Samenvatting sociologie van de
sociale problemen
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding..................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 “Marginaliteit” in de sociologische literatuur..............................................................................4
Hoofdstuk 3 Een rondleiding in de sociologische perspectieven......................................................................5
cHoofdstuk 4 Sociale problemen.................................................................................................................... 7
4.1 Relatie tussen individuele en sociale kwesties...............................................................................................8
4.2 De wetenschappelijke definitie......................................................................................................................9
4.2.1 De objectieve benadering.......................................................................................................................9
4.2.2 De subjectieve of constructivistische benadering................................................................................10
4.3 Sociale factoren en de NHH..........................................................................................................................12
4.4 De historische en maatschappelijke bepaaldheid van het begrip ‘sociaal probleem’.................................14
Hoofdstuk 5 Afwijkend gedrag en deviantie.................................................................................................16
5.1 Het begrip afwijkend gedrag in de sociologische literatuur........................................................................16
5.2 Afwijkend gedrag: twee definities................................................................................................................16
5.3 Institutionele typologieën............................................................................................................................18
5.4 Afwijkend gedrag als moreel feit.................................................................................................................18
6.1 Het perspectief van de sociale pathologie...................................................................................................20
6.2 Het perspectief van de sociale desorganisatie.............................................................................................21
Robert Park ‘marginal man’...........................................................................................................................21
6.3 Het perspectief van het waardenconflict.....................................................................................................23
6.4 Het socialisatieperspectief...........................................................................................................................24
6.5 Het Anomie-perspectief................................................................................................................................26
6.5.1 Het anomiebegrip bij Durkheim...........................................................................................................26
6.5.2 Het anomiebegrip bij Merton...............................................................................................................27
6.6. Het etiketteringsperspectief........................................................................................................................29
Hoofdstuk 7 Marginalisering als uitsluiting................................................................................................... 33
7.1 Begripsbepaling............................................................................................................................................33
7.2 Ten aanzien van deze benadering kunnen een aantal vragen gesteld worden...........................................33
7.3 De glijdende schaal en de cumulatie van uitsluiting: een illustratie............................................................34
7.3.1 Economisch opzicht..............................................................................................................................34
7.3.2 Sociaal opzicht......................................................................................................................................34
7.3.3 Cultureel vlak........................................................................................................................................35
7.3.4 Terrein van de politiek..........................................................................................................................35
Hoofdstuk 8 Armoede en uitsluiting............................................................................................................. 36
, 8.1 Theoretische achtergronden........................................................................................................................36
8.1.1 Inleiding...............................................................................................................................................36
8.1.2 Verschillende benaderingen.................................................................................................................36
8.1.3 Het achterliggend theoretisch raamwerk.............................................................................................37
8.1.4 Armoede: begripsbepaling...................................................................................................................38
8.1.5 Enkele andere begrippen......................................................................................................................39
8.2 Hoeveel armen zijn er?.................................................................................................................................39
8.3 Aanvullingen vanuit powerpoint..................................................................................................................39
8.3.1 Inleiding................................................................................................................................................39
8.3.2 Definities van armoede.........................................................................................................................40
8.2.3 Huidige definitie van armoede: J. Vrancken.........................................................................................41
8.2.4 De vier dimensies van armoede...........................................................................................................42
8.2.5 Het klovenmodel...................................................................................................................................42
8.2.6 De zes perspectieven op armoede.......................................................................................................43
8.2.7 Invalshoeken.........................................................................................................................................45
Extra documenten te kennen leerstof.......................................................................................................... 46
Tekst Kruithof.....................................................................................................................................................46
Armoedemeetmethodes.....................................................................................................................................46
Armoedekloven (missing links)...........................................................................................................................47
Teksten armoede................................................................................................................................................48
Teksten actieplannen.........................................................................................................................................48
,Hoofdstuk 1 Inleiding
Marginaliteit= geladen term. Volgens Van Daele:
- Zich als het ware op de grens bevindend, tegen de bestaansgrens aan.
- Ondergeschikt, bijkomstig.
- In maatschappelijk opzicht onbelangrijk geacht en daardoor verontachtzaamd en
vergeten; marginale jongeren, randgroeperingen.
Aan rand samenleving, niet zoals anderen leven negatieve gevoelens.
Vaak verklaringen voor naargelang ingesteldheid/ overtuiging, gezocht bij individu of groep
of bij samenleving als geheel.
anomie = Anomie houdt een gemoedstoestand van individuen in, die gekenmerkt wordt door
afwezigheid of afwijzen van standaarden of waarden. Ontreddering / Maatschappelijke
chaos
Intro
• marginaliteit / afwijkend gedrag / sociaal probleem
• Een bord vol…
• Meetbaarheid? Objectiveerbaarheid ?
Tijd/ruimte? Normen en waarden…
• mensenrechten, sociale grondrechten
afwijkend, uitgesloten, gemarginaliseerd, sociale uitsluiting, armoede…
• Welke zienswijze, bril, sociologisch perspectief…
sociale pathologie, sociale desorganisatie, waardenconflict, socialisatieperspectief,
anomie, etikettering, kritische theorie,…(schema Lafaille blz. 7)
, Hoofdstuk 2 “Marginaliteit” in de sociologische
literatuur
Latijn: Margo= rand, grens.
Marginaliteit noemt men situatie waarin mensen bevinden die gelijk tot verschillende
groepen behoren waarvan de normen tegenstrijdig/ sterk uiteenlopend zijn.
Uitdrukking ‘marginal man’ R.E.PARK (1928): mensen die als vreemdeling tot een groep
toetreden. Verder uitgewerkt door Stonequist: Amerikaanse mulatten Aziatische
halfbloeden, Europese joden geworteld in twee onderscheiden groepen zonder tot één
ervan volledig te behoren. Zelfbeeld is inconsistent en ambivalent, marginale mens leeft in
twee werelden waarin hij min of meer vreemdeling is.
Met Simmel en Thorstein Veblen meent Park dat deze dubbele positie voor- en nadelen
heeft. MBT cultureel milieu wijdere horizon, scherpere intelligentie en meer objectieve en
rationele kijk op dingen.
Blijkt ook uit interviews inwijkelingen Nederland: kritische afstand tegen eigen cultuur en
andere cultuur.
Begrip marginaliteit eerst bekeken van rasrelaties en migratie, later sociologische
bestudering aandacht gaan geven, sociale situaties die als problematisch worden
geïdentificeerd. Problemen benaderen vanuit begrippen sociaal probleem, afwijkend gedrag
en deviantie, begrippen die dezelfde problemen omvatten maar toch reeds aanduiden hoe
men aankijkt tegen de problemen.
Vandaag meer denken richting ‘uitsluiting’. Marginaliteit Proces van duurzame uitsluiting
van deelname aan het maatschappelijk bestaan.
Kruithof: marginaliteit= tweedelige werkelijkheid:
- Gedomineerde marginalen: categorieën die vanuit het standpunt van de sociale orde
waarin zij aanwezig zijn als mogelijke of werkelijke bedreiging worden gedefinieerd.
- Dominerende marginalen: elite, die het systeem beheren.
sociale problemen
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding..................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 2 “Marginaliteit” in de sociologische literatuur..............................................................................4
Hoofdstuk 3 Een rondleiding in de sociologische perspectieven......................................................................5
cHoofdstuk 4 Sociale problemen.................................................................................................................... 7
4.1 Relatie tussen individuele en sociale kwesties...............................................................................................8
4.2 De wetenschappelijke definitie......................................................................................................................9
4.2.1 De objectieve benadering.......................................................................................................................9
4.2.2 De subjectieve of constructivistische benadering................................................................................10
4.3 Sociale factoren en de NHH..........................................................................................................................12
4.4 De historische en maatschappelijke bepaaldheid van het begrip ‘sociaal probleem’.................................14
Hoofdstuk 5 Afwijkend gedrag en deviantie.................................................................................................16
5.1 Het begrip afwijkend gedrag in de sociologische literatuur........................................................................16
5.2 Afwijkend gedrag: twee definities................................................................................................................16
5.3 Institutionele typologieën............................................................................................................................18
5.4 Afwijkend gedrag als moreel feit.................................................................................................................18
6.1 Het perspectief van de sociale pathologie...................................................................................................20
6.2 Het perspectief van de sociale desorganisatie.............................................................................................21
Robert Park ‘marginal man’...........................................................................................................................21
6.3 Het perspectief van het waardenconflict.....................................................................................................23
6.4 Het socialisatieperspectief...........................................................................................................................24
6.5 Het Anomie-perspectief................................................................................................................................26
6.5.1 Het anomiebegrip bij Durkheim...........................................................................................................26
6.5.2 Het anomiebegrip bij Merton...............................................................................................................27
6.6. Het etiketteringsperspectief........................................................................................................................29
Hoofdstuk 7 Marginalisering als uitsluiting................................................................................................... 33
7.1 Begripsbepaling............................................................................................................................................33
7.2 Ten aanzien van deze benadering kunnen een aantal vragen gesteld worden...........................................33
7.3 De glijdende schaal en de cumulatie van uitsluiting: een illustratie............................................................34
7.3.1 Economisch opzicht..............................................................................................................................34
7.3.2 Sociaal opzicht......................................................................................................................................34
7.3.3 Cultureel vlak........................................................................................................................................35
7.3.4 Terrein van de politiek..........................................................................................................................35
Hoofdstuk 8 Armoede en uitsluiting............................................................................................................. 36
, 8.1 Theoretische achtergronden........................................................................................................................36
8.1.1 Inleiding...............................................................................................................................................36
8.1.2 Verschillende benaderingen.................................................................................................................36
8.1.3 Het achterliggend theoretisch raamwerk.............................................................................................37
8.1.4 Armoede: begripsbepaling...................................................................................................................38
8.1.5 Enkele andere begrippen......................................................................................................................39
8.2 Hoeveel armen zijn er?.................................................................................................................................39
8.3 Aanvullingen vanuit powerpoint..................................................................................................................39
8.3.1 Inleiding................................................................................................................................................39
8.3.2 Definities van armoede.........................................................................................................................40
8.2.3 Huidige definitie van armoede: J. Vrancken.........................................................................................41
8.2.4 De vier dimensies van armoede...........................................................................................................42
8.2.5 Het klovenmodel...................................................................................................................................42
8.2.6 De zes perspectieven op armoede.......................................................................................................43
8.2.7 Invalshoeken.........................................................................................................................................45
Extra documenten te kennen leerstof.......................................................................................................... 46
Tekst Kruithof.....................................................................................................................................................46
Armoedemeetmethodes.....................................................................................................................................46
Armoedekloven (missing links)...........................................................................................................................47
Teksten armoede................................................................................................................................................48
Teksten actieplannen.........................................................................................................................................48
,Hoofdstuk 1 Inleiding
Marginaliteit= geladen term. Volgens Van Daele:
- Zich als het ware op de grens bevindend, tegen de bestaansgrens aan.
- Ondergeschikt, bijkomstig.
- In maatschappelijk opzicht onbelangrijk geacht en daardoor verontachtzaamd en
vergeten; marginale jongeren, randgroeperingen.
Aan rand samenleving, niet zoals anderen leven negatieve gevoelens.
Vaak verklaringen voor naargelang ingesteldheid/ overtuiging, gezocht bij individu of groep
of bij samenleving als geheel.
anomie = Anomie houdt een gemoedstoestand van individuen in, die gekenmerkt wordt door
afwezigheid of afwijzen van standaarden of waarden. Ontreddering / Maatschappelijke
chaos
Intro
• marginaliteit / afwijkend gedrag / sociaal probleem
• Een bord vol…
• Meetbaarheid? Objectiveerbaarheid ?
Tijd/ruimte? Normen en waarden…
• mensenrechten, sociale grondrechten
afwijkend, uitgesloten, gemarginaliseerd, sociale uitsluiting, armoede…
• Welke zienswijze, bril, sociologisch perspectief…
sociale pathologie, sociale desorganisatie, waardenconflict, socialisatieperspectief,
anomie, etikettering, kritische theorie,…(schema Lafaille blz. 7)
, Hoofdstuk 2 “Marginaliteit” in de sociologische
literatuur
Latijn: Margo= rand, grens.
Marginaliteit noemt men situatie waarin mensen bevinden die gelijk tot verschillende
groepen behoren waarvan de normen tegenstrijdig/ sterk uiteenlopend zijn.
Uitdrukking ‘marginal man’ R.E.PARK (1928): mensen die als vreemdeling tot een groep
toetreden. Verder uitgewerkt door Stonequist: Amerikaanse mulatten Aziatische
halfbloeden, Europese joden geworteld in twee onderscheiden groepen zonder tot één
ervan volledig te behoren. Zelfbeeld is inconsistent en ambivalent, marginale mens leeft in
twee werelden waarin hij min of meer vreemdeling is.
Met Simmel en Thorstein Veblen meent Park dat deze dubbele positie voor- en nadelen
heeft. MBT cultureel milieu wijdere horizon, scherpere intelligentie en meer objectieve en
rationele kijk op dingen.
Blijkt ook uit interviews inwijkelingen Nederland: kritische afstand tegen eigen cultuur en
andere cultuur.
Begrip marginaliteit eerst bekeken van rasrelaties en migratie, later sociologische
bestudering aandacht gaan geven, sociale situaties die als problematisch worden
geïdentificeerd. Problemen benaderen vanuit begrippen sociaal probleem, afwijkend gedrag
en deviantie, begrippen die dezelfde problemen omvatten maar toch reeds aanduiden hoe
men aankijkt tegen de problemen.
Vandaag meer denken richting ‘uitsluiting’. Marginaliteit Proces van duurzame uitsluiting
van deelname aan het maatschappelijk bestaan.
Kruithof: marginaliteit= tweedelige werkelijkheid:
- Gedomineerde marginalen: categorieën die vanuit het standpunt van de sociale orde
waarin zij aanwezig zijn als mogelijke of werkelijke bedreiging worden gedefinieerd.
- Dominerende marginalen: elite, die het systeem beheren.
