44
Flitscollege – Uitvoeren van zorg (deel 3) ......................................................................................................... 45
Hoorcollege – ICF verpleegkundige methodiek in de VGZ ................................................................................ 48
Flitscollege – Veiligheid bevorderen ................................................................................................................. 52
Psychiatrie voor verpleegkundigen ................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 18 – Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid, of een lichte verstandelijke beperking....... 53
Fasen van sociaal-emotionele ontwikkeling bij mensen met een licht verstandelijke beperking ..................... 55
Probleemgedrag ............................................................................................................................................... 59
Wet zorg & dwang stappenplan ....................................................................................................................... 59
Alternatieven vrijheidsbeperking ...................................................................................................................... 61
Grensoverschrijdend gedrag ............................................................................................................................. 63
Wet zorg & dwang ............................................................................................................................................ 64
Artikel – The ICF, Disability and Health and nursing ......................................................................................... 64
Nictiz – ICF, Disability and Health ..................................................................................................................... 65
Artikel – Diagnoses and interventions pertinent to intellectual disability nursing ........................................... 65
2
,KBS 7
Flitscollege – Indiceren
Van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij
- Van curatieve zorg naar preventieve zorg
- Van professionele zorg naar mantelzorg
- Van intramurale zorg naar extramurale zorg
Gevolgen voor verpleging
- Belang preventie groter
- Sociaal culturele ontwikkelingen
- Ondersteuning zelfmanagement
- Veranderingen in zorgaanbod en werkproces
- Herontdekte wijkverpleegkundige
Per 1 januari 2015 4 nieuwe wetten ingevoerd in plaats van AWBZ (Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten) à Wlz, Zvw, Jeugdwet, Wmo
Wijkverpleging in de nieuwe Zvw aanspraak 2015
- ‘Zorg zoals verpleegkundigen die plegen te bieden, waarbij die zorg verband houdt met de
behoefte aan geneeskundige zorg of een hoog risico daarop’
Normenkader V&VN
1. Indiceren en organiseren van zorgt vindt plaats op basis van professionele autonomie
o Professionele autonomie garandeert cliëntgerichtheid en een onafhankelijk besluit
2. Indiceren en organiseren van zorg wordt gedaan door een bachelor of master opgeleide
verpleegkundige
o Van deze professionals mag verwacht worden dat zij beschikken over de
noodzakelijke competenties
3. Indiceren en organiseren van zorg is gericht op het versterken van eigen regie en
zelfredzaamheid van cliënten en het cliëntsysteem
o Verpleegkundigen sluiten hiermee aan op de maatschappelijke noodzaak de zorg
verantwoord uit te voeren
3
, 4. Besluitvorming rond indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van het
verpleegkundig proces
o De methode die verpleegkundigen daarbij hanteren is het klinisch redeneren
§ Dit proces bestaat uit vraagverheldering, diagnose, planning van resultaten
en interventies, organisatie, uitvoer en evaluatie van zorg
5. De verslaglegging voldoet aan de V&VN richtlijn voor verslaglegging
o Sinds 2011 bestaat een richtlijn voor verpleegkundige verslaglegging waarin het doel
en de onderdelen van de verslaglegging worden besproken
6. De verpleegkundige overdracht voldoet aan de V&VN standaard voor overdracht van zorg
o De standaard bestaat uit informatie over maximaal 27 items in combinatie met de
keuze voor een ‘warme overdracht’ als dat noodzakelijk is
Verpleegkundig proces
1. Anamnese/assessment
2. Verpleegkundige diagnose(s)
3. Doel(en)
4. Interventie(s)
5. Monitoring/evaluatie
Indiceren = het vaststellen, beschrijven en organiseren van aard, duur, omvang en doel van de
benodigde (verpleegkundige) zorg, in samenspraak met de zorgvrager op basis van
gediagnosticeerde of potentiële, nader te onderzoeken en te diagnosticeren patiëntproblemen
Model van Rosendal: speciaal voor wijkverpleging
1. Anamnese/assessment
2. Verpleegkundige diagnose(s)
3. Bepalen zorgresultaten
4. Indiceren
5. Organiseren/uitvoeren
6. Monitoren/evalueren
7. Borgen kwaliteit
Taken wijkverpleegkundige
- Verrichten verpleegkundige en verzorgende handelingen
- Indiceren
- Coaching
- Casemanagement
Flitscollege – Hulpmiddelen indiceren
Normenkader V&VN
1. Indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van professionele autonomie.
Professionele autonomie garandeert cliëntgerichtheid en een onafhankelijk besluit.
2. Indiceren en organiseren van zorgt wordt gedaan door een bachelor of master opgeleide
verpleegkundige. Van deze professionals mag verwacht worden dat zij beschikken over de
noodzakelijke competenties.
3. Indiceren en organiseren van zorg is gericht op het versterken van eigen regie en
zelfredzaamheid van cliënten en het cliëntsysteem. Verpleegkundigen sluiten hiermee aan
op de maatschappelijke noodzaak de zorg verantwoord uit te voeren.
4
, 4. Besluitvorming rond indiceren en organiseren van zorg vindt plaats op basis van het
verpleegkundig proces. De methode die verpleegkundigen daarbij hanteren is het klinisch
redeneren. Dit proces bestaat uit vraagverheldering, diagnose, planning van resultaten en
interventies, organisatie, uitvoer en evaluatie van zorg.
5. De verslaglegging voldoet aan de V&VN richtlijn voor verslaglegging. Sinds 2011 bestaat een
richtlijn voor verpleegkundige verslaglegging waarin het doel en de onderdelen van de
verslaglegging worden besproken.
6. De verpleegkundige overdracht voldoet aan de V&VN standaard voor overdracht van zorg.
De standaard bestaat uit informatie over maximaal 27 items in combinatie met de keuze
voor een “warme overdracht” als dat noodzakelijk is.
Hulpmiddelen voor lichamelijke functies: meten en vaststellen van (in)continentie, pijn,
risicosignalering, vallen, voeding en vocht, wondzorg
Zelfmanagement: gaat niet alleen over goed kunnen omgaan met de ziekte en de gevolgen daarvan,
maar vooral ook over een goed leven hebben met de ziekte. Hoe kan de chronische ziekte ingepast
worden in het dagelijkse leven van iemand. De patiënt speelt daarbij een actieve rol; de zorgverlener
ondersteunt de patiënt daarbij
Zelfredzaamheid: gaat meer over algemene dagelijkse activiteiten: jezelf wassen, je huis verzorgen,
contacten met anderen onderhouden
Meten zelfredzaamheid
- Zelfredzaamheidsmatrix
- Zelfredzaamheidsmonitor
- Zelfredzaamheidsradar
- Zelfredzaamheidsmeter
- Zelfstandigheidslijst
- Effecten Ster
Mantelzorg = alle hulp aan een hulpbehoevende door iemand uit diens directe sociale omgeving
- Ook minder intensieve hulp, de hulp aan huisgenoten en de hulp aan instellingsbewoners zijn
meengenomen
- Hulp die verder gaat dan de zogenoemde ‘gebruikelijke hulp’
Genogram = overzicht van het familiesysteem
- Kaart met drie of vier generaties en hun onderlinge relaties
- Ook belangrijke familiegebeurtenissen, sterfgevallen, verhuizingen en verbroken contacten
kunnen hierin worden opgenomen
Ecogram: brengt het sociale netwerk in kaart
- Gaat niet alleen om familie, maar ook om niet-familieleden waarmee de bewoner een
belangrijke persoonlijke verbinding heeft, zoals vrienden, medebewoners, oude kennissen en
collega’s, geestelijke raadslieden, inclusief zakelijke contacten
Mantelscan: voor het meten van de (over)belasting van de mantelzorger
5
, Flitscollege – Zelfmanagement
Zelfmanagement: eigen regie over het leven
Aandachtsgebieden zelfmanagement
- Leven met de ziekte
- Eigen aandeel in de zorgen
- Organiseren zorg- en hulpbronnen
Zelfmanagement = het zodanig omgaan met de chronische aandoening dat de aandoening optimaal
wordt ingepast in het leven
Zelfmanagement = dat chronisch zieken zelf kunnen kiezen in hoeverre men de regie over het leven
in eigen hand wil houden en mede richting wil geven aan hoe beschikbare zorg wordt ingezet, om
een optimale kwaliteit van leven te bereiken of te behouden
Zelfmanagement als alternatieve benadering van ‘compliance’, namelijk: ‘adherence’
Betekenis voor zorgverleners
- Ondersteuning van zelfmanagement is mensen helpen voor zichzelf te zorgen
- Uitgangspunten
o Kracht in plaats van klacht
o Aandacht voor zelfvertrouwen en kwetsbaarheden van patiënt en naasten
o Zorgverlener is behandelaar én coach, patiënt is medebehandelaar én regisseur
o Ondersteunen van zelfmanagement is essentieel voor goede zorgverlening: komt
niet boven op de huidige zorg maar is een onderdeel van
Betekenis voor patiënten
- Zelfmanagement, een verdere ontwikkeling in het denken, legt de nadruk op de activiteiten
die de patiënt in het dagelijks leven moet ontplooien om regie over de ziekt een het leven te
behouden
- Niet eenmalig, maar elke dag weer
Wat levert het op?
- Positieve invloed op factoren als
o Kennis over de aandoening
o Vertrouwen in eigen kunnen, houding en gedrag
o Klinische symptomen, ziekte- en sterftecijfers
o Ervaren kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven
o Zelfmanagement-ondersteuning kan leiden tot minder gebruik van de professionele
zorg en lagere zorgkosten
Risico’s
- Onbekend welk(e) (type) zelfmanagementondersteuning bij welke doelgroep wel of niet
werkt
- Meeste onderzoek is gericht op klinische uitkomstmaten en zorggebruik, niet op wat
zelfmanagement voor dagelijks leven oplevert in mate van welbevinden, autonomie en
participatie
o Risico van nadruk op doelmatigheid en zorggebruik in plaats van op eigen regie
- Te veel focus op uitkomsten binnen de zorg, terwijl maatschappelijke opbrengsten van goede
zelfmanagementondersteuning ook buiten de zorg liggen
6
