samenvatting publiekrecht

PUBLIEKRECHT
INLEIDING
Recht  mensenwerk
 geheel van algemene (on)geschreven regels voor uiterlijke gedragen
 GEEN gedachten
 afgedwongen respect door overheid (=overheidsgezag)

Publiekrecht  relatie tussen overheid(sorganen)/staat en burgers
 rechtstakken:
 grondwettelijk recht
 administratief recht
 fiscaal recht
 strafrecht
 strafprocesrecht

Privaatrecht  relatie tussen burgers onderling

Apatride  GEEN nationaliteit
 ALTIJD een vreemdeling

Bipatride  MEERDERE nationaliteiten

Objectief recht  geheel van rechtsregels die de maatschappij ordenen
(gebods-/verbodsregels)
 ordenen en beschermen belangen van de mensen

Subjectief recht  recht gezien vanuit standpunt van de individuen
 aanspraak die een individu heeft aan norm van objectief recht
 rechtsverplichting, om iets wel of niet te doen

Rechtsobject  dieren
Rechtssubject  2 soorten:
 natuurlijk persoon
 mensen van vlees en bloed

 rechtspersoon
 verenigingen of vennootschappen

Intern recht  indeling:
 privaatrecht
 relatie tussen burgers onderling

 publiekrecht
 relatie tussen overheid/staat en burger


1

,  internationaal recht
 internationaal privaatrecht
o ENKEL verwijzingsregels

 internationaal publiekrecht (=volkenrecht)
o inrichting en werking van internationale instellingen


Grondwet  fundamentele rechtsregels
 beperkt macht van de Koning
 HOOGSTE wet
 EERSTE GRONDWET  7 februari 1831
 grondwetsherziening  procedure

Algemeen meervoudig stemrecht  1893
Algemeen enkelvoudig stemrecht  1921

Artikel 30 GW  gebruik van gesproken talen (in België) is vrij




2

,DEEL 1 – DE ALGEMENE BEGINSELEN VAN HET
BELGISCH PUBLIEKRECHT
HOOFDSTUK 1 - DE GRONDWET: BASIS VAN HET BELGISCH
PUBLIEKRECHT
België WAS deel van Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, onder Willem I  tussen 1815 en
1830
MAAR in augustus 1830  revolutie, namelijk “De Belgische Omwenteling”
Revolutionairen vormden VOORLOPIGE Belgische regering/Voorlopig Bewind

4 oktober 1830  onafhankelijkheid van België (maken van parlement + grondwet)
10 november 1830  Parlement werd verkozen, namelijk het “Nationaal Congres”
7 februari 1831  afkondiging (EERSTE) Belgische Grondwet
mondelinge/schriftelijke regelt
hoofdlijnen van staatsstructuur in rechtsregels
MET juridische afdwingbaarheid

Grondwet  geheel van fundamentele rechtsregels die:
 werking en organisatie van instellingen bepalen
 verhouding bepalen tussen instellingen en burger(s)
 verhoudingen bepalen tussen instellingen onderling

 HOE wijzigen?
 specifieke procedureregels

HOOFDSTUK 2 – DE KENMERKEN VAN DE BELGISCHE STAAT
BELANGRIJKSTE keuzes die Nationaal Congres maakte zijn kenmerken van staatsbestel:
 scheiding der machten
 Montesquieu
 NIET uitdrukkelijk in Grondwet
 verdelen van macht in 3 instanties
o wetgevende macht ( artikel 36 GW)
 WIE?
 parlement (= 2 kamers + Senaat + Kamer van
Volksvertegenwoordigers) + koning
 BEVOEGDHEID?
 maken van wetten
 uitvoerende macht controleren

o uitvoerende macht ( artikel 37 GW)
 WIE?
 regering (= ministers + staatssecretarissen) + koning
 BEVOEGDHEID?
 besturen/leiden het land
 uitvoeren van wetten
 naleven van wetten

3

, o rechterlijke macht ( artikel 40 GW)
 WIE?
 hoven en rechtbanken
 BEVOEGDHEID?
 uitspraak doen over geschillen
 controle op wettigheid van daden van uitvoerende macht

beperken en controleren elkaar ( EVENWICHT tussen machten)

o ambtenaren  4e macht

 monarchie
 hoofd van monarchie  koning (=erfelijk)
 ≠ hoofd van republiek  president (=verkiezen)
werkelijke POLITIEKE macht
HOE afzetten?  impeachement

 Koning  artikel 91 GW ( EERST eed afleggen voordat men op troon komt)
o staatshoofd
o beperkte persoonlijkheid
o onverantwoordelijk
o onbekwaam
o uitvoeren van bevoegdheden MET ministers
o bevoegd om te luisteren/adviseren/regering aan te sporen

 representatieve en parlementaire democratie
 EERSTE verkiezingen van parlement in 1831  cijnkiesstelsel
stemrecht voor burgers die
bepaalde cijns/belastingen
betaalden

 in 1893  algemeen meervoudig stemrecht
ELKE man heeft 1 stem, MAAR degene met bepaald diploma of grote
som belastingen betalen krijgen 2 of 3 stemmen
leeftijdgrens om te stemmen was 25 jaar
GEEN stem voor vrouwen

 in 1893  stemplicht/opkomstplicht

 in 1921  algemeen enkelvoudig stemrecht
ELKE man heeft 1 stem
leeftijdgrens om te stemmen werd 21 jaar

 in 1948  stemrecht voor vrouwen

 vanaf 28 juli 1981  ELKE burger (man/vrouw) vanaf 18 jaar heeft 1 stem

4