Samenvatting Seksualiteit in perspectief (B-KUL-E08X5A)

Samenvatting: Seksualiteit in perspectief
Inhoudsopgave
1. Inleiding en definities.........................................................................................................................3
1.1 Etymologie en definities...............................................................................................................4
1.2 Cross-culturele perspectieven......................................................................................................8
2. Seksuele anatomie............................................................................................................................14
2.1 Vrouwelijke seksuele anatomie..................................................................................................14
2.2 Mannelijke seksuele anatomie...................................................................................................19
3. Seksuele fysiologie............................................................................................................................22
3.1 Seksuele responscyclus...............................................................................................................23
EPOR-model:.................................................................................................................................24
DEOR-model.................................................................................................................................25
3.2 Seksuele stoornissen..................................................................................................................27
Seksuele dysfuncties.....................................................................................................................28
Seksuele problemen.....................................................................................................................31
4. Seksuele levensloop..........................................................................................................................32
4.1 Seksuele ontwikkeling................................................................................................................32
4.2 Seksualiteit in de kindertijd........................................................................................................34
4.3 Seksualiteit in de jeugd...............................................................................................................37
4.4 Seksualiteit in de volwassenheid................................................................................................41
4.5 Seksualiteit bij ouderen..............................................................................................................46
5. (Ab)normale seksualiteit? Over parafilieën en parafiele stoornissen...............................................52
5.1 Inleiding......................................................................................................................................52
5.2 Definities.....................................................................................................................................53
5.3 Prevalentie, mannen/vrouwen...................................................................................................55
Pathologisch perspectief..................................................................................................................58
Het normaliserend perspectief: ‘accepteren’ als perspectief...........................................................63
6. Daders van seksueel agressief gedrag..............................................................................................65
6.1 Inleiding......................................................................................................................................65
6.2 Oorzaken van seksueel agressief gedrag/geweld.......................................................................66
6.3 Preventie....................................................................................................................................68
7. Seks en recht....................................................................................................................................70
Seksualiteitsbeleving & recht...........................................................................................................72
Ongewenst seksueel gedrag.............................................................................................................73
Aantasting van seksuele integriteit...............................................................................................78

1

, Voyeurisme...................................................................................................................................79
Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud........................................................80
Verkrachting.................................................................................................................................81
Seksuele uitbuiting van minderjarigen.........................................................................................83
Seksisme in het openbaar.............................................................................................................84
Gewenst seksueel gedrag.................................................................................................................85
8. Seks en ethiek...................................................................................................................................85
8.1 Medisch begeleide voortplanting wet 2007...............................................................................88
8.2 Statuut van het embryo..............................................................................................................91
8.3 Geslachtskeuze...........................................................................................................................91
9. Seksuele oriëntatie...........................................................................................................................95
9.1 Historische bemerkingen............................................................................................................96
9.2 Enkele begrippen........................................................................................................................97
9.3 Biologie.....................................................................................................................................100
1: Neurohormonale invloeden....................................................................................................100
2: Genetische invloeden.............................................................................................................101
3: Fraternal birth-order effect....................................................................................................102
9.4 Homoseksualiteit: prevalentie..................................................................................................102
9.5 Homoseksuele identiteitsontwikkeling.....................................................................................103
9.6 Homoseksualiteit en gezondheid..............................................................................................104
9.7 Aseksualiteit.............................................................................................................................106
Historie: niets nieuws…?.............................................................................................................106
Definitie en prevalentie..............................................................................................................107
Kenmerken van aseksuele personen..........................................................................................109




2

,1. Inleiding en definities

Wat is seksualiteit?

Waar denk je aan bij ‘seksualiteit’?

Psychologie Gedragingen
Intimiteit Uitkleden  naaktheid
Plezier Kussen
Orgasme Voorspel / spel / naspel
Relatie Penetratie
Seksuele oriëntatie Prostitueren
Liefde Masturberen
Lust Vrijen
Onzekerheden Seksspeeltjes
Respect
Connectie
Vertrouwen
Biologie Cultuur
Voortplanting (Gender)
Geslachtsorganen Taboe
Anticonceptie Grenzen
Hormonen Prostitutie
Erogene zones Seksuele voorlichting
Erectie Consent
Vaginaal vocht Repressie


 Seksualiteit = heel breed concept
o Elementen uit biologie
o Te maken met beleving
o Te maken met hoe het gesanctioneerd wordt
o Te maken met gedrag
o  multi-dimensioneel gegeven
 Cultuur is het belangrijkste aspect
o Cultuur bepaalt mee de visie op biologie
o Bv: in Afrika krijgen meisjes die beginnen menstrueren een feest
 Menstrueren = vruchtbaar zijn = een huwelijkspartner krijgen die een
bruidsschat met zich meebrengt
o Cultuur bepaalt psychologie en beleving
 In onze cultuur belangrijk dat seksualiteit te maken heeft met intimiteit,
graag zien, vertrouwen, …
 Was vroeger anders: huwelijk als juridische verbintenis
 Bv andere visie in Japan
 Werkgever heel belangrijk omdat de werkgever je werk = centen
geeft en ook huisvesting
 Ouders op nr 2
 Kinderen
 Partner

3

, o In onze cultuur voelt het aan alsof er grenzen zijn, we durven niet alles te zeggen
 In de kliniek, in de opvoeding, in onderzoek zijn alle 4 aspecten belangrijk, moeten alle
dimensies belicht worden

1.1 Etymologie en definities
Seks(e): etymologie

 Latijn
o Sexus – afdeling, groep (sekse)
o Secare – snijden, scheiden, verdelen
o Gebruikt om mensen in groepen onder te verdelen
 Engels - sex
o In begin: 1382: te maken met personen van een bepaald geslacht
o 1526: eigenschap man of vrouw te zijn
o 1929: geslachtsgemeenschap – ‘dirty word’
 Vanaf 1929 wordt de betekenis van het woord ‘seks’ omgeslagen
o 1950:
 gender – mannen en vrouwen
 Sex – seksueel gedrag en aantrekking tot anderen
 Groep van intersekse personen
 Onderscheid tussen gender (hoe voel je je) en sex (biologisch)
 Nederlands
o Sekse: biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
o Seks: gedrag en emoties (opwinding) i.k.v. aantrekking tussen mensen en waarbij het
bereiken van seksuele doelen meespeelt

Seks(e): definitie

 Definitie van seks:
o Seksualiteit, het seksuele
o Geslacht, met name biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
o Seksuele omgang, geslachtsleven
o Handelingen en gevoelens die te maken hebben met lichamelijke opwinding en
vrijen
o Handelingen waarbij je geslachtsorgaan een rol speelt en waarvan je lichamelijk
opgewonden raakt
 Voorbeelden: ‘seks met iemand hebben’, ‘telefoonseks’, ‘soloseks’

Seksualiteit: etymologie

 Frans – sexualité
o Sexualité = ‘wat gevonden is aan een bepaald geslacht’
 Nederlands – seksualiteit
o 1849: geslachtsgelijkheid
o 1926: geslachtsleven
 Seksualiteit = bredere betekenis (alle verschijnselen met betrekking tot het seksuele leven)
o Verwijzingen naar emoties, gedrag
o Ideeën, verlangens en neigingen
o Seksualiteit = een eufemisme voor seks (rauwer)
 // ‘ouderen’ en ‘oude mensen’

4

, Seksualiteit: definitie

 Definitie van seksualiteit:
o Manier waarop je seks ervaart, bv ‘niet durven praten over seksualiteit’
o Iemand seksuele emoties, ideeën en gedrag
o Het bredere domein van emoties, verlangens, gedragingen, etc die breder zijn dan de
louter paradigmatische seksuele handelingen, emoties
o Geslachtsgelijkheid, geslachtsleven, seks
o Iemands seksuele gedrag en neigingen
o Het totaal van verschijnselen dat betrekking heeft op het seksuele leven
o Uitingen op het gebied van het geslachtsleven of de geslachtsdrift (Grote Van Dale)

Seksualiteit: definitie(s)

 Alle aspecten die verwijzen naar seksuele gevoelens, fantasieën of seksueel gedrag
o Seksueel gedrag (enge definitie)
 Masturbatie
 Geslachtsgemeenschap
 Kussen, zoenen, strelen
o Seksueel gedrag (brede definitie)
 Flirten
 Romantisch diner
 Zich verleidelijk kleden
 Playboy, penthouse lezen
 Surfen op het internet op zoek naar seksueel expliciet materiaal
 …
 Gedragingen die worden gedefinieerd als ‘seksueel’ variëren sterk:
o Tussen verschillende groepen
o Over de tijs
o Tussen verschillende culturen
 ‘seksueel’ is afhankelijk van
o Ideeën van ‘normaliteit’ over seks
 Vroeger was ‘normaal’: man en vrouw die seks hebben in een monogaam
huwelijk
o Mannelijke en vrouwelijke rolpatronen
 Bv vrouwen mogen niet te sexy zijn want slut shaming
 Bv mannen mogen zoveel seksuele partners hebben als ze willen
  bepalen hoe wij denken over seksualiteit
o Sociale context
o Cultuur

Seks = seksueel gedrag?

 Bill Clinton: ‘I did not have sex with that woman’
 Artikel: welk soort gedrag wordt door mensen geassocieerd met seks?
o Vaststellen welke interacties mensen beschouwen als ‘seks gehad hebben’
 3 groepen:
o Borsten/kussen

5