LES UX-DESIGN & INTRODUCTIE CSS (2) –
WOUTER – 16/11
THE SEMANTIC WEB
Web 1.0 = verzameling van documenten die kunnen
worden opgevraagd
o Documenten kunnen verwijzen naar elkaar,
maar weten eigenlijk niets over elkaars inhoud
of relatie => zit niet veel kennis in
o Internet heeft ervoor gezorgd dat alles naar
elkaar gelinkt kan worden
o Hyperlink kennen we niet op papier dus was een grote toevoeging toen
Het internet komt uit een zeer academische context
o Ontwikkeld op een scherm door allemaal onderzoeksmensen met als idee ‘we gaan papers
schrijven’ => ambetant dat dat in een bib stond en dat je moest gaan zoeken => dus op
computer zetten en doorzoekbaar maken is veel beter
Internet onthoudt niets
o Is niet meer dan een technische manier om documenten op een digitale manier op te vragen
of beschikbaar te stellen aan iemand anders die ook verbonden is aan dat netwerk
“Easy to see, but difficult to use”
Een API kan een oplossing zijn?
o API = Application, programming
o = manier om technisch bepaalde info ter beschikking te stellen van andere technische
software toepassingen => zodat je verschillende software toepassingen met elkaar kan laten
communiceren
o Maar is duur, want laten ontwikkelen/maken dus vraagt technische implementatie etc.
NOOD AAN STANDAARDEN
W3C = bepaalt de standaarden van het internet
o Gekomen met het idee: kunnen we in het semantische web verdere standaarden crëeren
zodanig dat onze data zonder al te veel werk begrijpbaar is door computer
o HTML eerste vb van want bij h1 weten we dat die inhoud de titel is van het document
= standaard, je moet daarvoor niet programmeren, H1 is sws titel
Standaarden die bepalen hoe data geformateerd moet worden op het netwerk:
o HTML5 heeft heel veel nieuwe tags toegevoegd zoals Naf tags, header tag, footer tag zodat je
dat kan herkennen
o Micro formats = manier om een adres weer te geven
o GraphQL = manier om API’s te ontsluiten, bv volledige FB en Insta API zijn obv GraphQL
technologie
o MetaTags
o Meta-data schema’s + FAIR principles
Door al die standaarden zorgen we ervoor dat iedereen (andere mahcines/toepassingen) aan die data
kan en deze ook kan gebruiken
o Bv SEO & marketing automation
o Accessibility
o IoT & AI
Komst van Chat gpt is heel belangrijk geweest bij het trainen van die modellen
o Door al die semantic worden die systemen ook slimmer
, WEB OF DOCUMENTS
Op termijn gaan we naar een internet van documenten waarin je van wegpagina naar wegpagina surft
en waarin veel meer data zit die gecombineerd worden tot nieuwe resultaten
Voorbeelden:
o Wanneer je opzoekt ‘waarom zijn de bananen krom’ dan krijg je als eerste resultaat een
poging om het uit te leggen
= niet manueel ingesteld maar Google heeft die webpagina daar gezet omdat dit een
goede uitleg geeft op de gestelde vraag
Maar ook een liedje dus wordt ook door Google weergegeven als een song met een
genre
Ook niet manueel geplaatst maar geïndexeerd door Google
o Zelfde met resultaten van voetbalwedstrijden
= niet manueel vormgegeven maar wordt obv webgegevens weergegeven door
Google
FAIR PRINCIPLES
Heel theoretisch kader
Vaak als er onderzoek gebeurt of info gepubliceerd wordt die van een open karakter is, is die fair
principle een theoretisch kader waarin dat getoetst wordt
o Findable: is de info toegankelijk, gemakkelijk te vinden? Door mens en computer (systemen
moeten dat ook kunnen lezen)
Unieke ID, rijke metadata, duidelijk omschreven metadata, doorzoekbaar
o Accessible: eens gevonden, is de info toegankelijk voor de gebruiker
Gebruikte gekende communicatie-protocollen, open & gratis, authenticatie
o Interoperable:
Zorgen dat info bruikbaar is in combinatie met met andere info
Combi van meerdere informatiebronnen maken om zo een groter geheel te maken
Gekend en breed inzetbare taal/formaat, referenties naar andere data
o Reusable:
Hele doel van fair principles = hergebruik van bestaande info stimuleren
Zorgen dat dingen herbruikbaar zijn en dat we niet allemaal opnieuw dezelfde
informatie maken
Duidelijke licentie van de info, gebruik van bestaande standaarden maximaliseren
METADATA-SCHEMA’S
Schema maken van alles wat beschreven kan
worden en hoe info beschreven dient te worden
Doel = info bruikbaarder maken voor mensen en
machines
Schema.org
o Initiatief van Google, Yahoo!, Microsoft & Yandex (+ W3C)
In RDF of JSON-LD aangeleverd
o = technische vorm
Movie heeft bv een schema
o Als iemand moet vertellen over zijn laatste geziene film zal de ene vertellen over de acteurs,
de andere over de regisseur etc maar wat is nu de standaard?
o Daarom is er een schema met alle onderdelen van een film en de categorie waartoe de
termen behoren (die hebben dan elk apart ook weer een schema)
o Als je dus een film wil beschrijven kunnen we dit schema als standaard gebruiken want dan
kan iedereen daarmee aan de slag
Zie je ook terugkomen in HTML
o <div> bv
o Maar je ziet ook dat er vocabulaire van een schema gebruikt wordt
o Iemand met screen reader ofzo zal begrijpen dat het over een film gaat
WOUTER – 16/11
THE SEMANTIC WEB
Web 1.0 = verzameling van documenten die kunnen
worden opgevraagd
o Documenten kunnen verwijzen naar elkaar,
maar weten eigenlijk niets over elkaars inhoud
of relatie => zit niet veel kennis in
o Internet heeft ervoor gezorgd dat alles naar
elkaar gelinkt kan worden
o Hyperlink kennen we niet op papier dus was een grote toevoeging toen
Het internet komt uit een zeer academische context
o Ontwikkeld op een scherm door allemaal onderzoeksmensen met als idee ‘we gaan papers
schrijven’ => ambetant dat dat in een bib stond en dat je moest gaan zoeken => dus op
computer zetten en doorzoekbaar maken is veel beter
Internet onthoudt niets
o Is niet meer dan een technische manier om documenten op een digitale manier op te vragen
of beschikbaar te stellen aan iemand anders die ook verbonden is aan dat netwerk
“Easy to see, but difficult to use”
Een API kan een oplossing zijn?
o API = Application, programming
o = manier om technisch bepaalde info ter beschikking te stellen van andere technische
software toepassingen => zodat je verschillende software toepassingen met elkaar kan laten
communiceren
o Maar is duur, want laten ontwikkelen/maken dus vraagt technische implementatie etc.
NOOD AAN STANDAARDEN
W3C = bepaalt de standaarden van het internet
o Gekomen met het idee: kunnen we in het semantische web verdere standaarden crëeren
zodanig dat onze data zonder al te veel werk begrijpbaar is door computer
o HTML eerste vb van want bij h1 weten we dat die inhoud de titel is van het document
= standaard, je moet daarvoor niet programmeren, H1 is sws titel
Standaarden die bepalen hoe data geformateerd moet worden op het netwerk:
o HTML5 heeft heel veel nieuwe tags toegevoegd zoals Naf tags, header tag, footer tag zodat je
dat kan herkennen
o Micro formats = manier om een adres weer te geven
o GraphQL = manier om API’s te ontsluiten, bv volledige FB en Insta API zijn obv GraphQL
technologie
o MetaTags
o Meta-data schema’s + FAIR principles
Door al die standaarden zorgen we ervoor dat iedereen (andere mahcines/toepassingen) aan die data
kan en deze ook kan gebruiken
o Bv SEO & marketing automation
o Accessibility
o IoT & AI
Komst van Chat gpt is heel belangrijk geweest bij het trainen van die modellen
o Door al die semantic worden die systemen ook slimmer
, WEB OF DOCUMENTS
Op termijn gaan we naar een internet van documenten waarin je van wegpagina naar wegpagina surft
en waarin veel meer data zit die gecombineerd worden tot nieuwe resultaten
Voorbeelden:
o Wanneer je opzoekt ‘waarom zijn de bananen krom’ dan krijg je als eerste resultaat een
poging om het uit te leggen
= niet manueel ingesteld maar Google heeft die webpagina daar gezet omdat dit een
goede uitleg geeft op de gestelde vraag
Maar ook een liedje dus wordt ook door Google weergegeven als een song met een
genre
Ook niet manueel geplaatst maar geïndexeerd door Google
o Zelfde met resultaten van voetbalwedstrijden
= niet manueel vormgegeven maar wordt obv webgegevens weergegeven door
FAIR PRINCIPLES
Heel theoretisch kader
Vaak als er onderzoek gebeurt of info gepubliceerd wordt die van een open karakter is, is die fair
principle een theoretisch kader waarin dat getoetst wordt
o Findable: is de info toegankelijk, gemakkelijk te vinden? Door mens en computer (systemen
moeten dat ook kunnen lezen)
Unieke ID, rijke metadata, duidelijk omschreven metadata, doorzoekbaar
o Accessible: eens gevonden, is de info toegankelijk voor de gebruiker
Gebruikte gekende communicatie-protocollen, open & gratis, authenticatie
o Interoperable:
Zorgen dat info bruikbaar is in combinatie met met andere info
Combi van meerdere informatiebronnen maken om zo een groter geheel te maken
Gekend en breed inzetbare taal/formaat, referenties naar andere data
o Reusable:
Hele doel van fair principles = hergebruik van bestaande info stimuleren
Zorgen dat dingen herbruikbaar zijn en dat we niet allemaal opnieuw dezelfde
informatie maken
Duidelijke licentie van de info, gebruik van bestaande standaarden maximaliseren
METADATA-SCHEMA’S
Schema maken van alles wat beschreven kan
worden en hoe info beschreven dient te worden
Doel = info bruikbaarder maken voor mensen en
machines
Schema.org
o Initiatief van Google, Yahoo!, Microsoft & Yandex (+ W3C)
In RDF of JSON-LD aangeleverd
o = technische vorm
Movie heeft bv een schema
o Als iemand moet vertellen over zijn laatste geziene film zal de ene vertellen over de acteurs,
de andere over de regisseur etc maar wat is nu de standaard?
o Daarom is er een schema met alle onderdelen van een film en de categorie waartoe de
termen behoren (die hebben dan elk apart ook weer een schema)
o Als je dus een film wil beschrijven kunnen we dit schema als standaard gebruiken want dan
kan iedereen daarmee aan de slag
Zie je ook terugkomen in HTML
o <div> bv
o Maar je ziet ook dat er vocabulaire van een schema gebruikt wordt
o Iemand met screen reader ofzo zal begrijpen dat het over een film gaat
