Samenvatting Psychologie

Leren – de mens


5. Leren

Inleiding

 4 vormen van leren
 Perceptueel leren
 Motorisch leren
 Associatief leren
 Relationeel leren
 3 discussiepunten
 Leren versus instinct:
 Aangeboren gedragingen zijn instincten, dit wordt sterk beïnvloed door
genetische programmering
 Het menselijk gedrag wordt veel sterker beïnvloed door leren, leren geeft
ons de flexibiliteit om ons aan te passen aan veranderde situaties of nieuwe
omgevingen. Leren geeft evolutionair voordeel ten opzichte van instinct.
 Eenvoudige en complexe vormen van leren:
o Habituatie: leren niet reageren op de herhaalde aanbieding van een
stimulus.
 Door Habituatie kun je je gemakkelijker concentreren op belangrijke
stimulus, terwijl je de stimuli die geen aandacht verdienen negeert.
o Mere exposure-effect: aangeleerde voorkeur voor stimuli waaraan we al
eerder zijn blootgesteld.
o Conditionering (complex)
o Cognitief leren (complex)
 Stimulus – respons leren vs cognitief leren
 3 invalshoeken voor leerprocessen
 Klassieke conditionering: hoe bouwen we voort op bestaande ‘natuurlijke’ reacties
 Operante conditionering: hoe leren we nieuw gedrag door wat er volgt op ons
gedrag
 Cognitieve psychologie: leerprocessen die ontstaan doordat we ‘na’-denken

5.1.Hoe verklaart klassieke conditionering leren?
Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij:
 een stimulus, die een aangeboren reflex oproept,
 wordt geassocieerd met een voorheen neutrale stimulus,
 die daarop het vermogen verwerft om dezelfde respons op te roepen.
 Neutrale stimulus (NS): iedere stimulus die
voorafgaand aan de verwervingsfase geen
geconditioneerde respons oproept.

, Leren – de mens


5.1.1. De kernpunten van klassieke conditionering



BASISFENOMENEN BIJ DE KLASSIEKE CONDITIONERING

Verwerving UCS + CS CS lokt CR uit Spin en angstschreeuw


Extinctie Na verwerving CS CR verzwakt Spin zonder angstschreeuw
zonder UCS aangeboden


Spontaan herstel Na extinctie een De CR die voordien Spinnenangst niet na één
rustpauze verzwakt was door de sessie weg
extinctie, kan terugkeren



Stimulusgeneralisatie Na verwerving test met Gelijkende CS2 lokt ook CR Schorpioen ook eng
(on)gelijkende CS2 uit



Discriminatie CS1 wordt met de OS Alleen CS1 lokt CR uit, Alleen schorpioen nog eng
gepaard, CS2 niet.




1. Verwerving: eerste leerstadium in de klassieke conditionering waarin de geconditioneerde
stimulus steeds vaker de geconditioneerde respons oproept.
2. Extinctie (afname): de afname van een geconditioneerde associatie als gevolg van de
afwezigheid van een ongeconditioneerde stimulus of bekrachtiger.
3. Spontaan herstel: het terugkeren van een uitgedoofde geconditioneerde respons na een
rustperiode
4. Stimulusgeneralisatie: de uitbreiding van een aangeleerde respons naar stimuli die lijken op
de geconditioneerde stimulus.
5. Discriminatie: het leren van een nieuwe respons op een specifieke stimulus, maar niet op
andere daarop gelijkende stimuli (selectief leren) dit is het tegenovergestelde van
generalisatie. vb: reclame: onderscheidt tussen Coca Cola en Pepsi
Onderdelen:
 UCS: ongeconditioneerde stimulus: een stimulus die een ongeconditioneerde
respons oproept.
 CS: geconditioneerde stimulus: een oorspronkelijke neutrale stimulus die na een
leerproces de geconditioneerde respons oproept.
 CR: geconditioneerde respons: een respons die wordt opgeroepen door een
oorspronkelijk neutrale stimulus die na een leerproces wordt geassocieerd wordt
met de ongeconditioneerde stimulus.
 UCR: ongeconditioneerde respons: respons die voorafgaande aan het leerfase wordt
opgeroepen door een ongeconditioneerde stimulus