PALLIATIEVE
ZORG
Ilse Doldersum
♪♫♥
128803
KEUZEDEEL
Verdieping
,Inhoud
Oriënterende vragen..............................................................................................................................2
Opdracht 2..............................................................................................................................................3
1 & 2 Vier fasen van palliatieve zorg.......................................................................................................3
3. Palliatie per kankersoort.....................................................................................................................3
4. richtlijnen symptoomgerichte palliatieve zorg...................................................................................4
Delier......................................................................................................................................................7
Slaapproblemen...................................................................................................................................10
Dyspneu................................................................................................................................................13
Stervensproces.....................................................................................................................................16
3.medicaitie bij palliatieve zorg............................................................................................................17
Morfine.............................................................................................................................................17
Methadon.........................................................................................................................................19
Midazolam........................................................................................................................................20
Diazepam..........................................................................................................................................22
Methylfenidaat.................................................................................................................................25
Scopolaminebutyl/atropine..............................................................................................................27
Ondansetron.....................................................................................................................................28
4. dilemma’s bij palliatieve zorg...........................................................................................................29
Casus 1 mevrouw Ridderhof.............................................................................................................29
Casus 2 mevrouw Timmer................................................................................................................29
3. Vervolg casus 2.............................................................................................................................29
4. Verandering kalenderleeftijd........................................................................................................29
5. Dilemma’s filmpje.........................................................................................................................31
6. Dilemma’s palliatieve zorg............................................................................................................31
7. Verantwoordelijke dilemma’s.......................................................................................................31
Wet- en regelgeving.............................................................................................................................32
1. Euthanasiewet..............................................................................................................................32
2. Goed hulpverlener schap..............................................................................................................32
3. Wet regelgeving palliatieve sedatie..............................................................................................32
6. meetinstrumenten............................................................................................................................33
1. DOS schaal....................................................................................................................................33
2. Lastmeter......................................................................................................................................33
3. Meetinstrumenten.......................................................................................................................34
7. levensvragen.....................................................................................................................................38
Pagina 1 van 44
,Spirituele problemen............................................................................................................................41
Palliatieve fase waarin mevrouw zich bevind.......................................................................................41
Regie.....................................................................................................................................................42
Oriënterende vragen
a. Als ik denk aan het woord sterven denk ik aan dood gaan. Wat er bij me opkomt is een lange
pijnlijke weg naar verlichting. Sterven kan een eigen keus zijn, sterven kan ook een gevolg
zijn van ouderdom en of ziekte.
b. Ik zou graag route 66 willen rijden met mijn twingo. Dit is een route door heel Schotland. Ik
ben al eens op road trip geweest door Schotland maar zou het graag nog een keer willen
doen.
c. Mijn uitvaart is via de uitvaartverzekering tot in de puntjes geregeld. Hierin staan mijn keuzes
in de crematie, plek van uitstrooien, muziek, kleding en aankleding van de ruimte.
d. Palliatieve zorg is het zorgen voor mensen die sterven.
e. Complementaire zorg is, als ik het goed heb begrepen, net iets extra doen voor een persoon.
f. Euthanasie is een manier van zelfdoding waar veel voorbereiding aan te pas komt
2. het belangrijkste aan het bieden van palliatieve zorg is het bieden van comfort. Iemand rustig en
tevreden houden. Een luisterend oor bieden waar mogelijk. Palliatieve zorg lijkt mij niet mooi, het
lijkt mij alleen maar lastig. Iemand komt te overlijden terwijl jij er bent, terwijl jij de zorg verleend.
Mensen die overleden zijn veranderen van kleur, dit vind ik eng. Mensen worden koud, dit kan ik me
niet voorstellen. Mensen bewegen niet meer, ookal lijkt het alsof ze dat nog wel doen (ademhaling)
omdat we ons niet kunnen voorstellen dat iemand zo stil en koud kan liggen.
De emoties van anderen vind ik lastig, huilende mensen wil ik troosten, maar valt er wat te troosten
als je familielid of vriend(in) is overleden? Toen mijn beste vriend vorig jaar overleed, was ik niet te
troosten. Woorden zijn mooi, een knuffel is fijn, maar neemt niet de pijn weg.
3. het lijkt mij heftig om te horen dat je niet lang meer te leven hebt, je begint aan het nemen van
afscheid. Als je vervolgens nog een aantal jaren leeft lijkt me dat nog lastiger. Als je een indicatie hebt
gekregen van een aantal maanden, en deze maanden zijn voorbij heb je toch voorbereiding gedaan
voor je overleiden. Heb je afscheid genomen van mensen en tevens ook je laatste wensen in
vervulling laten gaan. Als je vervolgens dan nog jaren leeft denk ik dat je dan iedere dag stilstaat bij
het feit dat het je laatste dag zou zijn. Dat kan mooi
zijn, leven alsof het je laatste dag is, maar het lijkt mij
erg verwarrend. Ik ben liever voorbereid en ga dan
liever dood op de dag waarop ik dood zou gaan.
Tenzij ik grote levenswensen heb en dingen nog wil
doen, dan is de tijd een gift.
Pagina 2 van 44
, Opdracht 2
1 & 2 Vier fasen van palliatieve zorg
Fase Beschrijving Rol Aandachtspunten
ZIEKTEGERICHTE De behandeling van de Verbindend werken Duidelijkheid, behandeling ziekte
PALLIATIE onderliggende ziekte die niet Complicaties geen kans op genezing.
te genezen is. De behandeling behandeling,
van de ziekte is gericht op het inlichten eventuele Emotionele ondersteuning
verbeteren van kwaliteit van bijwerkingen
leven en niet op genezing.
SYMPTOOMGERICHTE Symptoomgerichte palliatie is Observatie Afwegen of de behandeling
PALLIATIE net als hierboven gericht op symptomen en verbeterd of verslechterd.
het verbeteren van de behandelingen
kwaliteit van leven. Emotionele ondersteuning.
Symptomen worden Verbindend werken
behandeld om de kwaliteit met
van leven te verhogen. beroepsgroepen,
familie/omgeving
PALLIATIE IN DE De laatste dagen voor het Comfort bieden, Emotionele ondersteuning
STERVENSFASE overleiden van iemand. medicatie Observatie onrust
afstemmen.
Observeren Medicatie afstemmen
onrust/angst
Laatste regelingen/wensen en/of
afscheid regelen
NAZORG Het geven van de laatste zorg Iemand ‘toonbaar’ Wensen van de familie waarborgen
na het overleiden van iemand. maken
Wensen familie Niet meegaan in emoties.
uitvoeren
Laatste zorg geven Ondersteuning bieden voor familie
3. Palliatie per kankersoort
Kankersoort Palliatie
Borstkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Longkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Immunotherapie
Huidkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Darmkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Pagina 3 van 44
ZORG
Ilse Doldersum
♪♫♥
128803
KEUZEDEEL
Verdieping
,Inhoud
Oriënterende vragen..............................................................................................................................2
Opdracht 2..............................................................................................................................................3
1 & 2 Vier fasen van palliatieve zorg.......................................................................................................3
3. Palliatie per kankersoort.....................................................................................................................3
4. richtlijnen symptoomgerichte palliatieve zorg...................................................................................4
Delier......................................................................................................................................................7
Slaapproblemen...................................................................................................................................10
Dyspneu................................................................................................................................................13
Stervensproces.....................................................................................................................................16
3.medicaitie bij palliatieve zorg............................................................................................................17
Morfine.............................................................................................................................................17
Methadon.........................................................................................................................................19
Midazolam........................................................................................................................................20
Diazepam..........................................................................................................................................22
Methylfenidaat.................................................................................................................................25
Scopolaminebutyl/atropine..............................................................................................................27
Ondansetron.....................................................................................................................................28
4. dilemma’s bij palliatieve zorg...........................................................................................................29
Casus 1 mevrouw Ridderhof.............................................................................................................29
Casus 2 mevrouw Timmer................................................................................................................29
3. Vervolg casus 2.............................................................................................................................29
4. Verandering kalenderleeftijd........................................................................................................29
5. Dilemma’s filmpje.........................................................................................................................31
6. Dilemma’s palliatieve zorg............................................................................................................31
7. Verantwoordelijke dilemma’s.......................................................................................................31
Wet- en regelgeving.............................................................................................................................32
1. Euthanasiewet..............................................................................................................................32
2. Goed hulpverlener schap..............................................................................................................32
3. Wet regelgeving palliatieve sedatie..............................................................................................32
6. meetinstrumenten............................................................................................................................33
1. DOS schaal....................................................................................................................................33
2. Lastmeter......................................................................................................................................33
3. Meetinstrumenten.......................................................................................................................34
7. levensvragen.....................................................................................................................................38
Pagina 1 van 44
,Spirituele problemen............................................................................................................................41
Palliatieve fase waarin mevrouw zich bevind.......................................................................................41
Regie.....................................................................................................................................................42
Oriënterende vragen
a. Als ik denk aan het woord sterven denk ik aan dood gaan. Wat er bij me opkomt is een lange
pijnlijke weg naar verlichting. Sterven kan een eigen keus zijn, sterven kan ook een gevolg
zijn van ouderdom en of ziekte.
b. Ik zou graag route 66 willen rijden met mijn twingo. Dit is een route door heel Schotland. Ik
ben al eens op road trip geweest door Schotland maar zou het graag nog een keer willen
doen.
c. Mijn uitvaart is via de uitvaartverzekering tot in de puntjes geregeld. Hierin staan mijn keuzes
in de crematie, plek van uitstrooien, muziek, kleding en aankleding van de ruimte.
d. Palliatieve zorg is het zorgen voor mensen die sterven.
e. Complementaire zorg is, als ik het goed heb begrepen, net iets extra doen voor een persoon.
f. Euthanasie is een manier van zelfdoding waar veel voorbereiding aan te pas komt
2. het belangrijkste aan het bieden van palliatieve zorg is het bieden van comfort. Iemand rustig en
tevreden houden. Een luisterend oor bieden waar mogelijk. Palliatieve zorg lijkt mij niet mooi, het
lijkt mij alleen maar lastig. Iemand komt te overlijden terwijl jij er bent, terwijl jij de zorg verleend.
Mensen die overleden zijn veranderen van kleur, dit vind ik eng. Mensen worden koud, dit kan ik me
niet voorstellen. Mensen bewegen niet meer, ookal lijkt het alsof ze dat nog wel doen (ademhaling)
omdat we ons niet kunnen voorstellen dat iemand zo stil en koud kan liggen.
De emoties van anderen vind ik lastig, huilende mensen wil ik troosten, maar valt er wat te troosten
als je familielid of vriend(in) is overleden? Toen mijn beste vriend vorig jaar overleed, was ik niet te
troosten. Woorden zijn mooi, een knuffel is fijn, maar neemt niet de pijn weg.
3. het lijkt mij heftig om te horen dat je niet lang meer te leven hebt, je begint aan het nemen van
afscheid. Als je vervolgens nog een aantal jaren leeft lijkt me dat nog lastiger. Als je een indicatie hebt
gekregen van een aantal maanden, en deze maanden zijn voorbij heb je toch voorbereiding gedaan
voor je overleiden. Heb je afscheid genomen van mensen en tevens ook je laatste wensen in
vervulling laten gaan. Als je vervolgens dan nog jaren leeft denk ik dat je dan iedere dag stilstaat bij
het feit dat het je laatste dag zou zijn. Dat kan mooi
zijn, leven alsof het je laatste dag is, maar het lijkt mij
erg verwarrend. Ik ben liever voorbereid en ga dan
liever dood op de dag waarop ik dood zou gaan.
Tenzij ik grote levenswensen heb en dingen nog wil
doen, dan is de tijd een gift.
Pagina 2 van 44
, Opdracht 2
1 & 2 Vier fasen van palliatieve zorg
Fase Beschrijving Rol Aandachtspunten
ZIEKTEGERICHTE De behandeling van de Verbindend werken Duidelijkheid, behandeling ziekte
PALLIATIE onderliggende ziekte die niet Complicaties geen kans op genezing.
te genezen is. De behandeling behandeling,
van de ziekte is gericht op het inlichten eventuele Emotionele ondersteuning
verbeteren van kwaliteit van bijwerkingen
leven en niet op genezing.
SYMPTOOMGERICHTE Symptoomgerichte palliatie is Observatie Afwegen of de behandeling
PALLIATIE net als hierboven gericht op symptomen en verbeterd of verslechterd.
het verbeteren van de behandelingen
kwaliteit van leven. Emotionele ondersteuning.
Symptomen worden Verbindend werken
behandeld om de kwaliteit met
van leven te verhogen. beroepsgroepen,
familie/omgeving
PALLIATIE IN DE De laatste dagen voor het Comfort bieden, Emotionele ondersteuning
STERVENSFASE overleiden van iemand. medicatie Observatie onrust
afstemmen.
Observeren Medicatie afstemmen
onrust/angst
Laatste regelingen/wensen en/of
afscheid regelen
NAZORG Het geven van de laatste zorg Iemand ‘toonbaar’ Wensen van de familie waarborgen
na het overleiden van iemand. maken
Wensen familie Niet meegaan in emoties.
uitvoeren
Laatste zorg geven Ondersteuning bieden voor familie
3. Palliatie per kankersoort
Kankersoort Palliatie
Borstkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Longkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Immunotherapie
Huidkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Darmkanker Chemotherapie
Radiotherapie
Pagina 3 van 44
