Hoofdstuk 11: Het maken van beslissingen en deductief
redeneren
Maken mensen consistent optimale keuzes
- Normatieve of rationele modellen
• Rationeel intern consistent. Ook wordt er dan gezegd dat de keuze
transitief is A beter dan B, B beter dan C A beter dan C. Er is ook
consistentie bij de keuzes die je maakt.
• Normatieve theorieën:
Sommige keuzes zijn beter dan andere en er is meestal ook een optimale keuze
• Verwachte waarde theorie:
Optimale keuze is keuze met meeste financiële opbrengst. Verwachte
bruikbaarheid persoonlijke waarde die aan de uitkomst wordt gehecht.
Toch kiezen mensen niet altijd zoals dit model voorspelt
- Demonstraties van menselijke irrationaliteit
Bij rationele keuzes zouden descriptie invariantie en procedure invariantie
geobserveerd moeten worden.
• Descriptie invariantie mensen zijn consistent in hun keuzes, als de
basisstructuur maar gelijk is
• Procedure invariantie mensen zijn consistent in hun keuzes ook als ze op
verschillende manieren gevraagd worden om hun voorkeur te geven bij
bepaalde keuzes
Deze visies blijken toch niet altijd te kloppen. Bijvoorbeeld bij descriptie invariantie, als
mensen het geld probleem voorgelegd krijgen speelt het probleem frame een grote
rol (de manier waarop het is beschreven)
Fysiek budget heeft ook een grote rol op het maken van beslissingen. Het is minder
erg als je een cadeau krijgt (van je partner met zelfde rekening) dan als je het zelf
koop (van dezelfde rekening).
Verzonken kosten zijn investeringen die je niet meer kan terug draaien en dus niet
meer komende beslissingen moeten beïnvloeden. Bijvoorbeeld het opeten van iets dat
je niet lekker vind alleen maar omdat je ervoor betaald hebt.
Afkeer van verlies houdt in dat narigheid van verlies groter is dan genot van gelijk
gewin.
Soms is het zo dat het verkrijgen van de optimale keuze zo veel tijd en geld kost dat
het dan niet meer de optimale keuze is. Dus Simon stelde dat mensen niet
optimaliseren maar voor bevrediging gaan.
Welke hulp gebruiken mensen bij het maken van beslissingen
Waarschijnlijk gebruiken mensen heuristieken om beslissingen te maken.
Heuristieken zijn simpele cognitieve regels die makkelijk toe te passen zijn omdat ze
weinig berekening vereisen, ze kunnen tot goede keuzes leiden maar ook tot
inconsistente keuzes. Een algoritme is een formule die voor consistente uitkomsten
kan leiden en soms tot optimale keuzes. Alleen het is gebleken (met verwachte
waarde) dat mensen vaker heuristieken gebruiken in plaats van algoritmen.
- Representativiteit
Is een heuristiek die gebruikt wordt als mensen wordt gevraagd de waarschijnlijkheid
te beoordelen of iets in een bepaalde categorie hoort. We plaatsen bijvoorbeeld
mensen in een categorie omdat ze veel stereotypische kenmerken ervan hebben.
Gambler’s falacy als bijvoorbeeld een kleur vaak niet is voorgekomen gaan we
ervan uit dat hij wel snel moet komen omdat het bijvoorbeeld 50 % kans is.
- Beschikbaarheid
redeneren
Maken mensen consistent optimale keuzes
- Normatieve of rationele modellen
• Rationeel intern consistent. Ook wordt er dan gezegd dat de keuze
transitief is A beter dan B, B beter dan C A beter dan C. Er is ook
consistentie bij de keuzes die je maakt.
• Normatieve theorieën:
Sommige keuzes zijn beter dan andere en er is meestal ook een optimale keuze
• Verwachte waarde theorie:
Optimale keuze is keuze met meeste financiële opbrengst. Verwachte
bruikbaarheid persoonlijke waarde die aan de uitkomst wordt gehecht.
Toch kiezen mensen niet altijd zoals dit model voorspelt
- Demonstraties van menselijke irrationaliteit
Bij rationele keuzes zouden descriptie invariantie en procedure invariantie
geobserveerd moeten worden.
• Descriptie invariantie mensen zijn consistent in hun keuzes, als de
basisstructuur maar gelijk is
• Procedure invariantie mensen zijn consistent in hun keuzes ook als ze op
verschillende manieren gevraagd worden om hun voorkeur te geven bij
bepaalde keuzes
Deze visies blijken toch niet altijd te kloppen. Bijvoorbeeld bij descriptie invariantie, als
mensen het geld probleem voorgelegd krijgen speelt het probleem frame een grote
rol (de manier waarop het is beschreven)
Fysiek budget heeft ook een grote rol op het maken van beslissingen. Het is minder
erg als je een cadeau krijgt (van je partner met zelfde rekening) dan als je het zelf
koop (van dezelfde rekening).
Verzonken kosten zijn investeringen die je niet meer kan terug draaien en dus niet
meer komende beslissingen moeten beïnvloeden. Bijvoorbeeld het opeten van iets dat
je niet lekker vind alleen maar omdat je ervoor betaald hebt.
Afkeer van verlies houdt in dat narigheid van verlies groter is dan genot van gelijk
gewin.
Soms is het zo dat het verkrijgen van de optimale keuze zo veel tijd en geld kost dat
het dan niet meer de optimale keuze is. Dus Simon stelde dat mensen niet
optimaliseren maar voor bevrediging gaan.
Welke hulp gebruiken mensen bij het maken van beslissingen
Waarschijnlijk gebruiken mensen heuristieken om beslissingen te maken.
Heuristieken zijn simpele cognitieve regels die makkelijk toe te passen zijn omdat ze
weinig berekening vereisen, ze kunnen tot goede keuzes leiden maar ook tot
inconsistente keuzes. Een algoritme is een formule die voor consistente uitkomsten
kan leiden en soms tot optimale keuzes. Alleen het is gebleken (met verwachte
waarde) dat mensen vaker heuristieken gebruiken in plaats van algoritmen.
- Representativiteit
Is een heuristiek die gebruikt wordt als mensen wordt gevraagd de waarschijnlijkheid
te beoordelen of iets in een bepaalde categorie hoort. We plaatsen bijvoorbeeld
mensen in een categorie omdat ze veel stereotypische kenmerken ervan hebben.
Gambler’s falacy als bijvoorbeeld een kleur vaak niet is voorgekomen gaan we
ervan uit dat hij wel snel moet komen omdat het bijvoorbeeld 50 % kans is.
- Beschikbaarheid
