LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1 – BOUWSTENEN VOOR EEN LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
Wat is ontwikkelingspsychologie?
o studie van een ontwikkeling
de studie van de evolutie van het normale functioneren/gedrag van het individu door het leven
o verschillende aspecten/gronden
biologische achtergrond
cognitieve achtergrond
affectieve en sociale achtergrond
o doorheen het leven – in elke fase in het leven
HISTORIEK: ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE DOORHEEN DE TIJD
o wetenschappelijke benadering van ontwikkelingspsychologie:
maximaal anderhalve eeuw geleden gestart – sinds 20 ste eeuw
o wel al heel wat historisch interessante evoluties voor de verwetenschappelijking
o vrij jonge discipline
DE OUDHEID
Oud-Griekse en Romeinse samenleving: reeds visie op individuele menselijke
ontwikkeling
o Plato (romeinse redenaar)
kind veel wiegen – goeie atleet
verwenning – prikkelbaar kind
een tirannieke houding – futloze en sombere kinderen – niet geschikt in
volwassen wereld functioneren
o Cicero (grieks filosoof)
menselijk leven volgens vaste regelmaat
vaste opeenvolgeng van verschillende tijdsperiodes
elk stadium – eigenheid
kindertijd – zwakheid
jeugd – onstuimigheid
MIDDELEEUWEN
o onschuldig kind = geschenk van God (1)
o kind = erfzonde (2)
ga en vermenigvuldig u, liefst wel onbevlekt
o geen beschermd kindertijd
,o kind beschouwd als miniatuurvolwassene
afleiden uit portretten - klederdracht
extra werkkracht
o weinig emotioneel geïnvesteerd in kind
o Uitzondering: Eramus (theoloog filosoof)
belang van liefdevolle bejegening van kinderen
bejegening = de manier waarop iemand zich tegenover iemand anders gedraagt
belang van dergelijk onderwijs
band tussen leerling en leerkracht !!
imitatie is erg belangrijk bij taalontwikkeling
achterstand – thuis taal niet aangeleerd
DE VERLICHTING
Wat?
o tegenreactie tegen Kerk en dogma’s
o op basis van de ratio
ratio = de verhouding
o idee van het geloof in de maakbaarheid van de samenleving
Filosofische benadering blijft belangrijk !!
o Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
kind van nature goed
zo min mogelijk van omgeving verstoord
opdracht voor samenleving – kind kans bieden – natuurlijke mogelijkheden te
ontplooien
kennis via interactie omgeving
o John Locke (1632-1704)
kind geboren als tabula rasa
tabula rasa = onbeschreven blad
blad beschrijven aan de hand van ervaring in opvoeding
onredelijke kinderen moeten aan banden worden gelegd door ouders
SOCIOGENESE van de kindertijd
Kindertijd wordt ontdekt al belangrijke aparte periode in de ontwikkeling die
welbepaalde benadering vraagt
MODERNE TIJD
Charles Darwin
o Survival of the fittest
o biologische evolutieleer
o scheppingsverhaal
o sterke interesse in ‘ontwikkeling’ – mens is doorheen duizenden jaren
geëvolueerd uit andere diersoorten
o dagboek over observaties van vroege ontwikkeling van zijn zoontje
,o voor eerst accuraat en systematisch in kaart brengen van ontwikkelingsstappen
, Babybiografieën
o niet wetenschappelijk
casestudies door eigen vaders!
o structuur en mechanismen proberen te ontdekken in ontwikkeling van kind
Ernst Haeckel (1834-1919) !!!
‘De ontogenese is een recapitulatie van de fylogenese’
‘Ontwikkeling van een individu van een soort is de herhaling van de ontwikkeling van een soort’
o De ontwikkeling van elke individuele mens is een herhaling van de ontwikkeling
doorheen duizenden jaren van primitieve naar ingewikkelde levensvormen
o genetische psychologie:
psychologische groei is sterk parallel aan biologische groei
biologische mechanismen zijn sturend voor psychologische ontwikkeling
DE VORIGE EEUW TOT NU
o maatschappelijke visie op kindertijd en wat aangepaste verwachting mogen zijn
t.o.v. kinderen is veranderd doorheen de tijd
o begin 1900: kinderen werkten fulltime in de mijnen
o vandaag: kunnen kinderen nog kind zijn?
generatie Z – digital natives…
invloed social media op ontwikkeling (vooral sociaal-emotioneel)
groepsdruk
Wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
o nieuwe wetenschappelijke onderzoeksmethodes en nieuwe theorieën
Alfred Binet
o normeringsprincipe – wat is de norm om een kind intelligent te noemen?
o grondlegger van later IQ-testen
Stern
o cross-sectioneel onderzoek
op 1 moment groep van zelfde leeftijd onderzoeken/bestuderen om bepaalde
patronen ontdekken
Hall
o vragenlijsten van grote groepen kinderen om zicht te krijgen op attitudes,
interesses, gedragingen…
Verwetenschappelijking
o biologische kijk maakt plaats voor andere invalshoeken
HOOFDSTUK 1 – BOUWSTENEN VOOR EEN LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE
Wat is ontwikkelingspsychologie?
o studie van een ontwikkeling
de studie van de evolutie van het normale functioneren/gedrag van het individu door het leven
o verschillende aspecten/gronden
biologische achtergrond
cognitieve achtergrond
affectieve en sociale achtergrond
o doorheen het leven – in elke fase in het leven
HISTORIEK: ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE DOORHEEN DE TIJD
o wetenschappelijke benadering van ontwikkelingspsychologie:
maximaal anderhalve eeuw geleden gestart – sinds 20 ste eeuw
o wel al heel wat historisch interessante evoluties voor de verwetenschappelijking
o vrij jonge discipline
DE OUDHEID
Oud-Griekse en Romeinse samenleving: reeds visie op individuele menselijke
ontwikkeling
o Plato (romeinse redenaar)
kind veel wiegen – goeie atleet
verwenning – prikkelbaar kind
een tirannieke houding – futloze en sombere kinderen – niet geschikt in
volwassen wereld functioneren
o Cicero (grieks filosoof)
menselijk leven volgens vaste regelmaat
vaste opeenvolgeng van verschillende tijdsperiodes
elk stadium – eigenheid
kindertijd – zwakheid
jeugd – onstuimigheid
MIDDELEEUWEN
o onschuldig kind = geschenk van God (1)
o kind = erfzonde (2)
ga en vermenigvuldig u, liefst wel onbevlekt
o geen beschermd kindertijd
,o kind beschouwd als miniatuurvolwassene
afleiden uit portretten - klederdracht
extra werkkracht
o weinig emotioneel geïnvesteerd in kind
o Uitzondering: Eramus (theoloog filosoof)
belang van liefdevolle bejegening van kinderen
bejegening = de manier waarop iemand zich tegenover iemand anders gedraagt
belang van dergelijk onderwijs
band tussen leerling en leerkracht !!
imitatie is erg belangrijk bij taalontwikkeling
achterstand – thuis taal niet aangeleerd
DE VERLICHTING
Wat?
o tegenreactie tegen Kerk en dogma’s
o op basis van de ratio
ratio = de verhouding
o idee van het geloof in de maakbaarheid van de samenleving
Filosofische benadering blijft belangrijk !!
o Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
kind van nature goed
zo min mogelijk van omgeving verstoord
opdracht voor samenleving – kind kans bieden – natuurlijke mogelijkheden te
ontplooien
kennis via interactie omgeving
o John Locke (1632-1704)
kind geboren als tabula rasa
tabula rasa = onbeschreven blad
blad beschrijven aan de hand van ervaring in opvoeding
onredelijke kinderen moeten aan banden worden gelegd door ouders
SOCIOGENESE van de kindertijd
Kindertijd wordt ontdekt al belangrijke aparte periode in de ontwikkeling die
welbepaalde benadering vraagt
MODERNE TIJD
Charles Darwin
o Survival of the fittest
o biologische evolutieleer
o scheppingsverhaal
o sterke interesse in ‘ontwikkeling’ – mens is doorheen duizenden jaren
geëvolueerd uit andere diersoorten
o dagboek over observaties van vroege ontwikkeling van zijn zoontje
,o voor eerst accuraat en systematisch in kaart brengen van ontwikkelingsstappen
, Babybiografieën
o niet wetenschappelijk
casestudies door eigen vaders!
o structuur en mechanismen proberen te ontdekken in ontwikkeling van kind
Ernst Haeckel (1834-1919) !!!
‘De ontogenese is een recapitulatie van de fylogenese’
‘Ontwikkeling van een individu van een soort is de herhaling van de ontwikkeling van een soort’
o De ontwikkeling van elke individuele mens is een herhaling van de ontwikkeling
doorheen duizenden jaren van primitieve naar ingewikkelde levensvormen
o genetische psychologie:
psychologische groei is sterk parallel aan biologische groei
biologische mechanismen zijn sturend voor psychologische ontwikkeling
DE VORIGE EEUW TOT NU
o maatschappelijke visie op kindertijd en wat aangepaste verwachting mogen zijn
t.o.v. kinderen is veranderd doorheen de tijd
o begin 1900: kinderen werkten fulltime in de mijnen
o vandaag: kunnen kinderen nog kind zijn?
generatie Z – digital natives…
invloed social media op ontwikkeling (vooral sociaal-emotioneel)
groepsdruk
Wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
o nieuwe wetenschappelijke onderzoeksmethodes en nieuwe theorieën
Alfred Binet
o normeringsprincipe – wat is de norm om een kind intelligent te noemen?
o grondlegger van later IQ-testen
Stern
o cross-sectioneel onderzoek
op 1 moment groep van zelfde leeftijd onderzoeken/bestuderen om bepaalde
patronen ontdekken
Hall
o vragenlijsten van grote groepen kinderen om zicht te krijgen op attitudes,
interesses, gedragingen…
Verwetenschappelijking
o biologische kijk maakt plaats voor andere invalshoeken
