Samenvatting 4HAVO| Jong & Oud
HOOFDSTUK 1| SCHOOL OF BAANTJE
Wat je moet kennen en kunnen Belangrijke
opdrachten
ter herhaling
Je kunt de begrippen gevangenendilemma, meeliftgedrag, dominante 1..6
strategie en bindende afspraak herkennen, beschrijven en uitleggen;
Je kunt de dominante strategie bepalen en middels cijfers uitleggen;
Je kunt verklaren dat door een bindende afspraak de spelers in een
gevangenendilemma samen gaan werken;
Je kunt verklaren wanneer een gevangenendilemma zich voordoet.
De gevolgen van een keuze worden vaak beïnvloed door anderen.
Voorbeeld:
Als een bedrijf haar omzet wil vergroten door de prijzen te verlagen, zal de extra omzet ook afhangen
van de keuze van de concurrent om de prijzen te verlagen of niet. De extra omzet kan worden
weergegeven in een opbrengstentabel.
Wat zal bedrijf A doen?
Als bedrijf B de prijs gelijk houdt, is de opbrengst voor bedrijf A van een prijsverlaging (1.000) meer
dan van de prijs gelijk houden (0).
Als bedrijf B de prijs verlaagt, is de opbrengst voor bedrijf A van een prijsverlaging (-100) meer dan
van de prijs gelijk houden (-500).
Dus ongeacht wat bedrijf B doet, is de beste keuze voor bedrijf A altijd de prijs te verlagen. Voor bedrijf
B geldt hetzelfde. De uitkomst zal dus zijn dat beide bedrijven de prijs verlagen.
Het verlagen van de prijs is in dit voorbeeld de dominante strategie: de beste
strategie, ongeacht de keuze van de tegenpartij. Deze uitkomst is echter niet de
best mogelijke uitkomst!
De oplossing van het ‘spel’ is niet optimaal. Als de bedrijven samenwerken en de
prijs gelijk houden, zal de uitkomst voor beide bedrijven beter zijn (0 tegenover -
100). Samenwerking komt echter niet tot stand, omdat partijen elkaar niet
vertrouwen. Samenwerking moet afdwingbaar zijn, anders werkt het niet. Pas als
er een bindende afspraak is, zal er samenwerking ontstaan.
Een partij heeft er voordeel bij om zich niet aan de afspraak te houden als de
ander dat wel doet. Als beide bedrijven afspreken de prijs gelijk te houden en
bedrijf A houdt zich niet aan de afspraak dan is het resultaat een opbrengst van
1.000 in plaats van 0. Deze situatie staat bekend als het gevangenendilemma.
, Samenvatting 4HAVO| Jong & Oud
Er is sprake van een gevangenendilemma als:
Twee partijen,
Simultaan (tegelijkertijd) een keuze moeten maken,
Waarbij de dominantie strategie tot een niet-optimale uitkomst leidt.
HOOFDSTUK 1| SCHOOL OF BAANTJE
Wat je moet kennen en kunnen Belangrijke
opdrachten
ter herhaling
Je kunt de begrippen gevangenendilemma, meeliftgedrag, dominante 1..6
strategie en bindende afspraak herkennen, beschrijven en uitleggen;
Je kunt de dominante strategie bepalen en middels cijfers uitleggen;
Je kunt verklaren dat door een bindende afspraak de spelers in een
gevangenendilemma samen gaan werken;
Je kunt verklaren wanneer een gevangenendilemma zich voordoet.
De gevolgen van een keuze worden vaak beïnvloed door anderen.
Voorbeeld:
Als een bedrijf haar omzet wil vergroten door de prijzen te verlagen, zal de extra omzet ook afhangen
van de keuze van de concurrent om de prijzen te verlagen of niet. De extra omzet kan worden
weergegeven in een opbrengstentabel.
Wat zal bedrijf A doen?
Als bedrijf B de prijs gelijk houdt, is de opbrengst voor bedrijf A van een prijsverlaging (1.000) meer
dan van de prijs gelijk houden (0).
Als bedrijf B de prijs verlaagt, is de opbrengst voor bedrijf A van een prijsverlaging (-100) meer dan
van de prijs gelijk houden (-500).
Dus ongeacht wat bedrijf B doet, is de beste keuze voor bedrijf A altijd de prijs te verlagen. Voor bedrijf
B geldt hetzelfde. De uitkomst zal dus zijn dat beide bedrijven de prijs verlagen.
Het verlagen van de prijs is in dit voorbeeld de dominante strategie: de beste
strategie, ongeacht de keuze van de tegenpartij. Deze uitkomst is echter niet de
best mogelijke uitkomst!
De oplossing van het ‘spel’ is niet optimaal. Als de bedrijven samenwerken en de
prijs gelijk houden, zal de uitkomst voor beide bedrijven beter zijn (0 tegenover -
100). Samenwerking komt echter niet tot stand, omdat partijen elkaar niet
vertrouwen. Samenwerking moet afdwingbaar zijn, anders werkt het niet. Pas als
er een bindende afspraak is, zal er samenwerking ontstaan.
Een partij heeft er voordeel bij om zich niet aan de afspraak te houden als de
ander dat wel doet. Als beide bedrijven afspreken de prijs gelijk te houden en
bedrijf A houdt zich niet aan de afspraak dan is het resultaat een opbrengst van
1.000 in plaats van 0. Deze situatie staat bekend als het gevangenendilemma.
, Samenvatting 4HAVO| Jong & Oud
Er is sprake van een gevangenendilemma als:
Twee partijen,
Simultaan (tegelijkertijd) een keuze moeten maken,
Waarbij de dominantie strategie tot een niet-optimale uitkomst leidt.
