Samenvatting Gaswisseling en Uitscheiding

~Gaswisseling‌‌en‌‌uitscheiding~‌ ‌
‌
§1‌‌Het‌‌ademhalingsstelsel‌‌van‌‌de‌‌mens‌ ‌
‌
Gaswisseling→‌d ‌ e‌‌uitwisseling‌‌van‌‌de‌‌gassen‌‌zuurstof‌‌(O‌2‌)‌‌en‌‌koolzuurgas‌‌(CO‌2‌)‌‌tussen‌‌
een‌‌organisme‌‌en‌‌zijn‌‌omgeving.‌ ‌
‌
Als‌‌je‌‌ademhaalt‌‌komt‌‌de‌‌lucht‌‌door‌‌de‌‌neus‌‌of‌‌mond‌‌binnen.‌‌Door‌‌de‌‌neus‌‌ademhalen‌‌is‌‌
significant‌‌gezonder‌‌doordat‌‌er‌‌in‌‌de‌‌neus‌‌verschillende‌‌linies‌‌aan‌‌defensie‌‌liggen.‌‌Zo‌‌heb‌‌je‌‌
richting‌‌de‌‌neusgaten‌‌neusharen‌‌zitten‌‌die‌‌stofdeeltjes‌‌tegenhoudt.‌‌Verder‌‌in‌‌je‌‌neus,‌‌in‌‌de‌‌
neusholte,‌‌is‌‌er‌n ‌ eusslijmvlies‌‌‌met‌t‌ rilhaarepitheel‌.‌‌Deze‌‌trilharen‌‌vangen‌‌kleine‌‌
ziekteverwekkers‌‌en‌‌overige‌‌deeltjes‌‌en‌‌vervoeren‌‌deze‌‌door‌‌middel‌‌van‌‌een‌‌trilbeweging‌‌
samen‌‌met‌‌het‌‌slijm‌‌naar‌‌de‌‌keelholte,‌‌waar‌‌het‌‌wordt‌‌doorgeslikt.‌‌ ‌
‌
Wat‌‌gebeurt‌‌er‌‌in‌‌je‌‌neus‌‌als‌‌je‌‌ademhaalt‌ ‌
1. De‌‌lucht‌‌wordt‌‌door‌‌slijm‌‌vochtig‌‌gemaakt‌‌ ‌
2. De‌‌lucht‌‌wordt‌‌door‌‌bloed‌‌(in‌‌de‌‌bloedhaarvaten‌‌van‌‌het‌‌neusslijmvlies)‌‌verwarmd‌ ‌
3. Het‌‌reukzintuig‌‌controleert‌‌de‌‌lucht‌‌op‌‌rare/afwijkende‌‌geur‌ ‌
‌
‌
De‌‌neusholte‌‌staat‌‌in‌‌verbinding‌‌met‌‌andere‌‌holtes‌‌in‌‌
de‌‌schedel,‌‌de‌b ‌ ijholten‌‌‌(kaakholten,‌‌
voorhoofdsholte).‌‌Deze‌‌zijn‌‌ook‌‌bekleed‌‌met‌‌
slijmvlies.‌‌Als‌‌iemand‌‌verkouden‌‌is‌‌zwelt‌‌het‌‌slijmvlies‌‌
op‌‌waardoor‌‌het‌‌niet‌‌meer‌‌afgevoerd‌‌kan‌‌worden‌‌en‌‌
er‌‌een‌‌‘verstopt’‌‌gevoel‌‌ontstaat.‌‌ ‌
‌
In‌‌de‌‌keelholte‌‌bevindt‌‌zich‌‌de‌h ‌ uig‌e
‌ n‌‌het‌‌
strottenklepje‌.‌‌Deze‌‌hebben‌‌een‌‌functie‌‌bij‌‌voeding.‌‌
Tussen‌‌de‌‌keelholte‌‌en‌‌de‌‌luchtpijp‌‌zit‌‌het‌‌
strottenhoofd‌m ‌ et‌‌daarin‌‌de‌s
‌ tembanden.‌‌ ‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
‌
Bij‌‌astma‌‌is‌‌het‌‌gedeelte‌‌van‌‌de‌‌bronchiolen‌‌vernauwd,‌‌dit‌‌kan‌‌doordat‌‌er‌‌in‌‌de‌‌wanden‌‌
geen‌‌kraakbeenringen‌‌zitten‌‌maar‌‌spierweefsel.‌‌Dit‌‌spierweefsel‌‌wordt‌‌beïnvloed‌‌door‌‌het‌‌
autonome‌‌zenuwstelsel‌‌en‌‌door‌‌hormonen‌‌(bijv‌‌adrenaline).‌‌Ook‌‌de‌‌binnenwand‌‌van‌‌de‌‌
luchtpijp,‌‌bronchiën‌‌en‌‌bronchiolen‌‌is‌‌bekleed‌‌met‌‌slijmvlies,‌‌deze‌‌hebben‌‌ook‌‌
trilhaarepitheel.‌‌Als‌‌het‌‌slijmvlies‌‌geprikkeld‌‌wordt‌‌ga‌‌je‌‌hoesten‌ ‌
‌
De‌‌celwand‌‌is‌‌bekleed‌‌met‌‌een‌‌dun‌‌laagje‌‌
vocht.‌‌Hierdoor‌‌kunnen‌‌zuurstof‌‌en‌‌
koolstofdioxide‌‌diffuseren‌‌vanuit/naar‌‌het‌‌
bloedplasma.‌ ‌
‌
‌
Van‌‌groot‌‌naar‌‌klein:‌ ‌
Luchtpijp→‌‌Bronchiën→‌‌Bronchiolen→‌ ‌
Longblaasjes‌ ‌
‌

, De‌‌wet‌‌van‌‌Fick→‌‌n‌‌=‌‌DA‌‌𝚫c/𝚫x‌ ‌→‌ ‌D‌‌=‌‌diffusiecoëfficiënt‌ ‌
‌𝚫c/𝚫x‌‌=‌‌concentratiegradiënt‌ ‌
‌
Echter‌‌kan‌‌er‌‌in‌‌het‌‌bloedplasma‌‌maar‌‌een‌‌klein‌‌beetje‌‌zuurstof‌‌oplossen.‌‌Daarom‌‌binden‌‌
veel‌‌zuurstofmoleculen‌‌aan‌h ‌ emoglobine‌‌‌(zit‌‌in‌‌rode‌‌bloedcellen).‌‌ ‌
‌
Elk‌‌ijzeratoom‌‌kan‌‌een‌‌zuurstofmolecuul‌‌binden→‌‌
oxyhemoglobine‌‌ ‌
Dit‌‌is‌‌een‌‌evenwichtsreactie‌‌doordat‌‌er‌‌aan‌‌de‌‌
buitenkant,‌‌vlakbij‌‌ieder‌‌ijzeratoom,‌ ‌2‌‌
aminozuurketens‌‌uitsteken.‌‌Eentje‌‌zorgt‌‌voor‌‌de‌‌
binding‌‌van‌‌O2‌‌en‌‌de‌‌ander‌‌zorgt‌‌voor‌‌de‌‌
ontkoppeling‌‌van‌‌O2.‌‌Zuurstof‌‌laat‌‌los‌‌in‌‌een‌‌
omgeving‌‌waar‌‌weinig‌‌zuurstof‌‌is‌‌en‌‌bindt‌‌in‌‌een‌‌
omgeving‌‌waar‌‌er‌‌veel‌‌is.‌‌ ‌
‌
‌
De‌‌hoeveelheid‌‌vrijkomende‌‌zuurstofmoleculen‌‌is‌‌afhankelijk‌‌van:‌ ‌
- De‌‌PO2‌‌die‌‌in‌‌het‌‌weefsel‌‌heerst‌‌(afhankelijk‌‌van‌‌de‌‌activiteit‌‌van‌‌de‌‌cellen‌‌in‌‌het‌‌
weefsel)‌ ‌
- De‌‌pH‌‌van‌‌het‌‌bloed‌‌(afhankelijk‌‌van‌‌de‌‌hoeveelheid‌‌CO2‌‌in‌‌het‌‌bloed,‌B ‌ ohr-effect)‌ ‌
- De‌‌temperatuur‌‌(hoe‌‌hoger‌‌de‌‌temperatuur‌‌des‌‌te‌‌meer‌‌zuurstof‌‌er‌‌vrijkomt)‌ ‌
‌
Transportmanieren‌‌van‌‌koolstofdioxide:‌ ‌
- Oplossen‌‌in‌‌het‌‌bloedplasma‌ ‌
- Binden‌‌aan‌‌hemoglobine‌ ‌
- Waterstofcarbonaationen‌‌die‌‌gevormd‌‌worden‌‌in‌‌de‌‌rode‌‌bloedcellen‌‌dmv‌‌het‌‌enzym‌‌
koolzuuranhydrase.‌‌ ‌
‌
§2‌‌Longventilatie‌ ‌
‌
-Het‌‌middenrif‌‌ligt‌‌onderin‌‌de‌‌borstholte.‌ ‌
-Elke‌‌long‌‌is‌‌omgeven‌‌door‌‌twee‌‌vliezen.‌‌
(pleura)‌ ‌
-‌‌Het‌‌longvlies‌‌ligt‌‌tegen‌‌de‌‌longen‌‌aan‌‌
en‌‌is‌‌ermee‌‌vergroeid‌ ‌
-Het‌‌borstvlies‌‌is‌‌vergroeid‌‌met‌‌de‌‌ribben,‌‌
de‌‌binnenste‌‌tussenribspieren‌‌en‌‌het‌‌
middenrif.‌‌ ‌
-Tussen‌‌de‌‌vliezen‌‌(interpleurale‌‌ruimte)‌‌
zit‌‌alleen‌‌vloeistof,‌‌geen‌‌lucht‌‌(voorkomt‌‌
dat‌‌plotselinge‌‌bewegingen‌‌voor‌‌
scheuren‌‌zorgen)‌ ‌
‌
Het‌‌longweefsel‌‌is‌‌‘uitgerekt’‌‌waardoor‌‌er‌‌
een‌‌lagere‌‌druk‌‌in‌‌de‌‌interpleurale‌‌ruimte‌‌
heerst‌‌dan‌‌de‌‌buitenlucht.‌‌ ‌
‌
Bij‌‌de‌r‌ ibademhaling‌‌‌(borstademhaling)‌‌bewegen‌‌de‌‌ribben‌‌en‌‌het‌‌borstbeen.‌‌Bij‌‌
inademing‌‌trekken‌‌de‌‌buitenste‌‌tussenribspieren‌‌de‌‌ribben‌‌en‌‌het‌‌borstbeen‌‌omhoog.‌‌ ‌
Bij‌‌de‌m‌ iddenrifademhaling‌‌‌(buikademhaling)‌‌beweegt‌‌alleen‌‌het‌‌middenrif.‌‌Bij‌‌inademing‌‌
platten‌‌de‌‌middenrifspieren‌‌het‌‌middenrif‌‌af,‌‌hierdoor‌‌worden‌‌de‌‌buikorganen‌‌weggedrukt.‌‌
De‌‌longen‌‌worden‌‌hierdoor‌‌vergroot‌‌waardoor‌‌je‌‌inademt‌‌=(lagere‌‌druk‌‌dan‌‌buiten).‌ ‌
‌