samenvatting-mens en samenleving

Psychologie
Inleiding


 Focus:
o de wetenschappelijke studie van mens, gedrag en samenleving
o topics en subdisciplines vanuit de psychologie (motivatie, emotie, perceptie &
rationeel denken, persoonlijkheid, welzijn)
o inzichten en maatschappelijke sociologische thema’s (cultuur, leren & werk,
ongelijkheid, verandering)


bedrijfskunde: een typisch interdisciplinaire discipline, een vakgebied waarin issues, thema’s en
vraagstukken onderzocht en geanalyseerd worden vanuit verschillende economische, sociaal-
wetenschappelijke en juridische invalshoeken

 Daniel Kahneman:
o Nobelprijs 2002 voor de economie
o Psycholoog

 Nudgen:
o via subtiele duwtjes mensen beïnvloeden van gedrag (zonder verplichting)
o de automatische, onbewuste aandrijvingen van ons gedrag
o korte duur
 bv: in de bedrijfskantine gezonde voeding vooraan leggen

 Boosten:
o het stimuleren van bewuste, weloverwogen keuzes
o langdurige resultaten
 bv: aanreiken van informatie of trainen van vaardigheden



Nudgen: poster speelt in op emotie
 handen wassen = goede zorg voor de patiënt

Boosten: poster benadrukt risico’s van slechte handhygiëne met informatie en data
 1/10 krijgt ziekenhuisinfectie

Effect: nuding sterker  verwijderen poster  naleving zakt
boosting langduriger  nam toe tot 80%



Psychologie en sociologie zijn in eerste instantie geschikt om de handelingen van mensen en groepen
van mensen in interactie met hun omgeving/ de maatschappij/ de samenleving te bestuderen

, Hoofdstuk 1: motivatie


 Motivatie is belangrijk en vertegenwoordigt de psychologische processen die:
o De aanzet
o De richting
o De intensiteit
o Het in stand houden van menselijk gedrag veroorzaken om een bepaald doel te
bereiken


Gemotiveerde werknemers leveren niet altijd goede prestaties

 Een succesvolle prestatie hangt af van:
o Motivation
o Abiliy  work performance
o Opportunity

 Context:
o De theorieën, inzichten en modellen zijn een reflectie van de tijdsgeest
o Een groeiende economie en welvaart in de periode na de grote recessie in de VS van
de jaren 30  werk binnen organisaties voor het eerst geanalyseerd en onderzocht

 Frederick Taylor:
o The principles of scientific management
o Managers think, workers work  ver doorgedreven opsplitsing van het werk en
routinisering
o Productiviteit: hoe kan deze verhoogd worden?
o Hield geen rekening met de factor mens, zijn gedrag en de kracht van de individuele
motivatie (werk-/jobtevredenheid)
o Arbeiders nemen geen initiatief, geen verantwoordelijkheid  sterke controle en
sturing is nodig


De ver doorgedreven opsplitsing van het werk (elke taak werd opgesplitst in subtaken) en de
routinisering leidde tot mindere kwaliteit, ontwaarding van het werk, vervreemding van het werk en
van de producten

 Douglas McGregor:
o X – Y – theorie
o Confronteerde werkgevers en leidinggevenden
met te sterke sturing en controle
 zien werknemers als lui, dus zullen
werknemers zich ook zo gedragen



In de periode 1940 – 1960 sociale conflicten: vraag naar (meer) aanvaardbare werkomstandigheden
 meer overleg, de ontwikkeling van de vakbonden en de start van sociaal-economisch overleg

,  Human factor:
o Humanisering van de arbeid
 rekening houden met de factor ‘mens’, zijn behoeften, motivatie en gedrag
o Human Relation Movement
 basis voor humanisering van arbeid: voor het eerst aandacht voor de behoeften
en de motivatie van medewerkers


Performantie: prestatie op individueel vlak

 Claudia Goldin:
o Universiteit Harvard
o Nobelprijs economie
o Onderzoek positie en verloning van vrouwen op de arbeidsmarkt
o Haar onderzoek onthulde nieuwe patronen, identificeerde oorzaken van verandering
en verklaart waarom er nog steeds een loonkloof is




1.1 Behoeftentheorieën

Behoeftentheorieën gaan uit van interne krachten of drijfveren die een persoon aanzetten tot een
bepaald gedrag

De invulling van de behoeften en het belang dat de verschillende behoeften gehecht worden, zullen
verschillen naargelang de cultuur waarin iemand leeft

Socialisatie: een proces waarbij een individu de waarden, maar ook normen en gewoontes van een
groep of samenleving aanleert om te kunnen functioneren in die bewuste samenleving

1. Continuïteit maatschappelijke organisatie
2. Persoon opgenomen in een gemeenschap, persoon kan rollen aanleren


Werkwaarden: autonomie nastreven, inkomsten verwerven, sociale waarden (impact willen hebben
op de samenleving, prestige (invloed hebben)
Wat wil ik bereiken met mijn job?  rijk worden, hoog loon, iets bereiken in de maatschappij, …

 Interne krachten of drijfveren
o Honger en dorst
o Zelfactualisatie, iets kunnen bereiken in het leven
o Waarden

, 1) De behoeftetheorie van Maslow


 5 elementaire behoeftecategorieën:
o Fysiologische behoeften
 Basisbehoeften (eten, slapen …)
o Behoeften aan veiligheid
 Zekerheid, veiligheid, bescherming
 Financieel, …
 Gezondheid & bestaanszekerheid
o Sociale behoeften
 Verbonden, aanvaard voelen
 Liefde, betrokkenheid, …
o Erkenningsbehoeften
 Externe erkenning
 Reputatie, prestige, esteem (respect)
 Interne gevoel
 Iets kunnen, bereiken, self-esteem (zelfrespect)
o Behoeften tot ontplooiing en zelfactualisatie
 Iets realiseren, uitdagingen aangaan, groeien
 Op zoek naar ultieme waarheid, schoonheid


Waarom ladder, piramide?  Eerste stap moet vervuld worden om over te gaan naar volgende stap

Duid de start aan van het denken rond behoeftes

Veel kritische bedenkingen  nieuwe theorieën

 Vragen voor managers:
o Voldoende rustpauzes?
o Voldoende ruimte en tijd voor persoonlijke verzorging?
o Veilige werkomgeving?
o …



2) De ERG-theorie van Alderfer

 3 types van behoeften:
o Existence-behoeften
 Fysiologische basisbehoeften
 Behoefte aan veiligheid, bestaanszekerheid en gezondheid
o Relatedness-behoeften
 Sociale behoeften
 Behoefte aan affiliatie, aanvaarding & erkenning, sociale status, (esteem)
o Growth-behoeften
 Zelfrespect en zelfvertrouwen
 Behoeften aan de ontwikkeling van eigen kunnen zijn, (self-esteem)