Samenvatting ARWII Hoofdstuk 14

ARW 2 – Inleiding in het Nederlands Recht H14
Enkele kenmerken van het strafproces:
 Strafprocesrecht  voorschriften over de strafrechtspleging
 Doel: verwezenlijken materiële strafrecht, opsporing strafbare feiten, vervolging en
berechting van verdachten
 Openbaar Ministerie is belast met vervolging van strafbare feiten
o Vervolgingsmonopolie  alleenrecht op de strafvervolging

Karakter van het strafproces:
 Accusatoir karakter  onafhankelijke derde (rechter) geeft oordeel omtrent
hetgeen door twee in beginsel gelijkwaardige partijen is aangevoerd
o Lijdelijke rechter
o Neemt genoegen met de formele waarheid  wat door partij A als feit wordt
gesteld en door partij B niet wordt betwist
 Inquisitoir karakter  gelijkwaardigheid van partijen ontbreekt, verdachte is
voorwerp van onderzoek
o Rechter onderzoekt wat er werkelijk gebeurd is
o Actieve rechter
 Voorbereidend onderzoek in Nederland is gematigd inquisitoir
 Onderzoek ter terechtzitting in Nederland is gematigd accusatoir
Dwangmiddelen:
 Voorbereidend onderzoek  verdachte is voorwerp van onderzoek
 OM beschikt over een aantal dwangmiddelen t.o.v. verdachte
 Geen voorschrift dat verdachte actief moet meewerken, maar tegenwerken kan in
zijn nadeel werken
 Bijvoorbeeld: doorzoeking woning, vrijheidsbeneming, onderzoek aan lichaam
Raadsman:
 Mogelijke rechtsbijstaander
 Verkleint ongelijkheid in positie tussen OM en verdachte
 Geen verplichte procesvertegenwoordiging (exceptie: HR)
 Raadsman moet een in Nederland ingeschreven advocaat zijn
 Soms: raadsman toegevoegd als deze niet gekozen is
Opportuniteitsbeginsel:
 Opportuniteitsbeginsel  bevoegdheid van het OM om af te zien van vervolging
van een strafbaar feit als dat wenselijk is
 Art. 167 lid 2 en art. 242 lid 2 Sv
 OM kan van vervolging afzien “op gronden aan het algemeen belang ontleend”, bijv:
o Zaak is onbeduidend
o Beroep op strafuitsluitingsgrond zal waarschijnlijk slagen
o Onvoldoende bewijs
o Belangen verdachte bovenmatig geschaad
 Ook wel seponeren / sepot
 Soms: sepot  belanghebbende voelt zich benadeeld  schriftelijk beklag

, Verloop van normale strafprocedure in geval van misdrijf bij de
rechtbank:
Voorbereidend onderzoek:
 Twee fasen van het strafproces:
o Voorbereidend onderzoek  onderzoek dat aan de behandeling ter
terechtzitting voorafgaat
 Strafzaak begint altijd met opsporingsonderzoek
o Onderzoek ter terechtzitting

Opsporingsonderzoek:
 Verricht door de politie
 Soms: rechter-commissaris gevraagd om bijv. getuigen te horen, doorzoeken huis
 Indien genoeg bewijs  zaak met een dagvaarding voor de rechter
 Iedereen mag aangifte doen van een strafbaar feit (en soms moet het)
 Klachtdelicten  strafbare feiten die pas door het OM kunnen worden vervolgd als
daarover eerst een klacht is ingediend
o Aan de klager overgelaten of hij een klacht wil indienen
o Klacht indienen indien hij door strafbaar feit ernstig benadeeld is
o Bijv.: belediging, stalking, etc.
 Soms: OvJ leidt opsporingsonderzoek
 Doel: ware toedracht achterhalen, daders vinden, bewijs verzamelen, d.m.v.:
o Horen verdachte(n), getuige(n), etc.
o Technisch onderzoek  bijv.: sporenonderzoek, wapens, etc.
 Proces-verbaal  schriftelijk stuk dat bewijsmiddelen bevat waaruit kan worden
opgemaakt of en hoe de verdachte het feit begaan heeft
Bijzondere opsporingsbevoegdheden:
 Soms: onderzoek waarbij inbreuk wordt gemaakt op grondrechten
o Bijv.: afluisteren telefoon, doorzoeken woning, etc.
 Ook wel opsporingsmethoden
 Geregeld in “IVA” in Wetboek van Strafvordering
 OvJ beslist over inzet van deze methoden (bijv.: observatie, infiltratie, etc.)
Rechter-commissaris:
 Rechter-commissaris  rechter die lid is van de rechtbank en wordt aangewezen
o Toezichthoudende bevoegdheden m.b.t. opsporingsonderzoek
o Bevoegdheid om onderzoekshandelingen te verrichten
 Praktijk: vooral horen van getuigen / deskundigen
o OvJ en raadsman verdachte aanwezig
o Vóór terechtzitting
 Bevoegd tot inbeslagneming van alle vatbare voorwerpen, ten alle tijden bevoegd
 Bevoegd om buiten heterdaad en zonder spoed een woning te doorzoeken
 Soms: psychiatrische rapportage  psychiatrisch rapport of opnemen in kliniek
o Beoordelen psychische gesteldheid en persoonlijke omstandigheden
o Toerekeningsvatbaarheid aan bod
 Proces-verbaal van elke handeling van R-C
 Beschermt verdachte tegen OvJ als onafhankelijke tussenpersoon