Samenvatting doelgroepen 3 - HOOFDSTUK 2

Doelgroepen 3 : hoofdstuk 2

Hoofdstuk 2 Kinderen En Jongeren Met Psychosociale Problemen
Algemene Omschrijving Voor Kinderen En Jongeren Met Psychosociale Problemen
 Kinderen die opgroeien in problematische leefsituaties en gevolgen op psychosociaal vlak
o Bv. Mishandeling, verwaarlozing
 Concreet: ingrijpende kinderervaringen die duidelijke impact hebben op verdere ontwikkeling
 Interactie ouder en kind is verstoord
 Geeft verhoogd risico op gedrags- en emotionele problemen (HS1)
 Ondersteuning: ACE’s (=Adverse childhood experiences)

Wat zijn deze Adverse Childhood Experiences?
 Overkoepelend begrip voor:
o Kindermishandeling, Misbruik op fysiek, emotioneel en seksueel vlak, Verwaarlozing, Psychiatrische
problemen,…
o Dit was de oorspronkelijke term
 In latere onderzoeken is dit uitgebreid naar:
o Pesten, gedwongen huwelijken, onveilige buurteén, geschiedenis van pleegzorg,…
 Conclusie:
o ACE’s zijn een risicofactor voor de ontwikkeling van de gezondheid
o Risico op moeilijke ontwikkeling stijgt wanneer je geconfronteerd wordt met meerdere ACE’S in de
kindertijd

Hoe kan men het verband tussen ACE’s en de impact op de verdere ontwikkeling verklaren?
Langdurige blootstelling aan trauma’s hebben effecten (4)
 Ontwikkeling van de hersenen
 Emotieregulatie, middelengebruik, geheugen, agressie en algemene gezondheid
o Beïnvloed volwassen leven
 Socio-economische status
o school, tewerkstelling en inkomen
o Kan ook preventief op worden ingezet
 Kwaliteit van leven

Uitgangspunt effect van traumatische ervaringen op verdere ontwikkeling:
 Langdurige activatie van stressresponssyteem zonder protectieve factoren is schadelijk voor de ontwikkeling
van de hersenen
 Heeft effect op leren, geheugen, gedrag en uitvoerende functies
 Trauma’s en toxische stress= zorgt voor verandering in ons lichaam

The ace pyramid:
 Laat de effecten zien van toxische stress en traumatische
gebeurtenissen op de neurologische ontwikkeling en sociale,
emotionele en cognitieve tekorten
 kan leiden tot: gezondheidsrisico’s, ziektes, sociale problemen en
vroegtijdig overlijden
o personen met 6 of meer ACE’S leven 20 jaar korter
 Gevolgen van traumatische ervaringen in de jeugd
o Korte termijn: verminderde concentratie, schooluitval,
gedragsproblemen, internaliserend gedrag (=depressie, angst,..), psychische stoornissen,…
o Lange termijn: angststoornissen, depressie en depressieve stemmingen, risicogedrag, roken en
middelengebruik, criminaliteit, laag zelfbeeld, risicovol seksueel gedrag,…
 Verband lichamelijke aandoeningen: hart -en vaatziekten, diabetes, vroegtijdig sterven,..




Pagina 1 van 25

, Doelgroepen 3 : hoofdstuk 2

Wat leert ons dit over begeleiding?
 Kennis over gevolgen ACE’s is verpreid
 Studies over protectieve factoren
 Werken preventief en dragen bij tot veerkracht en herstel
 Herstel is op alle leeftijden mogelijk
 Niveaus
 Protectieve factoren op microniveau: familiekenmerken, stabiele en veilige opvoedingsrelatie met
volwassenen
 Mesoniveau: kenmerken van de gemeenschap, samenhangend sociaal netwerk
bv. socio-economische voordelen of ondersteuning
 Preventie is belangrijk
 Primair: hulpverleners in verschillende sectoren kennis hebben van ACE’s en gevolgen
 Jongeren die trauma ervaringen ondervinden: ook ondersteuning nodig!
 Bv. bij voeding, onzekere huisvesting
 Situatie en structurele veranderingen moeten gemaakt worden zodat er toegang is tot zorg
 Bv. gezondheidszorg
 Onderwijs, jeugdzorg en gezondheidszorg: in staat op neg. Effecten te verminderen
 Socio-economische factoren: kunnen ook effecten versterken of verlichten
Self-healing communities:
 Waarom? Om mensen meer betrokken te maken met elkaar
 Doel? Cultuur veranderen
 Laatste jaren: initiatieven om gevolgen van ACE’S te beperken door ondersteuning te geven in het
netwerk

Lus vzw
 Wie? Een beweging die overtuigd is dat iedereen recht heeft om goed omringd te zijn
 Ze spelen een rol binnen de jeugdhulp in het kader van ‘recht op een vertrouwenspersoon’
 Soms aangewezen om de steunfiguur ook extra ondersteuning te geven
 Wat? Samen met het kind en hun netwerk de mogelijkheden bekijken, opzoek gaan naar krachten
en interesses,..

JIM
 Wie? Jouw Ingebrachte Mentor
 Wat? Uithuisplaatsing tegengaan dmv alternatieven

JIM-aanpak bestaat uit:
 De zelfgekozen informele mentor: persoon uit het natuurlijk netwerk met kennis over de zaak
 Taak? Advies en ondersteuning bieden, luisterend oor zijn en eventuele crisis-opvang
 JIM springt bij voor professionele aanpas en behandeling
 Team van professionals uit verschillende disciplines en instellingen: zijn de begeleiders en de
eindverantwoordelijke die optreden als bemiddelaars tussen gezin en netwerk
 Professionele betrokkenheid: begeleiders kunnen niet alleen handelen, samenwerken met informele
kennis is superbelangrijk.
 Bv. sociaal netwerk is aanwezig tijdens gezinsgesprekken
 Samenwerking: samenwerking tussen alle betrokkenen is de basis van het behandelprogramma.




Pagina 2 van 25

, Doelgroepen 3 : hoofdstuk 2

Fases uit het behandelingsprogramma
1. Doel? Bereidheid van gezinnen om problemen binnen hun netwerk bespreekbaar te maken
a. Eerste stap: jongere laten vragen wie zijn informele mentor word uit zijn sociaal netwerk
2. Doel? Relevantie info verzamelen over de onderlinge samenwerking, problematiek en manier van
oplossen
3. Doel? Komen tot een gezamenlijk besluit over hoe we met de doelen gaan werken. Daarna komt de
uitvoering
4. Doel? Stappenplan waarin de resultaten vergrendeld worden
a. Centraal: samenwerkingsrelatie
b. Werk met een JIM: afkomstig van bio-ecologisch model Bronfenbrenner en Morris
c. In praktijk: begeleider gebruikt naar eigen inzicht verschil. methodieken vanuit de
motiverende therapie, narratieve therapie, gedragstherapie,…

Family Finding
 Programma dat vertrekt uit ‘healing is in the network’
 Aanpak? Richten op het includeren van kinderen in een ruimer geheel van waardevolle connecties
 Kind kan zich hechten en het gevoel hebben ergens bij te horen
 Waarom? Isolatie van het kind proberen vermijden
 Doelstelling: schade opgelopen door ingrijpende gebeurtenissen voorkomen of beperken, de schade
verstellen en veerkracht bieden voor de toekomst.

4 pijlers:
1. Familie bestaat al
2. Eenzaamheid is gevaarlijk
3. Betekenisvolle verbindingen met ‘familie’ levert kinderen een ervaring van erbij horen
4. Doorslaggevende factor in het bekomen van een gunstige afloop is aanwezigheid van levenslange
connecties

2.1 Kindermishandeling
2.1.1 Omschrijving Van Kindermishandeling
 Kindermishandeling = ernstige problemen zich voordoen in de relatie tussen ouder of opvoeder en
kind
 Doorheen de tijd en afhankelijk van cultuur verandert de betekenis
o Geen objectief vaststaand begrip  = een sociaal construct
 Verschillende definities
 Baartman: het bruuskeren van de fysieke en of psychische integriteit van een kind door zijn
opvoeders of verzorgers dat berust op een fundamentele verstoring in de gezindheid van de
opvoeder jegens het kind.
 Vlaams vertrouwenscentra: kindermishandeling is elke vorm van het lichamelijk, emotioneel of
seksueel geweld waar kinderen slachtoffer van zijn. Niet door ongeval, maar door daden of
nalatigheden van ouders of andere. De gevolgen van kindermishandeling brengen de ontwikkeling
van het kind ernstig in gevaar.
 Pollman: wanneer we een kind iets aandoen of onthouden waardoor het mogelijk schade oploopt

Baartman:
“In het geval van kindermishandeling zijn het de normen en waarden die bepalend zijn voor visies op
opvoeden, op ontwikkeling, op gezinspatronen, op rechten van kinderen op geweld en zo meer. De inhoud
van kindermishandeling varieert daarom met de binnen een bepaalde cultuur en de binnen een bepaald
tijdsgewricht vigerende normen en waarden.”
 Wat we onder kindermishandeling verstaan kan dus verschillen tussen culturen en binnen bepaalde
tijdperiodes
o Bv. Vroeger mochten de leerkrachten op de vingers van de kinderen slagen
o Bv. Besnijdenis, uithuwelijken, …
 Niet vanbuiten kennen maar wel begrijpen




Pagina 3 van 25