Levensbeschouwing Samenvatting Ethiek
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie en ethiek?
Filosofie/wijsbegeerte Het onderzoeken of bevragen van opvattingen over de samenleving waarin we leven,
over liefde, over goed en kwaad, etc.
Filosofie begint met verwondering. Bij het onderzoeken van de werkelijkheid, of een aspect daarvan, zal een
filosoof altijd systematisch te werk gaan met behulp van zijn rede een zo’n groot mogelijke samenhang te
ontdekken binnen de werkelijkheid of binnen het aspect wat hij onderzoekt. Eigen bewuste of onbewuste
veronderstellingen, vooroordelen en opvattingen moeten daarbij kritisch worden onderzocht.
Deeldisciplines van de filosofie:
- Praktische filosofie richt zich op het handelen van mensen. Het gaat niet om het bestuderen van de
werkelijkheid op zich, maar om de werkelijkheid zoals deze gevormd wordt in en door het handelen van
mensen. Binnen de ethiek staat de vraag: ‘Kan het handelen van de mens als goed of kwaad worden
beschouwd?’ centraal. Ethiek kom je overal tegen waar mensen keuzes maken. De ethiek leert je om verder te
denken dan je eerste reflex of je eigen belang.
Hoofdstuk 2: Basisbegrippen binnen de ethiek
Ethiek de filosofische leer over goed en kwaad handelen met als uitgangspunt het goede te doen. Definitie:
een beredeneerd standpunt innemen over wat het goede is. Nadenken wat het goede is op abstract niveau
houdt in dat de verschillende ethische visies die behandeld worden, algemene ethische richtlijnen weergeven
die vervolgens op concrete ethische vraagstukken toegepast kunnen worden.
Optiek zienswijze/benaderingswijze. Je neemt deze zienswijze in om gericht te kunnen kijken naar een
fenomeen, een situatie of een gebeurtenis in de werkelijkheid.
Moraal het pakket van waarden en normen dat voor iemand belangrijk is.
Waarde iets dat je belangrijk vindt een daarom wilt bereiken of behouden. Beschrijft geen handeling, maar
geeft aan waarom iemand op een bepaalde manier handelt. Vaak is een waarde aanwezig in wat mensen doen
of laten en spreken ze het niet uit. Er zijn 2 soorten waarden:
- Intrinsieke waarden: een waarde in zichzelf, zonder verder extern doel
- Instrumentale waarden: waarden die geen doel in zichzelf zijn, maar in dienst staan van een andere, hogere
waarde
Waardenconflict/ ethisch dilemma wanneer iemand 2 of meer waarden nastreeft die niet tegelijkertijd
gerealiseerd kunnen worden, waardoor je voor een van beide zult moeten kiezen
Normen gedragsregels die je nodig hebt om je waarde(n) te bereiken. Een aantal normen liggen vast in het
wetboek van strafrecht. Ons juridisch systeem is dus gebaseerd op ethiek. Het is gestolde ethiek: wat we
ethisch gezien goed vinden, is vastgelegd. Er zijn 3 soorten normen:
- Relationele normen: hebben betrekking op de directe omgang met mensen die je persoonlijk kent
- Professionele normen: hebben betrekking op de manier waarop een bepaald beroep uitgeoefend hoort te
worden
- Publieke normen: hebben betrekking op het gedrag wat van ons verwacht wordt ten opzichte van de
samenleving
Hoofdstuk 3: Ethische visies
Er kunnen binnen de ethiek verschillende visies onderscheiden worden die elk een eigen antwoord geven op de
vraag wat goed handelen inhoudt:
- Gevolgenethiek richt zich op de gevolgen die een bepaalde handeling heeft. Je streept negatieve en
positieve gevolgen tegen elkaar weg en kiest op basis daarvan welke waarde het beste is. Er kan een specifiek
doel of gevolg worden vastgesteld, dat bereikt moet worden.
- Beginselethiek richt zich naar beginselen: jouw hoogste principes, geformuleerd als waarden, die jij altijd
na wilt streven. Je kiest de waarde en handeling die het beste aansluit bij een of meerdere van jouw beginselen
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie en ethiek?
Filosofie/wijsbegeerte Het onderzoeken of bevragen van opvattingen over de samenleving waarin we leven,
over liefde, over goed en kwaad, etc.
Filosofie begint met verwondering. Bij het onderzoeken van de werkelijkheid, of een aspect daarvan, zal een
filosoof altijd systematisch te werk gaan met behulp van zijn rede een zo’n groot mogelijke samenhang te
ontdekken binnen de werkelijkheid of binnen het aspect wat hij onderzoekt. Eigen bewuste of onbewuste
veronderstellingen, vooroordelen en opvattingen moeten daarbij kritisch worden onderzocht.
Deeldisciplines van de filosofie:
- Praktische filosofie richt zich op het handelen van mensen. Het gaat niet om het bestuderen van de
werkelijkheid op zich, maar om de werkelijkheid zoals deze gevormd wordt in en door het handelen van
mensen. Binnen de ethiek staat de vraag: ‘Kan het handelen van de mens als goed of kwaad worden
beschouwd?’ centraal. Ethiek kom je overal tegen waar mensen keuzes maken. De ethiek leert je om verder te
denken dan je eerste reflex of je eigen belang.
Hoofdstuk 2: Basisbegrippen binnen de ethiek
Ethiek de filosofische leer over goed en kwaad handelen met als uitgangspunt het goede te doen. Definitie:
een beredeneerd standpunt innemen over wat het goede is. Nadenken wat het goede is op abstract niveau
houdt in dat de verschillende ethische visies die behandeld worden, algemene ethische richtlijnen weergeven
die vervolgens op concrete ethische vraagstukken toegepast kunnen worden.
Optiek zienswijze/benaderingswijze. Je neemt deze zienswijze in om gericht te kunnen kijken naar een
fenomeen, een situatie of een gebeurtenis in de werkelijkheid.
Moraal het pakket van waarden en normen dat voor iemand belangrijk is.
Waarde iets dat je belangrijk vindt een daarom wilt bereiken of behouden. Beschrijft geen handeling, maar
geeft aan waarom iemand op een bepaalde manier handelt. Vaak is een waarde aanwezig in wat mensen doen
of laten en spreken ze het niet uit. Er zijn 2 soorten waarden:
- Intrinsieke waarden: een waarde in zichzelf, zonder verder extern doel
- Instrumentale waarden: waarden die geen doel in zichzelf zijn, maar in dienst staan van een andere, hogere
waarde
Waardenconflict/ ethisch dilemma wanneer iemand 2 of meer waarden nastreeft die niet tegelijkertijd
gerealiseerd kunnen worden, waardoor je voor een van beide zult moeten kiezen
Normen gedragsregels die je nodig hebt om je waarde(n) te bereiken. Een aantal normen liggen vast in het
wetboek van strafrecht. Ons juridisch systeem is dus gebaseerd op ethiek. Het is gestolde ethiek: wat we
ethisch gezien goed vinden, is vastgelegd. Er zijn 3 soorten normen:
- Relationele normen: hebben betrekking op de directe omgang met mensen die je persoonlijk kent
- Professionele normen: hebben betrekking op de manier waarop een bepaald beroep uitgeoefend hoort te
worden
- Publieke normen: hebben betrekking op het gedrag wat van ons verwacht wordt ten opzichte van de
samenleving
Hoofdstuk 3: Ethische visies
Er kunnen binnen de ethiek verschillende visies onderscheiden worden die elk een eigen antwoord geven op de
vraag wat goed handelen inhoudt:
- Gevolgenethiek richt zich op de gevolgen die een bepaalde handeling heeft. Je streept negatieve en
positieve gevolgen tegen elkaar weg en kiest op basis daarvan welke waarde het beste is. Er kan een specifiek
doel of gevolg worden vastgesteld, dat bereikt moet worden.
- Beginselethiek richt zich naar beginselen: jouw hoogste principes, geformuleerd als waarden, die jij altijd
na wilt streven. Je kiest de waarde en handeling die het beste aansluit bij een of meerdere van jouw beginselen
