Samenvatting GENETICA 1V - wondzorg

Wondzorg Genetica
1VAg
’20-‘21

Genetica
= de wetenschap die bestudeerd hoe bepaalde kenmerken worden overgedragen van generatie op
generatie

1. Cel
1.1 Algemene bouw
 Cel = de kleinste structuureenheid van het lichaam
 Cellen met dezelfde functie hebben dezelfde grootte
 Kleinste cel = lymfocyt
 Grootste cel = een rijpe eicel
 Aanwezigheid van reservestoffen -> nodig voor ontwikkeling van kiem
 Bestaat uit:
o Protoplasma omgeven door het celmembraan
 Van de kern: nucleoplasma/karyoplasma
 Van de rest: cytoplasma
 Zijn gescheiden door kernmembraan/kernwand
 Nucleoporiën => openingen in het kernmembraan waardoor bepaalde stoffen
vanuit de kern naar het cytoplasma gaan
o Nucleus (=celkern) in het midden van de cel

1.2 De celkern
 Karyoplasme (=het protoplasma van de kern) bevat chromatine
 Chromatine bestaat uit een kluwen van DNA dat rond eiwitten gewonden is
o Mens -> 46 DNA-molecuen
 Ontstaan chromosomen:
o Wanneer chromatine zich compact gaat opvouwen tijdens de celdeling

1.3 Cytoplasma
 Bestaat uit celorganellen (=kleine orgaantjes waarin zich bepaalde activiteiten en functies
afspelen die noodzakelijk zijn voor de cel)
o Mitochondriën
o Golgiapparaat
 Verpakt en scheidt aangemaakte eiwitten uit
o Endoplasmatisch reticulum
 Buizensysteem waarin de aangemaakte eiwitteen terechtkomen
 Hieruit worden de eiwitten doorgestuurd naar het Golgiapparaat
o Ribosomen
 Kleine korrelvormige structuren
 Samengesteld uit een groot en klein partikeltje
 mRNA bevindt zicht tussen deze 2 partikels tijdens eiwitsynthese
 mRNA bevat erfelijke code voor de volgorde waarin aminozuren
aaneengeschakeld moeten worden tot een eitwit
o Lysosomen
o Microtubuli
 Holle buisjes opgebouwd uit eiwitten



1

, Wondzorg Genetica
1VAg
’20-‘21
 Spoeltubuli -> microtubuli die tijdens de celdeling een spoelfiguur vormt -> halen
tijdens de celdeling de chromosomen uit elkaar en brengt ze naar de polen van
de cel
 Centriool
 Gespecialiseerde vorm van microtubuli
 Cilindervorming
 Centriolen kunnen zich delen en vermenigvuldingen
 Centrosoom
 2 centriolen die loodrecht op elkaar staan
 In de buurt van de celkern -> meestal echte centrum
 Speelt een belangrijke rol bij de celdeling: een centrosoom deelt zicht
tijdens de celdeling in twee (DUS 4 centriolen)
 Elke helft van een centriool gaat naar een pool van de cel -> poollichaam
 Spoeldraden worden steeds langer -> begeven zich naar de
chromosomen in het midden
 Chromosomen glijden langs spoeldraden richting beide celpolen
 Na de celdeling verdwijnen de spoeldraden

2. DNA -RNA – Eiwitsynthese
2.1 DNA
 Scheikundige structuur
o DNA (desoxyribonucleïnezuur)
o Hierin liggen onze genetische/erfelijke informatie opgeslagen
o Elke menselijk cel (VOORTPLANTINGSCEL NIET!) bevat 46 DNA-strengen
o DNA-streng bestaat uit dubbele keren nucleotiden-> spiraalvormig
o Nucleotide bestaat uit:
 Suikermolecule (desoxyribose)
 Fosfaatgroep
 Base (basenbaar wordt bijeengehouden door waterstofbruggen)
 Adenine (A)
 Thymine (T) Complementair + treden van spiraalvormig DNA
 Cytosine (C)
 Guanine (G)
 Functies
o Codegedeelte (coderen voor eiwitten)
 Gen
 Een klein stukje DNA dat de code bevat om één eiwit te vormen
 Kleinste eenheid van erfelijkheid, stoffelijke dragers van onze erfelijke
(lichaams)kenmerken
 Grootte van een gen is afhankelijk van de grootte van het eiwit waarvoor het gen
codeert
 Alle genen: sturen alle functies en structuren van het menselijk organisme
 Alle erfelijke eigenschappen worden gecodeerd door 1 of meerdere genen
o Regelgedeelte (waar, wanneer + hoeveelheid bepaald eiwit)
 DNA bepaalt wanneer welke genen geactiveerd en afgelezen moeten worden
 Elke cel gebruikt een beperkte selectie van de volledige erfelijke informatie die in
haar kern opgeslagen ligt (bepaalde periodes/momenten)

2