Samenvatting Samenvattig Psychologie de Basis 2

Pdb 2

Les 1 HERKANSING

HAPA model

 Het model bestaat uit twee fases, het maken van doelen (Pre-Intention Motivation
Phase). De tweede fase bestaat uit de wil en het uitvoeren van de doelen (Post-
Intention Volition Phase).




 Action Self-Efficacy  Hoe groot schat je de kans dat je het gedrag daadwerkelijk
gaat uitvoeren?
Voorbeeld: : in hoeverre is men in staat telefoon weg te doen?  gewoonte, dus moeilijk /
fysiek makkelijk / soms route nodig / iets van een verwachting wel of niet gedrag vertonen

 Outcome Expectancies  Wat gaat er veranderen als je het gedrag gaat vertonen?
(Kan positief en negatief) WAT VERWACHT JIJ DAT ER GAAT GEBEUREN
Voorbeeld: pos en neg uitkomsten gewenst gedrag minder ongelukken / niet kunnen
reageren / geen muziek / geen navigatie / kans op boete / meer genieten van omgeving / etc
Wat gebeurt er als ik meer ga wandelen? Dan voel ik me fitter, beter uit zien/ gezin minder
zien.

 Risk Perception  Risico dat voortkomt uit het vertonen van het gedrag, of het risico
dat je loopt als je het gedrag niet gaat vertonen. Wat gebeurt er als je door gaat?
WAT IS HET RISICO WAT JE LOOPT
Voorbeeld: mate waarin men risico voor eigen gezondheid ervaart  ik kan goed fietsen/ mij
gebeurt nooit wat / bij anderen gaat het sneller mis..
Wanneer minder bewegen, word je ongezond

,  Action Planning  Hoe ga ik het doen? Wanneer ga ik het doen? Etc.
 Coping Planning  Hoe ga ik om met tegenslag in het proces?

 Initiative  Je gaat het gedrag vertonen
 Maintenance  Je onderhoudt het gedrag
 Recovery  Je overkomt een tegenslag (als je bijvoorbeeld terugvalt in je oude
patroon)

 Maintenance Self-Efficacy  Heb ik het idee dat het me gaat lukken om het te
onderhouden?
 Recovery Self-Efficacy  Heb ik het idee dat als ik terugval in mijn oude patroon ik
deze tegenslag kan overkomen?

HAPA-model toepassen
 Onderscheid in pre-motivationele of beslissings-fase
 Maakt maatwerk mogelijk  je kan bekijken in welke fase iemand zit
 Factoren naar intentie duidelijk

HAPA-model beperkingen
 HAPA-model werkt beter bij ouderen dan bij jongeren
 Meer kennis nodig over besluitfase en zijn determinanten in termen van
motivationele aspecten (je weet niet zeker hoe graag iemand het gedrag echt wilt
vertonen)
 Niet-bewuste processen nauwelijks van aandacht terwijl onbewuste processen sterke
voorspellers zijn



COM-B model

Het COM-B model is een model dat uitgaat van de interactie tussen capaciteit, gelegenheid,
motivatie en gedrag. Op deze manier kun je uitzoeken waar bepaald gedrag vandaan komt
en welke interventie nodig is om gedragsverandering te laten plaatsvinden.

, Fysieke & psychologische capaciteit
 Fysieke capaciteit  Kan je het met je lichaam?
 Psychologische capaciteit  Heb je ruimte in je hoofd om het te doen?

Reflectieve & automatische motivatie
 Reflectieve motivatie  Zie je het nut van iets in?
 Automatische motivatie  Gewoontes

Fysieke & sociale gelegenheid
 Fysieke gelegenheid  Kan je het gedrag op dat moment doen?
 Sociale gelegenheid  Is er in je sociale omgeving ruimte om dat gedrag te
vertonen?

COM-B model voordelen
 Goed onderbouwd
 Concrete variabelen die goed te onderzoeken zijn
 Breed inzetbaar
 Geeft heel heldere aanknopingspunten voor een interventie

Interventie bepalen
 Fase 1: Gedrag begrijpen
 Het probleem in gedragstermen beschrijven
 Het doelgedrag uitkiezen
 Het doelgedrag specificeren
 Bepalen wat er moet veranderen
 Fase 2: De interventie mogelijkheden bepalen
 De interventiefuncties bepalen (overtuiging veranderen/ iemand voorlichten)
 De beleid categorieën bepalen
 Fase 3: De inhoud- en implementatieopties bepalen
 De gedragsveranderingstechnieken bepalen
 De leveringswijze bepalen

Bij het bepalen van een interventie houd je rekening met deze verschillende dingen:
1. Betaalbaarheid
2. Praktische uitvoerbaarheid
3. Effectiviteit en kosteneffectiviteit
4. Aanvaardbaarheid
5. Neveneffecten/veiligheid
6. Gelijkheid


Zelfdeterminatie theorie

Het verhogen van intrinsieke motivatie door 3 basisbehoeften te vervullen
 Autonomie
 Verbondenheid
 Competentie