Aantekeningen publiekrecht
Week 1:
Staat
Wanneer spreek je juridisch van een staat?
Is Nederland een staat?
Voorwaarden voor het zijn van een staat:
1. Grond
2. Volk: gemeenschap van mensen
3. Hoogste gezag
Om effectief te zijn: 4. Erkenning
Rechtsstaat
• Spreiding van macht
• Trias politica
Horizontale spreiding van macht:
− Wetgevende macht
− Uitvoerende (bestuurlijke) macht
− Rechtsprekende macht
Staatsrechtelijke beginselen
• Trias politica: wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
• Legaliteitsbeginsel: de staat moet zich ook aan de regels houden en de regels
zijn tot stand gekomen met democratische invloed
• Democratie: volksvertegenwoordiging
• Onafhankelijkheid van de rechter: benoeming voor het leven, rechtspositie
geregeld bij wet
• Waarborg van grondrechten
Staatsrecht:
Belangrijke wetten voor het staatsrecht zijn:
• Grondwet
• Wet op de Raad van State
• Kieswet
• Wet op de Rechterlijke Organisatie Statuut van het Koninkrijk
• Wet bescherming persoonsgegevens
Wetgeving/ Wetten/ Wetgevers
, • Wet in formele zin: procedure van totstandkoming via regering en Staten
Generaal
• Wet in materiële zin: bevat algemene regels voor een onbepaald aantal
personen (inhoud)
• Centraal: regering en Staten-Generaal (let op afwijking van trias politica)
• Decentraal: Gemeenteraad en Provinciale Staten
Hoe krijgt een orgaan de bevoegdheid om wetten te maken:
Basis = Grondwet
Attributie = rechtstreekse toekenning
Delegatie = afgeleide bevoegdheid
- Bevoegdheid is overgedragen
- Verkrijger heeft eigen verantwoordelijkheid
- Eens gegeven blijft gegeven
Rechten Tweede kamer:
• Recht van amendement
• Recht van initiatief
Eerste kamer heeft geen recht van amendement.
Grondwetswijziging aparte procedure Hoofdstuk 8 Grw
Twee lezingen:
Eerste lezing: als in wet in formele zin
Dan verkiezingen (nieuwe Staten-Generaal)
Tweede lezing (met nieuwe kamers)
Geen amendementrecht voor nieuwe Tweede kamer én 2/3e meerderheid van de
stemmen
AmvB en ministeriële regeling
AmvB = wetten gemaakt en uitgevaardigd door regering vorm = KB.
Publicatie staatsblad De Staten-Generaal staat buiten spel.
Vaak wel betrokken én controlefunctie.
Ministeriële regeling = wetten gemaakt en uitgevaardigd door een minister
Week 1:
Staat
Wanneer spreek je juridisch van een staat?
Is Nederland een staat?
Voorwaarden voor het zijn van een staat:
1. Grond
2. Volk: gemeenschap van mensen
3. Hoogste gezag
Om effectief te zijn: 4. Erkenning
Rechtsstaat
• Spreiding van macht
• Trias politica
Horizontale spreiding van macht:
− Wetgevende macht
− Uitvoerende (bestuurlijke) macht
− Rechtsprekende macht
Staatsrechtelijke beginselen
• Trias politica: wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
• Legaliteitsbeginsel: de staat moet zich ook aan de regels houden en de regels
zijn tot stand gekomen met democratische invloed
• Democratie: volksvertegenwoordiging
• Onafhankelijkheid van de rechter: benoeming voor het leven, rechtspositie
geregeld bij wet
• Waarborg van grondrechten
Staatsrecht:
Belangrijke wetten voor het staatsrecht zijn:
• Grondwet
• Wet op de Raad van State
• Kieswet
• Wet op de Rechterlijke Organisatie Statuut van het Koninkrijk
• Wet bescherming persoonsgegevens
Wetgeving/ Wetten/ Wetgevers
, • Wet in formele zin: procedure van totstandkoming via regering en Staten
Generaal
• Wet in materiële zin: bevat algemene regels voor een onbepaald aantal
personen (inhoud)
• Centraal: regering en Staten-Generaal (let op afwijking van trias politica)
• Decentraal: Gemeenteraad en Provinciale Staten
Hoe krijgt een orgaan de bevoegdheid om wetten te maken:
Basis = Grondwet
Attributie = rechtstreekse toekenning
Delegatie = afgeleide bevoegdheid
- Bevoegdheid is overgedragen
- Verkrijger heeft eigen verantwoordelijkheid
- Eens gegeven blijft gegeven
Rechten Tweede kamer:
• Recht van amendement
• Recht van initiatief
Eerste kamer heeft geen recht van amendement.
Grondwetswijziging aparte procedure Hoofdstuk 8 Grw
Twee lezingen:
Eerste lezing: als in wet in formele zin
Dan verkiezingen (nieuwe Staten-Generaal)
Tweede lezing (met nieuwe kamers)
Geen amendementrecht voor nieuwe Tweede kamer én 2/3e meerderheid van de
stemmen
AmvB en ministeriële regeling
AmvB = wetten gemaakt en uitgevaardigd door regering vorm = KB.
Publicatie staatsblad De Staten-Generaal staat buiten spel.
Vaak wel betrokken én controlefunctie.
Ministeriële regeling = wetten gemaakt en uitgevaardigd door een minister
