Samenvatting Economisch Recht (17/20)

SAMENVATTING ECONOMISCH RECHT
I. AANKNOPINGSPUNTEN ECONOMISCH RECHT
A. AANLOOP: EVOLUTIES & BEGRIPSBEPALING
1. HANDELSRECHT

 = lex mercatori
 Traditionele betekenis  vroeger: was dit economisch recht, nu nog ingebakken in theorie
o = “De rechtsregels die de verhoudingen tussen handelaars beheersen” = recht over
drijven van handel bv. handelaar/kooplui
 Tegengestelde van
o Burgerlijk recht (“gemeen” privaatrecht) <> handelsrecht: specifieke regels minder
zwaarwichtig voor transacties gesteld door handelaars  soepeler bv. bewijs
o Economisch recht (sensu stricto) = publiekrechtelijke regels die de verhouding tussen
overheid en bedrijven regelen  wat mag je doen als onderneming en wat niet omdat je
anders schade zou berokkenen


2. GESCHIEDENIS VAN HET HANDELSRECHT (NK)

 Codex Hamurabi
 Romeins recht  geen onderscheid tussen burgerlijk recht en handelsrecht
 Middeleeuwen  gilden  je moest lid zijn (vaak vader op zoon lidmaatschap doorgegeven) om
beroep te mogen uitoefenen
 Ordonnances Colbert (1673: terre en 1681: marine)
o Franse Revolutie
 Wet-Le Chapelier
 Decreet-d’Allarde 2-17 maart 1791  gilden afgeschaft  iedereen vrij om
ambacht uit te oefenen  vrijheid van onderneming
 A compter du 1er avril [1791,] il sera libre à toute personne de faire tel
négoce ou d’exercer telle profession, art ou métier, qu’elle trouvera bon,
mais elle sera tenue de se pourvoir auparavent d’une patente et de se
conformer aux règlements de police qui sont ou pourront être faits.
 Napoleon
o BW
o Wetboek van Koophandel  voor (koop)handelaars


3. WETBOEK VAN KOOPHANDEL

 Algemeen
o Codificeren van regels die men al kende


1

, o 19e eeuw hervorming wetboek Koophandel  2 elementen: faillissement +
handelaarsbegrip
o Wetboek van koophandel uitgehold  minister Koen Geens  alle versnipperde wetten
opnemen in 1 wetboek  WER (2013  thema’s gaan afschaffen, vaak codificatie maar
ok wel inhoudelijke wijzigingen  vrijheid van onderneming nu in boek 2 (decret
d’allarade afgeschaft)
 Faillissementsrecht = Insolventierecht  geïncorporeerd in laatste boek WER 
handelaarsbegrip (oud concept koophandel) verlaten
 Wet 1 november 2018  begrip de handelaar volledig verdwenen uit WER 
bv. crematorium/manege stellen zij daden van koophandel vraag?  nu:
onderneming  oude regels kunnen nu ook van toepassing zijn maar naar
verruimd begrip
 Scheepvaartwetboek  aantal bepalingen uit wetboek Koophandel
overgenomen
 Art. 1: “Sont commerçants ceux qui exercent des actes de commerce” en om koopman te zijn “il
faut faire profession habituelle d’exercer des actes de commerce”
 Art. 3 verwijst naar “les faits de commerce” = daden van koophandel
o Limitatief opgesomd (art. 632 en 633)  uitzonderingsregime door lex specialis
 Rechtbanken van koophandel bevoegd voor:
o “des contestations relatives aux actes de commerce entre toutes personnes
o “toutes les contestations entre négociants, marchands et banquiers” (zonder ook maar
enige verwijzing naar “actes de commerce”)
o Afwijking van principe van volheid van bevoegdheid rechtbank van eerste aanleg 
specifieke bevoegdheid rechtbank van koophandel
 Wetboek van Koophandel à la belge
o Nieuw art. 1: definitie van kooplieden: “zij die daden van koophandel uitoefenen [zoals
opgesomd in art. 2] en die daarvan hoofdzakelijk of aanvullend, hun gewoon beroep
maken.” ”;  daden van koophandel  als je onder art. 3 viel  veel RP hierover
 Niet meer: “négociants, marchands of banquiers”
 Dubbel aanknopingspunt
 1) Subjectief aanknopingspunt = handelaar zelf
o Iemand die gewoonlijk objectieve daden van koophandel stelt,
voor andere handelingen die niet onder limitatieve lijst valt 
feit dat je die regelmatig stelt maakt van jou handelaar ook voor
alle andere handelingen die die persoon stelt
o Als je gewoonlijk die handelingen uit de lijst stelt bv. apotheker
die alleen medicatie verkocht  op zich geen objectieve daad,
maar schoonheidsproducten  alle subjectief
o NIET Bv. landbouwer, apothekers/advocaten/vzw’s.. (NK)
 2) objectieve daden van koophandel = handelsactiviteit  limitatieve
lijst



4. NAAR DE HUIDIGE BENADERING
2

,  Ons economisch model:
o Centraal staat: “ondernemingsgewijze productie & distributie”
 Na Napoleon  industrialisatie  gewijzigde economische realiteit  nu: ook
diensten (naast landbouw en industrie) bv. advocaat/arts niet voor winst maar
iut menselijke gevoelens  privaat luikt minder te verantwoorden  privaat luik
minder en minder rechtvaardigt worden en dus vooral na WOII  staten worden
welvaartstaat  ruimte door vrede voor gedetailleerdere regels. Nu meer
mogelijkheid om meer gedetailleerde regelgeving te stemmen: marktregulering
mogelijk om vrije markt te begeleiden bv. productveiligheid/voedselveiligheid 
belangrijke invloed EU  opgericht als economisch samenwerkingsverband 
ook optreden in private zaken  meer functioneel optreden = in functie van
welbepaald doel en in functie daarvan wordt markt gereguleerd 
implementatie  handelaar+ niet –handelaar verschil wordt doorboord omdat
er voorrang komt van EU recht  vanuit EU standpunt dan niet mogelijk om
daar onderscheid te maken
 De onderneming als spil van de markteconomie
o Wordt kern voor hergroepering van regels van diverse signatuur
o Resultaat: economisch recht sensu lato
o Gereguleerde markteconomie (20e eeuw): Overheid intervenieert waar er aanpassingen
nodig zijn aan markteconomie  spilfiguur is “de onderneming”
o De onderneming investeert haar middelen en geeft zo zuurstof aan economie


5. ECONOMISCH RECHT SENSU LATO VANDAAG

 = regels om economische activiteit in te delen, met twee doelstelling: economische ordening (=
privaatrechtelijke pijler) en economische sturing (= publiekrechtelijke pijler)
 Ondernemingsrecht = privaatrechtelijke pijler
o Synoniem: (klassiek), vroegere handelsrecht [maar dan geüpgraded]  = regels om
economische activiteit te strekken, met twee doelstelling: economische ordening (=
privaatrechtelijke pijler) en economische sturing (= publiekrechtelijke pijler)
o Betreft: “het statuut van onderneming en instrumenten waarover zij beschikt om haar
doelstellingen te bereiken”
 Marktrecht = publiekrechtelijke pijler
o Synoniemen: marktordening | economisch recht sensu stricto
o Betreft: “rechtsregelen die betrekking hebben op het marktgebeuren en op het handelen
van de daarbij betrokken hoofdspelers: ondernemingen, consumenten en overheid”
 M.u.v. arbeidsmarkt – sociaal recht, bv. mededingingsrecht  kartel (samen
productenverkopen en hoge prijzen)  inbreuk op mededingingsrecht 
schadelijk voor economie
 Afsplitsbare onderdelen:
o Financieel recht  kredietinstellingen (banken)  hoe zij zich moeten of mogen
gedragen
o Vennootschapsrecht  om in economisch verkeer op te treden
3

, o Fiscaal recht




6. NORMATIEVE VINDPLAATSEN VAN ECONOMISCH RECHT

 Internationaal: verdragen, o.a. = afspraken om handel te verbeteren
o Alg. int. Ruilverkeer


4