Samenvatting 'Inleiding tot het recht'

Inleiding tot het recht

DEEL I: Wat is recht

1.1 Kenmerken en definitie van het recht
1.1.1 Kenmerken rechtsregels
 Kenmerken:
o Ordening samenleving
o Opgelegd door samenleving
o Afgedwongen door samenleving

1.1.2 Soorten rechtsregels
1. Gedragsregels
2. Toepassingsregels en structuur regels
3. Wijzigingsregels


1.1.3 Definitie van het recht
Recht= Geheel van afdwingbare regels
 Ordent menselijke handelingen in de samenleving
 Opgelegd door vertegenwoordigers

1.1.4 Objectief versus subjectief recht
 het geheel van rechtsregels en  rechtsregel voor een bepaald
normen individu/groep
 uit wetgeving, rechtspraak
en gewoonten
 voor iedereen in de samenleving
geldig
Voorbeeld: Voorbeeld:
Vb. je mag niet zomaar iemand Vb. de persoon die heeft geslagen
verwonden moet de andere vergoeden



1.1.5 Rechtssubject versus rechtsobject
Rechtssubject = Persoon die subjectieve rechten en juridische plichten
kunnen hebben
 Soorten
o Natuurlijk persoon= mens van vlees en bloed
o Rechtspersoon= groeperingen, instellingen en
stichtingen die zoals natuurlijke personen bepaalde
rechten en juridische plichten hebben. Ze werden
gecreëerd met een bepaald doel en met specifiek aan dit
doel gekoppelde rechten en plichten

1

,Rechtsobject = voorwerp waarover rechtssubjecten subjectieve rechten
bezitten

1.1.6 Rechtsmisbruik
Rechtsmisbruik = Uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de
grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van dat door een recht
voorzichtig en bezorgd persoon
 3 manieren:
o Oogmerk te schaden= subjectieve rechten worden
geschaad om andere te schade
o Afwezigheid van belang= Manier kiezen de
schadelijkste is voor een ander
o Abnormale rechtsuitoefening= vb mens eist dat
buurman huis afbreekt omdat die enkele cm op zijn
grond komt  abnormale redenering

1.2 Soorten subjectieve rechten
Subjectief recht =
 Bevoegdheid om iets te mogen doen of bezitten zoals jij dat
wilt
 Recht bij concrete situatie
 Persoonlijke rechten, rechten zijn op jou van toepassing

1.2.1 Politieke rechten (Burger – Overheid)
 Soorten:
o Politieke vrijheden= Onaantastbare vrijheden (vb. Vrijheid
van meningsuiting, recht op onderwijs, …)
o Participatierechten= Mogelijkheid van deelname aan
overheidsbeleid (vb. Kandidaat bij verkiezingen)
o Sociaal-economische rechten= Recht om aan overheid een
bepaalde dienst te vragen (vb. Werkloosheidsuitkering)

1.2.2 Burgerlijke rechten (Burger – Burger)
Patrimoniale rechten= Betrekking op ecomische, in geld waardeerbare
goederen die verhandelbaar zijn zelfs na de dood
 Soorten:
o Zakelijk recht= Heerschappij over een goed (vb. Erfenis)
o Vorderingsrecht= aanspraak t.a.v. een bepaalde persoon
voor een bepaalde prestatie (vb. Overeenkomst met
aannemer)
o Intellectueel recht= Aanspraak op een idee (vb. Patent)
Extra-patrimoniale rechten= Niets te maken met het economische, kan je
niet verkopen en eindigt bij de dood
 Soorten
o Persoonlijkheidsrecht= recht op eigen lichaam (vb. Naam)


2

, o Familierechten= rechten die voorvloeien uit huwelijk (vb.
Voogdij)


1.2.3 Schema




Oefening: persoonlijkheidsrecht of familierecht
Jan wil een orgaandonatie doen voor zijn broer persoonlijk recht

Naar de notaris om te horen of ze kunnen trouwen familie recht

Spamberichten in mailbox, wil klacht indienen persoonlijk (recht op privacy)

E is 18 en wordt het huis uitgezet, ze dagvaardt haar ouders omdat ze nog wil gaan studeren
familierecht

S. is meerderjarig en wil graag een kind erkennen familierecht

Oefening: politiek of burgerlijk recht?
Jan wil gemeenteraadslid worden en heeft zich op de lijst gezet van “GROEN”. 
politiek

In het strafproces van Eric, was de onderzoeksrechter bevriend met de vader van het
slachtoffer. Erik gaat in hoger beroep omdat er belangenvermenging was tijdens het onderzoek
politiek(recht op eerlijk proces)

Jan heeft een fiets gekocht op het internet, na 13 dagen niet geleverd. Stuurt een aanmaning
naar de winkel om de fiets nog te krijgen.  burgerlijk (eisen om iets te doen)

Roger aanspraak op een werkeloosheidsuitkering  politiek


1.3 Deelgebieden van het recht
Volgens inhoud:
 Privaatrecht (Burger – Burger)
 Publiekrecht (Burger – Overheid)

Volgens territorium:
 Nationaal recht (Binnen land (vb. Federaal, regionaal, …)

3

,  Internationaal recht (Rechten/ afspraken tussen landen)

1.3.1 Nationaal recht (Territorium)
1) Nationaal Privaatrecht:
 Relaties tussen burgers onderling (binnen een land)
o Welke subjectieve rechten?
o Hoe kan ik deze rechten verwerven?
o Hoe deze rechten afdwingen?
 Principe:
 Contractsvrijheid= bevoegdheid om vrij over zijn middelen te
beschikken
 Soorten:
o Aanvullend/suppletief recht= er zijn nog regels die als een
vangnet dienen wanneer partijen over een bepaald iets niets
concreet hebben afgesproken
o Dwingend recht= Contractuele vrijheid van burgers wordt
beperkt door dwingendrecht




1.1) Burgerlijkrecht:
o Regelt meest elementaire relaties tussen
o Terug te vinden in Burgerlijk Wetboek (1804)

1.2) Economische recht
 Economisch recht bevat bepalingen van beide soorten recht met
als doel bescherming van beide partijen en duidelijke regels
o Manier waarop overheid zich inmengt in economisch leven (vb.
Max. prijs)
o Van toepassing op elke onderneming
o Terug te vinden in Wetboek van Economisch recht

1.3) Arbeidsrecht
 Regelt de regels die van toepassing zijn tussen een werkgever en
een werknemer
o Soorten:
o Individueel arbeidsrecht= regelt wetten/regels die van
toepassingen zijn op individuele werknemer in zijn
relatie met werknemer
o Collectief arbeidsrecht= Geldt voor de gehele sector (vb.
CAO)


4