Microbiologie
College - Urineweginfecties & helicobacter pylori
Urineweginfecties
Inleiding
Verschillende soorten. Gecompliceerd/ongecompliceerd
De bacterie die een rineweginfectie veroorzaakt komt uit de darm. Bij vrouwen is de ureter korter en
de afstand van de darm ook. Daarom krijgen vrouwen vaker een urineweginfecties. Ongeveer 40%
van de vrouwen maakt een uwi door. Jaarlijks krijgt 10-20% van de vrouwen een uwi.
De meest voorkomende verwerkker is E.Coli, dit is een gramnegatieve staaf onder de microscoop.
Anatomie
• Uitgang van de darm ligt veel dichter bij de ingang van de urinewegen bij de vrouw
• Uretra is korter bij de vrouwen
• Prostaatproblemen komen voor bij mannen op latere leeftijd. Vergroting prostaat→ druk op de
blaas → stase → bacteriën krijgen de tijd om te vermenigvuldigen → ontsteking.
• Steriele stukken urinewegen: vanaf de blaas
• Commensale stukken urinewegen (niet steriel): uretra
• Vagina heeft veel bacteriën. Vooral lactobacillen. Deze zijn belangrijk om urineweginfecties te
voorkomen; mekzuurbacteriën → zure omgeving → E.coli kan minder goed hier leven.
Pathogenese
Er zijn natuurlijke manieren om te beschermen.
• Samenstelling van urine zelf is niet zo goed voor bacteriën.
• Veel drinken en plassen → natuurlijke stroom en mictie → geen kans om te groeien want wordt
weggespoeld. Belet dus stase & groei van bacteriën.
• Mucosa van de urinewegen hebben antibacteriële werking (aanhechting voorkomen)
• Inflammatoir respons
• Immuunsysteem
• Prostaatsecreties: bacterie inhiberende stoffen
1
,Oorzaken:
• De belangrijkste manier is de opstijgende weg! De bacterie koloniseert het perineum en kruipen
omhoog in de blaas. Vrouwen hebben een korte urethra dichtbij de vulva/perineum en dit gaat
dus sneller. Verlies van beschermende vaginale flora (seksuele activiteit door hoge pH sperma,
oestrogeen gebrek; oestrogenen houden vaginale flora intact, gebruik van spermiciden).
• Urinecatheter! Alle verdediging is weg (mucosa; inflammatie;…). Bacteriën kunnen makkelijk aan
plastic hechten en naar binnen treden.
• (Hematogeen): via het bloed verspreid vanuit een andere focus van infectie. Zoals bij een
endocarditis. Kan zich bv dan naar de nieren gaan waardoor een pyelonefritis ontstaat.
• (lymphatisch): ook secundaire infectie
Risicofactoren:
• Obstructie: veroorzaakt stase (zwangerschap bv): vesicouretrale reflux, onvolledige blaaslediging
door neurologisch of mechanisch probleem
• Diabetes:
o glucose in urine, aangenamer groeimilieu
o verminderde immuunrespons
o neurologische afwijkingen waardoor blaas niet goed geledigt wordt
Bacteriurie per leeftijdscatergorie
• Kleuter meisjes meeste bacteriën: ze worden zinnelijk, oestrogenen zijn nog laag dus geen
volwassen vaginale flora (lactobacillen) en kinderen gaan niet graag plassen en plassen niet goed
uit, blijft achter; soms heel weinig drinken.
• Rond 20 jaar meisjes = Samenwooncystitis: begin seksuele activiteit
• Iets voor 30 jaar = zwangerschapscystitis: vergrote uterus drukt op de blaas → niet goed uitplassen
→ stase
• Dan even normalisering
• Bij hogere leeftijd gaat het dan bij vrouwen omhoog door oestrogenen (menopauze)
• Bij mannen alleen bij prostaatproblemen vooral
2
,Indeling urineweginfecties
• Orgaan: urethritis, cystitis, ureteritis, pyeolnephritis, prostatitis
• Onderste vs bovenste (vanaf de blaas)
• Ongecompliceerd vs gecompliceerd.
o Gecompliceerd is een verhoogd risico op complicaties/falen van de behandeling.
o Ongecompliceerd is eigenlijk alleen bij gezonde jonge vrouwen, volwassen (vanaf pubertijd)
zonder systemische symptomen (koorts) of weefselinvatie (nierslagpijn). Mannen < 40 jaar
zonder systemische symptomen met geen eerdere uwi en geen andere bijzonderheden zijn
dit ook.
o Belangrijk want per groep andere behandeling en diagnostiek.
• Community acquired vs nosocomiaal (in het ziekenhuis; andere verwerkers, veel meer resistente.
Vanaf 48-72u opname wordt het een ziekenhuisinfectie genoemd → andere behandeling!!!)
• Immuun competente vs immuun gecompromitteerde gastheer. Belangrijk omdat iemand met
immuunsuppressie echt doodziek kan worden van dingen waar normale mensen niets last van
hebben. Denk aan mensen met corticosteroïden,…
Nieuwe standaard op basis van swab (2013): vier categoriën met eigen diagnostiek- en
behandeladvies.
• Gecompliceerd = verhoogd risico op complicaties/falen behandeling.
• Ongecompliceerd = cystitis bij gezonde, niet zwangere vrouwen (>12jaar) zonder systemische
symptomen of tekenen van weefselinvasie. Mannen <40 zonder systemische symptomen, met
geen eerdere uwi en geen andere bijzonderheden.
Nieuwe indeling:
1. Cystitis bij gezonde, niet zwangere vrouw > 12j
2. Cystitis bij pat verhoogd risico (mannen, zwangeren, diabetes, verminderde weerstand,
afwijkingen nieren/urinewegen, neurologische blaasstroonissen, verblijfscatheter) op
gecompliceerd beloop > 12j
3. Uwi met tekeken van weefselinvasie > 12j; verschil in beleid tussen man en vrouwen
4. Uwi < 12j met en zonder weefselinvatie.
Cystitis, pyelenefritis, acute prostatis zijn opgenomen in deze standaard.
Casus 1: Acute, ongecompliceerde cystitis
Vrouw, 25 jaar met klachten die wijzen op een lage UWI.
• Pijn bij het plassen (dysurie)
• Polyurie
• Pijnlijke aandrang door blaas- of urethrakram (stranguria)
• Plotse dringen aandrang (urgency)
• Vaak kleine beetjes plassen (pollakisuria)
Anamnestische vragen:
→ Eerdere keer gehad?
→ VG?
→ Koorts?
→ Zwangerschap?
3
, ⇒ Voor de eerste keer, geen koorts en niet zwanger = ongecompliceerd.
Diagnose
o Ruiken urine
o Stikje: nitriet bekijken → kan direct. 84% PPV en 39% NPV (slecht). Als die negatief is weet je dus
nog niets.
o Kweek (duurt een week dus veel langer) maar wel de gouden standaard! Urineweginfectie vanaf
104 of 5 cfu/ml. Er is een cut off nodig omdat je het uitplast, het niet altijd koud is gezet,… en de
steriliteit dus weg gaat, dus er zitten ondanks dat dit steriel diende te zijn er nu toch contaminatie
is opgetreden. Er worden daarom toch gezocht naar typische bacteriën met grote hoeveelheid.
o Leukocyten/sediment: specificiteit 30-98% en sensitiviteit 55-96%. Wordt meestal ook naar het lab
gestuurd (ingewikkelderd en duurder). Vaak wel binnen een dag een uitslag.
o Klachten zijn al vaak 80% pre test probability
Bij seksueel risicogedrag moet je soa’s uitsluiten.
4
College - Urineweginfecties & helicobacter pylori
Urineweginfecties
Inleiding
Verschillende soorten. Gecompliceerd/ongecompliceerd
De bacterie die een rineweginfectie veroorzaakt komt uit de darm. Bij vrouwen is de ureter korter en
de afstand van de darm ook. Daarom krijgen vrouwen vaker een urineweginfecties. Ongeveer 40%
van de vrouwen maakt een uwi door. Jaarlijks krijgt 10-20% van de vrouwen een uwi.
De meest voorkomende verwerkker is E.Coli, dit is een gramnegatieve staaf onder de microscoop.
Anatomie
• Uitgang van de darm ligt veel dichter bij de ingang van de urinewegen bij de vrouw
• Uretra is korter bij de vrouwen
• Prostaatproblemen komen voor bij mannen op latere leeftijd. Vergroting prostaat→ druk op de
blaas → stase → bacteriën krijgen de tijd om te vermenigvuldigen → ontsteking.
• Steriele stukken urinewegen: vanaf de blaas
• Commensale stukken urinewegen (niet steriel): uretra
• Vagina heeft veel bacteriën. Vooral lactobacillen. Deze zijn belangrijk om urineweginfecties te
voorkomen; mekzuurbacteriën → zure omgeving → E.coli kan minder goed hier leven.
Pathogenese
Er zijn natuurlijke manieren om te beschermen.
• Samenstelling van urine zelf is niet zo goed voor bacteriën.
• Veel drinken en plassen → natuurlijke stroom en mictie → geen kans om te groeien want wordt
weggespoeld. Belet dus stase & groei van bacteriën.
• Mucosa van de urinewegen hebben antibacteriële werking (aanhechting voorkomen)
• Inflammatoir respons
• Immuunsysteem
• Prostaatsecreties: bacterie inhiberende stoffen
1
,Oorzaken:
• De belangrijkste manier is de opstijgende weg! De bacterie koloniseert het perineum en kruipen
omhoog in de blaas. Vrouwen hebben een korte urethra dichtbij de vulva/perineum en dit gaat
dus sneller. Verlies van beschermende vaginale flora (seksuele activiteit door hoge pH sperma,
oestrogeen gebrek; oestrogenen houden vaginale flora intact, gebruik van spermiciden).
• Urinecatheter! Alle verdediging is weg (mucosa; inflammatie;…). Bacteriën kunnen makkelijk aan
plastic hechten en naar binnen treden.
• (Hematogeen): via het bloed verspreid vanuit een andere focus van infectie. Zoals bij een
endocarditis. Kan zich bv dan naar de nieren gaan waardoor een pyelonefritis ontstaat.
• (lymphatisch): ook secundaire infectie
Risicofactoren:
• Obstructie: veroorzaakt stase (zwangerschap bv): vesicouretrale reflux, onvolledige blaaslediging
door neurologisch of mechanisch probleem
• Diabetes:
o glucose in urine, aangenamer groeimilieu
o verminderde immuunrespons
o neurologische afwijkingen waardoor blaas niet goed geledigt wordt
Bacteriurie per leeftijdscatergorie
• Kleuter meisjes meeste bacteriën: ze worden zinnelijk, oestrogenen zijn nog laag dus geen
volwassen vaginale flora (lactobacillen) en kinderen gaan niet graag plassen en plassen niet goed
uit, blijft achter; soms heel weinig drinken.
• Rond 20 jaar meisjes = Samenwooncystitis: begin seksuele activiteit
• Iets voor 30 jaar = zwangerschapscystitis: vergrote uterus drukt op de blaas → niet goed uitplassen
→ stase
• Dan even normalisering
• Bij hogere leeftijd gaat het dan bij vrouwen omhoog door oestrogenen (menopauze)
• Bij mannen alleen bij prostaatproblemen vooral
2
,Indeling urineweginfecties
• Orgaan: urethritis, cystitis, ureteritis, pyeolnephritis, prostatitis
• Onderste vs bovenste (vanaf de blaas)
• Ongecompliceerd vs gecompliceerd.
o Gecompliceerd is een verhoogd risico op complicaties/falen van de behandeling.
o Ongecompliceerd is eigenlijk alleen bij gezonde jonge vrouwen, volwassen (vanaf pubertijd)
zonder systemische symptomen (koorts) of weefselinvatie (nierslagpijn). Mannen < 40 jaar
zonder systemische symptomen met geen eerdere uwi en geen andere bijzonderheden zijn
dit ook.
o Belangrijk want per groep andere behandeling en diagnostiek.
• Community acquired vs nosocomiaal (in het ziekenhuis; andere verwerkers, veel meer resistente.
Vanaf 48-72u opname wordt het een ziekenhuisinfectie genoemd → andere behandeling!!!)
• Immuun competente vs immuun gecompromitteerde gastheer. Belangrijk omdat iemand met
immuunsuppressie echt doodziek kan worden van dingen waar normale mensen niets last van
hebben. Denk aan mensen met corticosteroïden,…
Nieuwe standaard op basis van swab (2013): vier categoriën met eigen diagnostiek- en
behandeladvies.
• Gecompliceerd = verhoogd risico op complicaties/falen behandeling.
• Ongecompliceerd = cystitis bij gezonde, niet zwangere vrouwen (>12jaar) zonder systemische
symptomen of tekenen van weefselinvasie. Mannen <40 zonder systemische symptomen, met
geen eerdere uwi en geen andere bijzonderheden.
Nieuwe indeling:
1. Cystitis bij gezonde, niet zwangere vrouw > 12j
2. Cystitis bij pat verhoogd risico (mannen, zwangeren, diabetes, verminderde weerstand,
afwijkingen nieren/urinewegen, neurologische blaasstroonissen, verblijfscatheter) op
gecompliceerd beloop > 12j
3. Uwi met tekeken van weefselinvasie > 12j; verschil in beleid tussen man en vrouwen
4. Uwi < 12j met en zonder weefselinvatie.
Cystitis, pyelenefritis, acute prostatis zijn opgenomen in deze standaard.
Casus 1: Acute, ongecompliceerde cystitis
Vrouw, 25 jaar met klachten die wijzen op een lage UWI.
• Pijn bij het plassen (dysurie)
• Polyurie
• Pijnlijke aandrang door blaas- of urethrakram (stranguria)
• Plotse dringen aandrang (urgency)
• Vaak kleine beetjes plassen (pollakisuria)
Anamnestische vragen:
→ Eerdere keer gehad?
→ VG?
→ Koorts?
→ Zwangerschap?
3
, ⇒ Voor de eerste keer, geen koorts en niet zwanger = ongecompliceerd.
Diagnose
o Ruiken urine
o Stikje: nitriet bekijken → kan direct. 84% PPV en 39% NPV (slecht). Als die negatief is weet je dus
nog niets.
o Kweek (duurt een week dus veel langer) maar wel de gouden standaard! Urineweginfectie vanaf
104 of 5 cfu/ml. Er is een cut off nodig omdat je het uitplast, het niet altijd koud is gezet,… en de
steriliteit dus weg gaat, dus er zitten ondanks dat dit steriel diende te zijn er nu toch contaminatie
is opgetreden. Er worden daarom toch gezocht naar typische bacteriën met grote hoeveelheid.
o Leukocyten/sediment: specificiteit 30-98% en sensitiviteit 55-96%. Wordt meestal ook naar het lab
gestuurd (ingewikkelderd en duurder). Vaak wel binnen een dag een uitslag.
o Klachten zijn al vaak 80% pre test probability
Bij seksueel risicogedrag moet je soa’s uitsluiten.
4
