DE PLANCYCLUS
ORIËNTEREN
EVALUEREN DIAGNOSTICEREN
UITVOEREN PLANNEN
Naam: ….. ……..
Studentnummer: …….
Datum: 17 juli 2023
Instelling: Scheidegger
Opleiding: HBO Social Work
Module: Werken met Methodieken
,Met een voldaan gevoel presenteer ik deze moduleopdracht waar ik met veel plezier aan gewerkt heb. Mijn
naam is ….. …….., ik ben vierenvijftig jaar en momenteel werkzaam als adviseur bij een grote bank. In mijn
functie heb ik veel klantcontact met mensen uit alle lagen van de samenleving. Dit levert vaak boeiende
gesprekken en inzichten op. Toch kriebelde er iets omdat ik graag een betekenisvoller aandeel zou willen
leveren aan de maatschappij. Daarom heb ik mij zorgvuldig georiënteerd op de vele studierichtingen die
worden aangeboden en gekozen voor de opleiding HBO Social Work via Scheidegger.
Het is mijn bedoeling om van carrière te switchen naar dit vakgebied waarbij ik hoop een verschil te kunnen
gaan maken in het leven van mensen die, al dan niet tijdelijk, ondersteuning nodig hebben. Ik denk dat deze
overstap uiteindelijk ook zal bijdragen aan mijn eigen werkgeluk.
Deze opdracht behoort bij de module ‘Werken met methodieken’ en is een beschrijving van een plancyclus
volgens het boek De plancyclus in het sociaal-agogisch werk (Fontaine, 2010). Hierbij is het de bedoeling
om met een persoon die een probleem ervaart een hulpverleningstraject in te gaan, de stappen van de
plancyclus te volgen en de gemaakte keuzes te onderbouwen.
Daar ik niet werkzaam ben als maatschappelijk werker of een daaraan gerelateerd beroep was het niet
makkelijk om iemand te vinden die in aanmerking kwam voor het te doorlopen traject. Uiteindelijk heb ik
besloten om de plancyclus uit te werken aan de hand van een casus van iemand uit mijn omgeving die al
langdurig kampt met een hardnekkige verslaving aan sigaretten.
Tijdens het maken van de opdracht liep ik een aantal keer vast, juist door het ontbreken van ervaring binnen
de beroepsgroep en het gebrek aan contacten binnen zorginstellingen voor de nodige input en expertise.
Toch denk ik dat het me uiteindelijk gelukt is om de moduleopdracht bevredigend af te ronden. Ik heb enorm
veel geleerd van dit proces en hierdoor een goed inzicht gekregen in het belang van het uitwerken van de
plancyclus gedurende een hulpverleningstraject.
Mijn dank gaat uit naar mijn cliënt ….. en haar man …. zonder wie deze opdracht niet tot stand zou zijn
gekomen, naar mijn docent ….-… … … … voor de uitleg en fijne manier van overbrengen van de lesstof en
tot slot naar mijn gezin voor de adviezen en geduld.
Veel leesplezier!
1
, Ter afsluiting van de module ‘Werken met methodieken’ heb ik deze moduleopdracht gemaakt. De opdracht
bestaat uit de behandeling van een casus van iemand die een probleem ervaart. Het is de opzet om met
deze persoon een hulpverleningstraject in te gaan volgens de stappen van de plancyclus die door Fontaine
(2010) worden beschreven. De keuzes die tijdens dit traject gemaakt worden dienen te worden onderbouwd.
De plancyclus beslaat vijf fasen: oriënteren, diagnosticeren, plannen, uitvoeren en evalueren.
Voor deze opdracht volg ik Diana, een vrouw van vierenveertig jaar die al dertig jaar lang verslaafd is aan
sigaretten en daar graag mee wil stoppen. Diana is getrouwd met Toni, heeft vijf kinderen, een kat en een
eigen bedrijf. Haar man kampt met dezelfde tabaksverslaving wat het stoppen met roken bemoeilijkt.
Gedurende het proces dat ik met Diana doorloop raakt Toni echter ook gemotiveerd om te stoppen waardoor
de plancyclus zich uiteindelijk op hen beiden toespitst.
In de oriënterende fase signaleer ik dat er een verslaving speelt omdat Diana zelf ter sprake brengt dat ze
een probleem heeft met haar rookgedrag. Ze rookt ongeveer twee pakjes sigaretten per dag. Daar schaamt
ze zich voor en haar kinderen hebben er last van. Zij is een aantal keer gestopt en heeft niet gerookt tijdens
haar zwangerschappen. Haar man Toni rookt ook maar is nog nooit gestopt. Mijn eigen indruk is dat Diana
wat overwerkt is en dat zij en Toni elkaars rookgedrag in stand houden. Het roken heeft problematische
vormen aangenomen omdat het voor het hele gezin zou kunnen leiden tot serieuze gezondheidsproblemen.
De probleemdefinitie is dat Diana steeds weer terugvalt in hetzelfde patroon.
In de diagnostische fase onderzoek ik het probleem op basis van het biopsychosociale model dat wordt
opgesplitst in drie niveaus. Per niveau stel ik één mogelijk hypothese.
➢ Medisch-biologisch niveau: Diana heeft verslavings- en ontwenningsverschijnselen omdat zij fysiek
afhankelijk is geworden van nicotine.
➢ Individueel-psychologisch niveau: Diana heeft een routinematige tabaksverslaving omdat ze rookt als
reactie op stress of door een associatie met andere specifieke situaties.
➢ Sociaal niveau: Diana en haar man versterken elkaar in hun rookgedrag omdat zij beiden de drang
voelen om te roken in dezelfde situaties.
Uit bovenstaande hypothesen kiezen we ervoor om de individueel-psychologische hypothese verder te
onderzoeken met als observatiedoel de prikkels achter Diana’s rookverslaving te onderzoeken en te bepalen
welke drijfveren en ondersteuning zij nodig heeft om succesvol en definitief te kunnen stoppen met roken.
De observatievraag luidt: ‘Welke specifieke stemmingen, situaties of omgevingsfactoren werken op Diana als
een katalysator om een sigaret op te steken?’
De gekozen observatiemethoden zijn Behaviour Sampling door middel van een ABC-schema en een
vragenformulier voor een poliklinisch Stoppen met Roken programma om het rookgedrag in kaart te
brengen. Op basis van de observaties stel ik als diagnose dat Diana en Toni bovenmatig veel roken. De
ernst van de tabaksverslaving is zeer hoog en de wens om te stoppen groot. Beiden zijn zelf tot de slotsom
gekomen dat stoppen met roken de grootste kans van slagen heeft indien zij dit samen doen.
In de planningsfase stellen we samen het doel en maken een planning. Het handelingsdoel is volledig te
stoppen met roken waarbij Diana en haar man professionele begeleiding krijgen van de Rook Stop Poli. Om
een kritische inschatting te maken of het plan realistisch en haalbaar is inventariseer ik de bevorderende en
belemmerende factoren waarna ik deze tegen elkaar afweeg, bepaal ik de tussendoelen en maak een
werkplan op basis van de gekozen methode. Er is gekozen voor een professioneel begeleidingstraject door
een longverpleegkundige bij de Rook Stop Poli van een groot ziekenhuis. De eerste afspraak is al ingepland.
Met de verpleegkundige bepalen Diana en Toni de stopdatum en eventuele hulpmiddelen en plannen zij de
vervolggesprekken in. Tussentijds zal ik met Diana en Toni bijeenkomen om te kijken hoe het gaat.
In de uitvoeringsfase van de plancyclus bepalen Diana en Toni samen met de longverpleegkundige een
stopdatum en wordt voor hen afzonderlijk een persoonlijk stopplan opgesteld, eventueel met gebruik van
hulpmiddelen. Mijn observatie zal bestaan uit drie huisbezoeken aan Diana en Toni tijdens het traject.
In de evaluatiefase, reflecteer ik op het handelingsdoel, het proces en op het eigen handelen. De bedoeling
hiervan is evalueren of het doel bereikt is en waar succes of falen aan valt toe te schrijven. Tot slot
concludeer ik dat tijdens de evaluatiegesprekken zal blijken of verdere hulpverlening wenselijk is. Indien
noodzakelijk kan de plancyclus opnieuw doorlopen worden en een nieuw doel gesteld worden.
2
ORIËNTEREN
EVALUEREN DIAGNOSTICEREN
UITVOEREN PLANNEN
Naam: ….. ……..
Studentnummer: …….
Datum: 17 juli 2023
Instelling: Scheidegger
Opleiding: HBO Social Work
Module: Werken met Methodieken
,Met een voldaan gevoel presenteer ik deze moduleopdracht waar ik met veel plezier aan gewerkt heb. Mijn
naam is ….. …….., ik ben vierenvijftig jaar en momenteel werkzaam als adviseur bij een grote bank. In mijn
functie heb ik veel klantcontact met mensen uit alle lagen van de samenleving. Dit levert vaak boeiende
gesprekken en inzichten op. Toch kriebelde er iets omdat ik graag een betekenisvoller aandeel zou willen
leveren aan de maatschappij. Daarom heb ik mij zorgvuldig georiënteerd op de vele studierichtingen die
worden aangeboden en gekozen voor de opleiding HBO Social Work via Scheidegger.
Het is mijn bedoeling om van carrière te switchen naar dit vakgebied waarbij ik hoop een verschil te kunnen
gaan maken in het leven van mensen die, al dan niet tijdelijk, ondersteuning nodig hebben. Ik denk dat deze
overstap uiteindelijk ook zal bijdragen aan mijn eigen werkgeluk.
Deze opdracht behoort bij de module ‘Werken met methodieken’ en is een beschrijving van een plancyclus
volgens het boek De plancyclus in het sociaal-agogisch werk (Fontaine, 2010). Hierbij is het de bedoeling
om met een persoon die een probleem ervaart een hulpverleningstraject in te gaan, de stappen van de
plancyclus te volgen en de gemaakte keuzes te onderbouwen.
Daar ik niet werkzaam ben als maatschappelijk werker of een daaraan gerelateerd beroep was het niet
makkelijk om iemand te vinden die in aanmerking kwam voor het te doorlopen traject. Uiteindelijk heb ik
besloten om de plancyclus uit te werken aan de hand van een casus van iemand uit mijn omgeving die al
langdurig kampt met een hardnekkige verslaving aan sigaretten.
Tijdens het maken van de opdracht liep ik een aantal keer vast, juist door het ontbreken van ervaring binnen
de beroepsgroep en het gebrek aan contacten binnen zorginstellingen voor de nodige input en expertise.
Toch denk ik dat het me uiteindelijk gelukt is om de moduleopdracht bevredigend af te ronden. Ik heb enorm
veel geleerd van dit proces en hierdoor een goed inzicht gekregen in het belang van het uitwerken van de
plancyclus gedurende een hulpverleningstraject.
Mijn dank gaat uit naar mijn cliënt ….. en haar man …. zonder wie deze opdracht niet tot stand zou zijn
gekomen, naar mijn docent ….-… … … … voor de uitleg en fijne manier van overbrengen van de lesstof en
tot slot naar mijn gezin voor de adviezen en geduld.
Veel leesplezier!
1
, Ter afsluiting van de module ‘Werken met methodieken’ heb ik deze moduleopdracht gemaakt. De opdracht
bestaat uit de behandeling van een casus van iemand die een probleem ervaart. Het is de opzet om met
deze persoon een hulpverleningstraject in te gaan volgens de stappen van de plancyclus die door Fontaine
(2010) worden beschreven. De keuzes die tijdens dit traject gemaakt worden dienen te worden onderbouwd.
De plancyclus beslaat vijf fasen: oriënteren, diagnosticeren, plannen, uitvoeren en evalueren.
Voor deze opdracht volg ik Diana, een vrouw van vierenveertig jaar die al dertig jaar lang verslaafd is aan
sigaretten en daar graag mee wil stoppen. Diana is getrouwd met Toni, heeft vijf kinderen, een kat en een
eigen bedrijf. Haar man kampt met dezelfde tabaksverslaving wat het stoppen met roken bemoeilijkt.
Gedurende het proces dat ik met Diana doorloop raakt Toni echter ook gemotiveerd om te stoppen waardoor
de plancyclus zich uiteindelijk op hen beiden toespitst.
In de oriënterende fase signaleer ik dat er een verslaving speelt omdat Diana zelf ter sprake brengt dat ze
een probleem heeft met haar rookgedrag. Ze rookt ongeveer twee pakjes sigaretten per dag. Daar schaamt
ze zich voor en haar kinderen hebben er last van. Zij is een aantal keer gestopt en heeft niet gerookt tijdens
haar zwangerschappen. Haar man Toni rookt ook maar is nog nooit gestopt. Mijn eigen indruk is dat Diana
wat overwerkt is en dat zij en Toni elkaars rookgedrag in stand houden. Het roken heeft problematische
vormen aangenomen omdat het voor het hele gezin zou kunnen leiden tot serieuze gezondheidsproblemen.
De probleemdefinitie is dat Diana steeds weer terugvalt in hetzelfde patroon.
In de diagnostische fase onderzoek ik het probleem op basis van het biopsychosociale model dat wordt
opgesplitst in drie niveaus. Per niveau stel ik één mogelijk hypothese.
➢ Medisch-biologisch niveau: Diana heeft verslavings- en ontwenningsverschijnselen omdat zij fysiek
afhankelijk is geworden van nicotine.
➢ Individueel-psychologisch niveau: Diana heeft een routinematige tabaksverslaving omdat ze rookt als
reactie op stress of door een associatie met andere specifieke situaties.
➢ Sociaal niveau: Diana en haar man versterken elkaar in hun rookgedrag omdat zij beiden de drang
voelen om te roken in dezelfde situaties.
Uit bovenstaande hypothesen kiezen we ervoor om de individueel-psychologische hypothese verder te
onderzoeken met als observatiedoel de prikkels achter Diana’s rookverslaving te onderzoeken en te bepalen
welke drijfveren en ondersteuning zij nodig heeft om succesvol en definitief te kunnen stoppen met roken.
De observatievraag luidt: ‘Welke specifieke stemmingen, situaties of omgevingsfactoren werken op Diana als
een katalysator om een sigaret op te steken?’
De gekozen observatiemethoden zijn Behaviour Sampling door middel van een ABC-schema en een
vragenformulier voor een poliklinisch Stoppen met Roken programma om het rookgedrag in kaart te
brengen. Op basis van de observaties stel ik als diagnose dat Diana en Toni bovenmatig veel roken. De
ernst van de tabaksverslaving is zeer hoog en de wens om te stoppen groot. Beiden zijn zelf tot de slotsom
gekomen dat stoppen met roken de grootste kans van slagen heeft indien zij dit samen doen.
In de planningsfase stellen we samen het doel en maken een planning. Het handelingsdoel is volledig te
stoppen met roken waarbij Diana en haar man professionele begeleiding krijgen van de Rook Stop Poli. Om
een kritische inschatting te maken of het plan realistisch en haalbaar is inventariseer ik de bevorderende en
belemmerende factoren waarna ik deze tegen elkaar afweeg, bepaal ik de tussendoelen en maak een
werkplan op basis van de gekozen methode. Er is gekozen voor een professioneel begeleidingstraject door
een longverpleegkundige bij de Rook Stop Poli van een groot ziekenhuis. De eerste afspraak is al ingepland.
Met de verpleegkundige bepalen Diana en Toni de stopdatum en eventuele hulpmiddelen en plannen zij de
vervolggesprekken in. Tussentijds zal ik met Diana en Toni bijeenkomen om te kijken hoe het gaat.
In de uitvoeringsfase van de plancyclus bepalen Diana en Toni samen met de longverpleegkundige een
stopdatum en wordt voor hen afzonderlijk een persoonlijk stopplan opgesteld, eventueel met gebruik van
hulpmiddelen. Mijn observatie zal bestaan uit drie huisbezoeken aan Diana en Toni tijdens het traject.
In de evaluatiefase, reflecteer ik op het handelingsdoel, het proces en op het eigen handelen. De bedoeling
hiervan is evalueren of het doel bereikt is en waar succes of falen aan valt toe te schrijven. Tot slot
concludeer ik dat tijdens de evaluatiegesprekken zal blijken of verdere hulpverlening wenselijk is. Indien
noodzakelijk kan de plancyclus opnieuw doorlopen worden en een nieuw doel gesteld worden.
2
