Het beenderstelsel Hoofdstuk 6
Beenderen werken samen met spieren om de lichaamshouding te handhaven en om nauwkeurige,
gereguleerde bewegingen mogelijk te maken, Doordat de spieren aan skeletdelen trekken, kunnen
we dankzij het samentrekken van spieren zitten, staan, wandelen of rennen.
Paragraaf 6.1 het beenderstelsel heeft vijf primaire functies.
Het beenderstelsel bestaat uit de beenderen van het skelet en het kraakbeen, de botverbindingen,
banden en andere bindweefsels die de beenderen stabiliseren of verbinden. Dit stelsel heeft vijf
primaire functies:
1. Ondersteuning: Het beenderstelsel biedt structurele ondersteuning. Afzonderlijke
beenderen of beendergroepen bieden een raamwerk voor de aanhechting van zachte
weefsels en organen.
2. Opslag: De calciumzouten van het beenweefsel vormen een mineraalreserve, hierdoor
kunnen normale concentraties van calcium en fosfaat in de lichaamsvloeistoffen worden
gehandhaafd. Daarnaast zijn in beenderen energiereserves opgeslagen in de vorm van
vetten in delen die met geel beenmerg zijn gevuld.
3. Vorming bloedcellen: alle onderdelen van bloed worden in het rode beenmerg gevormd, de
inwendige holten van veel beenderen zijn met rood beenmerg gevuld.
4. Bescherming: zachte weefsels en organen zijn omgeven door onderdelen van het skelet. De
ribben bieden bescherming aan hart en longen, de schedel aan de hersenen, de wervels
beschermen het ruggenmerg en het bekken omgeeft de spijsverterings- en
voortplantingsorganen.
5. Beweging: Veel beenderen fungeren als hefbomen waardoor de grootte en de richting van
de krachten die de spieren uitoefenen, worden gewijzigd.
Paragraaf 6.2 beenderen worden ingedeeld aan de hand van hun vorm en structuur.
Beenweefsel is een steunweefsel dat gespecialiseerde cellen en een matrix bevat. De matrix bestaat
uit extracellulaire eiwitvezels en een grondsubstantie. De kenmerkende structuur van beenweefsel is
het gevolg van de afzetting van calciumzouten in de matrix. Het overige deel bestaat voornamelijk uit
collagene vezels, botcellen en andere celtypen.
Het menselijk skelet bevat 206 beenderen. Wat vorm betreft zijn er grofweg vier typen beenderen in
het skelet van de mens:
Lange beenderen zijn de beenderen van de ledematen zoals de beenderen van de arm
(humerus of opperarmbeen) en dij (femur of dijbeen).
Korte beenderen zijn de beenderen van de pols (handwortelbeentjes) en enkels (tarsale
beenderen of voetwortelbeentjes).
De platte beenderen, zoals de ossa parietalia van de schedel, de ribben en de
schouderbladen (scapulae) zijn dun en in verhouding breed.
Onregelmatige beenderen hebben een ingewikkelde vorm die niet gemakkelijk in een
andere categorie past. Voorbeelden zijn de wervels van de wervelkolom en enkele
schedelbeenderen.
, Een lang bot heeft een centrale schacht of diafyse die een centraal gelegen mergholte omgeeft. Deze
holte bevat beenmerg, een zacht, vettig weefsel.
Epifysen: De verbrede gedeelten aan beide uiteinden, de zogenoemde epifysen, zijn met
gewrichtskraakbeen bedekt. Elke epifyse van een lang bot is bij een gewricht met een aangrenzend
bot verbonden.
De twee typen beenweefsel: Compact beenweefsel: is vrijwel massief, terwijl spongieus
beenweefsel eruitziet als een netwerk van benige staafjes of balkjes, door holten van elkaar
gescheiden.
Beide typen zijn bijvoorbeeld in de humerus aanwezig, de diafyse bestaat uit compact
beenweefsel en spongieus beenweefsel vult de epifysen en de mergholte (cavum medullare).
Het buitenste oppervlak van het bot is met een periosteum of buitenste beenvlies bedekt. De vezels
van pezen en gewrichtsbanden zijn verweven met die van het periost. Pezen verbinden skeletspieren
met de beenderen en ligamenten verbinden de beenderen onderling. Het periost isoleert het bot van
de aangrenzende weefsels, biedt plaats aan de verbinding met bloedvaten en zenuwen en speelt een
rol bij de groei en het herstel van beenderen.
Binnen het bot bekleedt een uit cellen bestaand endost het spongieuze been van de mergholte en de
andere binnenste oppervlakken. Het endost is actief tijdens de
botgroei en telkens wanneer herstel van bot plaatsvindt.
Microscopische kenmerken van beenweefsel: Het periost bestaat uit een vezelige buitenlaag en een
uit cellen bestaande binnenste laag.
Compacta en spongiosa bevatten botcellen of osteocyten in kleine groepjes, de zogenoemde
lacunen. Lacunen zijn te vinden tussen dunne laagjes gecalcificeerde matrix die lamellen worden
genoemd.
Canaliculi: Kleine kanalen, zogenoemde canaliculi, lopen straalsgewijs door de matrix en vormen een
onderlinge verbinding van de lacunen en verbinden deze met nabijgelegen bloedvaten. De canaliculi
bevatten cytoplasma-uitlopers van de botcellen. Voedingsstoffen vanuit het bloed en afvalstoffen
Beenderen werken samen met spieren om de lichaamshouding te handhaven en om nauwkeurige,
gereguleerde bewegingen mogelijk te maken, Doordat de spieren aan skeletdelen trekken, kunnen
we dankzij het samentrekken van spieren zitten, staan, wandelen of rennen.
Paragraaf 6.1 het beenderstelsel heeft vijf primaire functies.
Het beenderstelsel bestaat uit de beenderen van het skelet en het kraakbeen, de botverbindingen,
banden en andere bindweefsels die de beenderen stabiliseren of verbinden. Dit stelsel heeft vijf
primaire functies:
1. Ondersteuning: Het beenderstelsel biedt structurele ondersteuning. Afzonderlijke
beenderen of beendergroepen bieden een raamwerk voor de aanhechting van zachte
weefsels en organen.
2. Opslag: De calciumzouten van het beenweefsel vormen een mineraalreserve, hierdoor
kunnen normale concentraties van calcium en fosfaat in de lichaamsvloeistoffen worden
gehandhaafd. Daarnaast zijn in beenderen energiereserves opgeslagen in de vorm van
vetten in delen die met geel beenmerg zijn gevuld.
3. Vorming bloedcellen: alle onderdelen van bloed worden in het rode beenmerg gevormd, de
inwendige holten van veel beenderen zijn met rood beenmerg gevuld.
4. Bescherming: zachte weefsels en organen zijn omgeven door onderdelen van het skelet. De
ribben bieden bescherming aan hart en longen, de schedel aan de hersenen, de wervels
beschermen het ruggenmerg en het bekken omgeeft de spijsverterings- en
voortplantingsorganen.
5. Beweging: Veel beenderen fungeren als hefbomen waardoor de grootte en de richting van
de krachten die de spieren uitoefenen, worden gewijzigd.
Paragraaf 6.2 beenderen worden ingedeeld aan de hand van hun vorm en structuur.
Beenweefsel is een steunweefsel dat gespecialiseerde cellen en een matrix bevat. De matrix bestaat
uit extracellulaire eiwitvezels en een grondsubstantie. De kenmerkende structuur van beenweefsel is
het gevolg van de afzetting van calciumzouten in de matrix. Het overige deel bestaat voornamelijk uit
collagene vezels, botcellen en andere celtypen.
Het menselijk skelet bevat 206 beenderen. Wat vorm betreft zijn er grofweg vier typen beenderen in
het skelet van de mens:
Lange beenderen zijn de beenderen van de ledematen zoals de beenderen van de arm
(humerus of opperarmbeen) en dij (femur of dijbeen).
Korte beenderen zijn de beenderen van de pols (handwortelbeentjes) en enkels (tarsale
beenderen of voetwortelbeentjes).
De platte beenderen, zoals de ossa parietalia van de schedel, de ribben en de
schouderbladen (scapulae) zijn dun en in verhouding breed.
Onregelmatige beenderen hebben een ingewikkelde vorm die niet gemakkelijk in een
andere categorie past. Voorbeelden zijn de wervels van de wervelkolom en enkele
schedelbeenderen.
, Een lang bot heeft een centrale schacht of diafyse die een centraal gelegen mergholte omgeeft. Deze
holte bevat beenmerg, een zacht, vettig weefsel.
Epifysen: De verbrede gedeelten aan beide uiteinden, de zogenoemde epifysen, zijn met
gewrichtskraakbeen bedekt. Elke epifyse van een lang bot is bij een gewricht met een aangrenzend
bot verbonden.
De twee typen beenweefsel: Compact beenweefsel: is vrijwel massief, terwijl spongieus
beenweefsel eruitziet als een netwerk van benige staafjes of balkjes, door holten van elkaar
gescheiden.
Beide typen zijn bijvoorbeeld in de humerus aanwezig, de diafyse bestaat uit compact
beenweefsel en spongieus beenweefsel vult de epifysen en de mergholte (cavum medullare).
Het buitenste oppervlak van het bot is met een periosteum of buitenste beenvlies bedekt. De vezels
van pezen en gewrichtsbanden zijn verweven met die van het periost. Pezen verbinden skeletspieren
met de beenderen en ligamenten verbinden de beenderen onderling. Het periost isoleert het bot van
de aangrenzende weefsels, biedt plaats aan de verbinding met bloedvaten en zenuwen en speelt een
rol bij de groei en het herstel van beenderen.
Binnen het bot bekleedt een uit cellen bestaand endost het spongieuze been van de mergholte en de
andere binnenste oppervlakken. Het endost is actief tijdens de
botgroei en telkens wanneer herstel van bot plaatsvindt.
Microscopische kenmerken van beenweefsel: Het periost bestaat uit een vezelige buitenlaag en een
uit cellen bestaande binnenste laag.
Compacta en spongiosa bevatten botcellen of osteocyten in kleine groepjes, de zogenoemde
lacunen. Lacunen zijn te vinden tussen dunne laagjes gecalcificeerde matrix die lamellen worden
genoemd.
Canaliculi: Kleine kanalen, zogenoemde canaliculi, lopen straalsgewijs door de matrix en vormen een
onderlinge verbinding van de lacunen en verbinden deze met nabijgelegen bloedvaten. De canaliculi
bevatten cytoplasma-uitlopers van de botcellen. Voedingsstoffen vanuit het bloed en afvalstoffen
