Hoofdstuk 1 Neus en oor
1.1 Neus
Belangrijke verbinding tussen de buitenlucht en keelholte. Inwendig (neusholtes) en uitwendig (kraakbeen).
Bestaat uit: voorhoofdsholte, neusamandel, luchtpijp, stembanden, strottenhoofd, strottenklepje, keel,
neusholte, opening buis van Eustachius, bijholte, reukorgaan
Bijholte: holle ruimtes achter neus, in bovenkaak en in voorhoofd. Via kleine kanaaltjes verbinding met neus.
Neusverkoudheid: Ontsteking van slijmvlies. Virussen of bacteriën komen in slijmvlies. Bloedvaatjes
verwijden zich, vocht komt vrij en slijmvlies zwelt op. Slijm aangemaakt als natuurlijke verdediging.
- Virus: ook hoesten, keelpijn en grieperig gevoel
- Allergie: Hooikoorts of contact met huisdieren. Jeukende of branderige ogen of benauwdheid.
- Acetylsalicylzuur: kan ontsteking van neusslijmvlies veroorzaken
Neusklachten
- Verkoudheid: loopneus. Slijm geelgroen (bacteriële infectie) of kleurloos.
- Allergie: dun en kleurloos
- Middenoor pijn: buis van eustachius verstopt
- Rhinitis sicca: chronische verstopping van neus door te weinig slijmproductie
Bijholteontsteking (sinusitis): zwelling slijmvlies, openingen van neusholte naar bijholten afgesloten. Slijm
kan niet weg, hoopt op, ontsteken. Meestal meerdere holtes getroffen (voorhoofdsholte, kaakholte, bijholten)
- Pijn achter voorhoofd, in kaken, achter de ogen
- Drukkend/kloppend of vol gevoel in het hoofd
- Kiespijn bij het kauwen
- Verstopte neus
- Slijm in de keel (hoesten)
- Koorts kan, ziek voelen
Oorzaken neusklachten
1. Virus: verkoudheidsvirus of griepvirus. Lichte ontstekingsreactie van de slijmvliezen in de neusholte.
Zenuwen geprikkeld, niesreflex.
2. Bacteriële infectie: virus geeft verminderde weerstand, bacterie komt er makkelijker door. Groter risico
bij HIV-patiënten, afweeronderdrukkende medicijnen, cystic fibrosis (taaislijmziekte).
3. Allergie (allergische rhinitis): seizoensgebonden en niet-seizoensgebonden allergie
4. Afwijkingen: scheef neustussenschot of neuspoliepen. Holtes raken dan sneller geblokkeerd
5. (Recept-)geneesmiddelen: prostaatklachten, hoge bloeddruk, NSAID’s
6. Neuspeuteren of vreemd voorwerp
7. Zwangerschap: door invloed van hormonen
,Tips bij neusverkoudheid en bijholteontsteking
1. Stop met roken
2. Neem een warme douche of ga stomen
3. Inhalators (pas op bij kinderen)
4. Snuit de neus
5. Druppel met zout water
6. Neusdruppels, neussprays, neusspoelvloeistoffen (fysiologische zoutoplossing)
Tips bij allergie
- Hooikoorts: berichten, niet zelf gras maaien, ramen dicht
- Huisstof: geen vloerbedekking, dikke gordijnen, donzen dekbed. Lage luchtvochtigheid thuis, ventileren
- Huisdieren: niet in slaapkamer, was handen, vloer goed schoonmaken
Naar huisarts (neusverkoudheid in een week over, bijholteontsteking 1-4 weken)
- Klachten hoofdpijn en pijnlijke bijholten in twee weken niet zijn verminderd
- Jonger dan 18 en voor het eerst allergische klachten
- Kinderen jonger dan 3 maanden met koorts
- Oudere kinderen als koorts langer dan 3 dagen duurt
- Benauwdheid of kortademigheid (astma)
- Oogontsteking met sterk gezwollen oogleden of oogslijmvlies en prut in ogen
- Allergische klachten van volwassenen als producten niet helpen
- Allergische klachten en zwangerschap, receptgeneesmiddel 1e keus
- Klant gebruikt geneesmiddel om afweer te onderdrukken
Zelfzorggeneesmiddelen
Niet langer dan twee weken achter elkaar, bepaalde niet langer dan 1 week. Anders wordt ernstiger oorzaak
onderdrukt en verborgen. Chronische rhinitis kan ontstaan.
- Druppels
- Spray
- Spoelvloeistof
- Zalf voor plaatselijk gebruik
Volgende groepen
- Fysiologisch zout, verdunt ingedikt slijm (geen UAD)
- Middelen die de zwelling van het neusslijmvlies verminderen
- Middelen die de slijmproductie verminderen
- Middelen bij allergische neusklachten (antihistaminica)
- Middelen met vluchtige oliën: Kamfer, (Levo-)Menthol, Eucalyptus en/of terpetijnolie
- Pijnstillers
Algemene gebruiksaanwijzing neusdruppels en -sprays
- Voor gebruik neus reinigen en snuiten
- Na inbrengen 10 min niet snuiten
- Vloeistof uit neus, met tissue wegvegen
- ‘S nachts verstopte neus, gebruik voor slapen gaan
- Alleen om te behandelen en niet om verstopping te voorkomen
- Ieder eigen flesje gebruiken
- Bij baby’s + jonge kinderen voorzichtig inbrengen
, - Datum noteren op de verpakking
- Druppels: hoofd achterover en druppelen, daarna nog even achterover
- Spray: spray en goed opsnuiven
- Knijpflacon (nebulisator): 1x knijpen in flesje, opsnuiven
- Monodose: topje van fles erin, voorzichtig drukken, even wachten, snuiten indien nodig
- Aspirator: dopje op apparaat. Mondstuk in mond en neusdop in neusgat van baby. Zachtjes slijm eruit
zuigen
Klachten en het bijbehorend advies
Klacht Advies
Neusslijmvlies ontstoken door virusinfectie Neusspray die de zwelling verminderen
Fysiologische zoutoplossing
Paar dagen loopneus Neusspray die de zwelling en slijmproductie
vermindert
Hoofdpijn door verkoudheid Pijnstiller en evt neusspray
Producten die verkrijgbaar zijn in de drogisterij
Neusverkoudheid
1e keus Zoutoplossing
2e keus Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol
Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol, Terpentijnolie, Thymol
Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol, Terpentijnolie (bij kinderen)
Eucalyptusolie, Kamfer, Majoraanolie, Terpentijnolie (bij baby’s)
Neusverkoudheid/bijholteontsteking
1e keus Xylometazoline HCl
Oxymetazoline HCl
Tramazoline HCl
2e keus Xylometazoline HCl + Ipratopiumbromide
Xylometazoline HCl menthol
Fysiologisch zout
Zuigelingen ook. Verlicht klachten verstopte neus. Reinigt en bevochtigt de neusholte, verdunt ingedikt slijm
waardoor dit makkelijker kan weglopen of worden uitgesnoten. Korstjes in neus verwijderen zich makkelijker.
Voor kinderen jonger dan 2 jaar enige middel dat ze mogen gebruiken
Bijwerkingen
- Met conserveermiddelen, mogelijk overgevoeligheid
Overdosering
- Benzalkoniumchloride kan trilharen onomkeerbaar beschadigen bij lang gebruik
, Otrivin baby
- Zoutoplossing 0,9%
- Vanaf 2 weken tot 2 jaar (zuigelingen en peuters)
- Doseerspray: 1x verstuiven in elk neusgat. Max. 2-4x per dag
- Monodose: Enkele druppels uit het flesje knijpen. Max 2-4x per dag
- Inhoude binnen 12 uur na opening gebruiken
Otrivin Care
- Zoutoplossing
- Extra toevoeging vitamine B5, helpt herstellen neusslijmvlies
- Vanaf 6 maanden
- 6 mnd - 2 1x verstuiven max. 2x per dag
- 2 - 12 jaar 1x verstuiven max 2-4x per dag
- 13+ 1-2x verstuiven max 2-4x per dag
Otrivin Zoutoplossing plus eucalyptus
- Zoutconcentratie 2,2% in doseerspray
- Vanaf 6 jaar
- 1 spray per neusgat, max. 5x per dag
Zwellingsverminderende stoffen
Xylometazoline HCl, Oxymetazoline HCl, Tramazoline HCl. Vernauwen kleine bloedvaatjes, minder vocht in
slijmvliezen, dus verminderen de zwelling van het neusslijmvlies. Holtes niet meer afgesloten. Werkt na enkele
minuten. Voor bij een verstopte neus
Werkingsduur
- Xylometazoline HCl 5-6 uur
- Oxymetazoline HCl 6-8 uur
- Tramazoline HCl 8-10 uur
Bijwerkingen
- Bij gebruik langer dan 7 dagen, gewenning, zwelling in slijmvlies
- Xylometazoline HCl: vaak branderig gevoel in neus en keel, prikkeling of droogte van het
neusslijmvlies, niezen, hoofdpijn, misselijkheid
- Tramazoline HCl: vaak branderig gevoel in neus
Contra-indicaties
- Cardiovasculaire aandoeningen (hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, glaucoom)
- Na chirurgische ingrepen in hersenen via neus
- Overgevoeligheid voor bestanddelen
Waarschuwingen
- Voorzichtig bij problemen met bloeddruk, hartritmestoornissen, diabetici, bepaalde prostaatklachten en
aangeboren te snel werkende schildklier
- Kinderen en ouderen kunnen soms gevoelig reageren
- Vermijd contact met de ogen
1.1 Neus
Belangrijke verbinding tussen de buitenlucht en keelholte. Inwendig (neusholtes) en uitwendig (kraakbeen).
Bestaat uit: voorhoofdsholte, neusamandel, luchtpijp, stembanden, strottenhoofd, strottenklepje, keel,
neusholte, opening buis van Eustachius, bijholte, reukorgaan
Bijholte: holle ruimtes achter neus, in bovenkaak en in voorhoofd. Via kleine kanaaltjes verbinding met neus.
Neusverkoudheid: Ontsteking van slijmvlies. Virussen of bacteriën komen in slijmvlies. Bloedvaatjes
verwijden zich, vocht komt vrij en slijmvlies zwelt op. Slijm aangemaakt als natuurlijke verdediging.
- Virus: ook hoesten, keelpijn en grieperig gevoel
- Allergie: Hooikoorts of contact met huisdieren. Jeukende of branderige ogen of benauwdheid.
- Acetylsalicylzuur: kan ontsteking van neusslijmvlies veroorzaken
Neusklachten
- Verkoudheid: loopneus. Slijm geelgroen (bacteriële infectie) of kleurloos.
- Allergie: dun en kleurloos
- Middenoor pijn: buis van eustachius verstopt
- Rhinitis sicca: chronische verstopping van neus door te weinig slijmproductie
Bijholteontsteking (sinusitis): zwelling slijmvlies, openingen van neusholte naar bijholten afgesloten. Slijm
kan niet weg, hoopt op, ontsteken. Meestal meerdere holtes getroffen (voorhoofdsholte, kaakholte, bijholten)
- Pijn achter voorhoofd, in kaken, achter de ogen
- Drukkend/kloppend of vol gevoel in het hoofd
- Kiespijn bij het kauwen
- Verstopte neus
- Slijm in de keel (hoesten)
- Koorts kan, ziek voelen
Oorzaken neusklachten
1. Virus: verkoudheidsvirus of griepvirus. Lichte ontstekingsreactie van de slijmvliezen in de neusholte.
Zenuwen geprikkeld, niesreflex.
2. Bacteriële infectie: virus geeft verminderde weerstand, bacterie komt er makkelijker door. Groter risico
bij HIV-patiënten, afweeronderdrukkende medicijnen, cystic fibrosis (taaislijmziekte).
3. Allergie (allergische rhinitis): seizoensgebonden en niet-seizoensgebonden allergie
4. Afwijkingen: scheef neustussenschot of neuspoliepen. Holtes raken dan sneller geblokkeerd
5. (Recept-)geneesmiddelen: prostaatklachten, hoge bloeddruk, NSAID’s
6. Neuspeuteren of vreemd voorwerp
7. Zwangerschap: door invloed van hormonen
,Tips bij neusverkoudheid en bijholteontsteking
1. Stop met roken
2. Neem een warme douche of ga stomen
3. Inhalators (pas op bij kinderen)
4. Snuit de neus
5. Druppel met zout water
6. Neusdruppels, neussprays, neusspoelvloeistoffen (fysiologische zoutoplossing)
Tips bij allergie
- Hooikoorts: berichten, niet zelf gras maaien, ramen dicht
- Huisstof: geen vloerbedekking, dikke gordijnen, donzen dekbed. Lage luchtvochtigheid thuis, ventileren
- Huisdieren: niet in slaapkamer, was handen, vloer goed schoonmaken
Naar huisarts (neusverkoudheid in een week over, bijholteontsteking 1-4 weken)
- Klachten hoofdpijn en pijnlijke bijholten in twee weken niet zijn verminderd
- Jonger dan 18 en voor het eerst allergische klachten
- Kinderen jonger dan 3 maanden met koorts
- Oudere kinderen als koorts langer dan 3 dagen duurt
- Benauwdheid of kortademigheid (astma)
- Oogontsteking met sterk gezwollen oogleden of oogslijmvlies en prut in ogen
- Allergische klachten van volwassenen als producten niet helpen
- Allergische klachten en zwangerschap, receptgeneesmiddel 1e keus
- Klant gebruikt geneesmiddel om afweer te onderdrukken
Zelfzorggeneesmiddelen
Niet langer dan twee weken achter elkaar, bepaalde niet langer dan 1 week. Anders wordt ernstiger oorzaak
onderdrukt en verborgen. Chronische rhinitis kan ontstaan.
- Druppels
- Spray
- Spoelvloeistof
- Zalf voor plaatselijk gebruik
Volgende groepen
- Fysiologisch zout, verdunt ingedikt slijm (geen UAD)
- Middelen die de zwelling van het neusslijmvlies verminderen
- Middelen die de slijmproductie verminderen
- Middelen bij allergische neusklachten (antihistaminica)
- Middelen met vluchtige oliën: Kamfer, (Levo-)Menthol, Eucalyptus en/of terpetijnolie
- Pijnstillers
Algemene gebruiksaanwijzing neusdruppels en -sprays
- Voor gebruik neus reinigen en snuiten
- Na inbrengen 10 min niet snuiten
- Vloeistof uit neus, met tissue wegvegen
- ‘S nachts verstopte neus, gebruik voor slapen gaan
- Alleen om te behandelen en niet om verstopping te voorkomen
- Ieder eigen flesje gebruiken
- Bij baby’s + jonge kinderen voorzichtig inbrengen
, - Datum noteren op de verpakking
- Druppels: hoofd achterover en druppelen, daarna nog even achterover
- Spray: spray en goed opsnuiven
- Knijpflacon (nebulisator): 1x knijpen in flesje, opsnuiven
- Monodose: topje van fles erin, voorzichtig drukken, even wachten, snuiten indien nodig
- Aspirator: dopje op apparaat. Mondstuk in mond en neusdop in neusgat van baby. Zachtjes slijm eruit
zuigen
Klachten en het bijbehorend advies
Klacht Advies
Neusslijmvlies ontstoken door virusinfectie Neusspray die de zwelling verminderen
Fysiologische zoutoplossing
Paar dagen loopneus Neusspray die de zwelling en slijmproductie
vermindert
Hoofdpijn door verkoudheid Pijnstiller en evt neusspray
Producten die verkrijgbaar zijn in de drogisterij
Neusverkoudheid
1e keus Zoutoplossing
2e keus Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol
Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol, Terpentijnolie, Thymol
Eucalyptusolie, Kamfer, Levomenthol, Terpentijnolie (bij kinderen)
Eucalyptusolie, Kamfer, Majoraanolie, Terpentijnolie (bij baby’s)
Neusverkoudheid/bijholteontsteking
1e keus Xylometazoline HCl
Oxymetazoline HCl
Tramazoline HCl
2e keus Xylometazoline HCl + Ipratopiumbromide
Xylometazoline HCl menthol
Fysiologisch zout
Zuigelingen ook. Verlicht klachten verstopte neus. Reinigt en bevochtigt de neusholte, verdunt ingedikt slijm
waardoor dit makkelijker kan weglopen of worden uitgesnoten. Korstjes in neus verwijderen zich makkelijker.
Voor kinderen jonger dan 2 jaar enige middel dat ze mogen gebruiken
Bijwerkingen
- Met conserveermiddelen, mogelijk overgevoeligheid
Overdosering
- Benzalkoniumchloride kan trilharen onomkeerbaar beschadigen bij lang gebruik
, Otrivin baby
- Zoutoplossing 0,9%
- Vanaf 2 weken tot 2 jaar (zuigelingen en peuters)
- Doseerspray: 1x verstuiven in elk neusgat. Max. 2-4x per dag
- Monodose: Enkele druppels uit het flesje knijpen. Max 2-4x per dag
- Inhoude binnen 12 uur na opening gebruiken
Otrivin Care
- Zoutoplossing
- Extra toevoeging vitamine B5, helpt herstellen neusslijmvlies
- Vanaf 6 maanden
- 6 mnd - 2 1x verstuiven max. 2x per dag
- 2 - 12 jaar 1x verstuiven max 2-4x per dag
- 13+ 1-2x verstuiven max 2-4x per dag
Otrivin Zoutoplossing plus eucalyptus
- Zoutconcentratie 2,2% in doseerspray
- Vanaf 6 jaar
- 1 spray per neusgat, max. 5x per dag
Zwellingsverminderende stoffen
Xylometazoline HCl, Oxymetazoline HCl, Tramazoline HCl. Vernauwen kleine bloedvaatjes, minder vocht in
slijmvliezen, dus verminderen de zwelling van het neusslijmvlies. Holtes niet meer afgesloten. Werkt na enkele
minuten. Voor bij een verstopte neus
Werkingsduur
- Xylometazoline HCl 5-6 uur
- Oxymetazoline HCl 6-8 uur
- Tramazoline HCl 8-10 uur
Bijwerkingen
- Bij gebruik langer dan 7 dagen, gewenning, zwelling in slijmvlies
- Xylometazoline HCl: vaak branderig gevoel in neus en keel, prikkeling of droogte van het
neusslijmvlies, niezen, hoofdpijn, misselijkheid
- Tramazoline HCl: vaak branderig gevoel in neus
Contra-indicaties
- Cardiovasculaire aandoeningen (hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, glaucoom)
- Na chirurgische ingrepen in hersenen via neus
- Overgevoeligheid voor bestanddelen
Waarschuwingen
- Voorzichtig bij problemen met bloeddruk, hartritmestoornissen, diabetici, bepaalde prostaatklachten en
aangeboren te snel werkende schildklier
- Kinderen en ouderen kunnen soms gevoelig reageren
- Vermijd contact met de ogen
