AARDRIJKSKUNDE H1: verstedelijking en ruimtelijke
ordening
1. Een milieuprobleem in België
1.1. Oorzaken voor overstromingen
● Bouwen op lager gelegen stukken land
● Mens heft ‘natuurlijke wachtbekkens’ voor water op
o regenwater direct in riolering
● Mens vermindert de breedte winterbedding
o Asfaltering
1.2. Risicozones voor overstromingen
Opgebouwde oeverwallen
● Einde van zomerbedding -> zand
● Einde van winterbedding -> klei
=> moerassige beemden + zandige ophopingen
=> veel regen = lopen onder water
1.3. Voorbeeld: het Demerbekken
1.3.1. Afbakenen van het rivierbekken
Waterscheidingskam: de verbindingslijn tussen de hoogste punten van 2 naburige waterlopen
=> stroomgebied
1.3.2. Types overstromingen en overstromingsgebieden
● Colluvium = door modder die van hellingen komt
● Alluvium = waterloop die buiten zijn oevers treed
● Combo
1.3.3. Wat is er gewijzigd in de loop van de tijd?
● Dichtgegooide grachtenstelsels
, ● Betonnering van opp
● Rechttrekken waterlopen
● Betonnering van wanden
● Verdieping bovenloop = risico dat benedenloop groter wordt
1.3.4. Mogelijke oplossingen
● Opvangen regenwater in regenputten
● Gescheiden riolering huishoudelijk vs. Regenwater
● Wachtbekkens aanleggen, gebieden onteigenen en land laten onderstromen, dijkensysteem
herbekijken
=> oplossing = ruimtelijke ordening!
2. De ruimtelijke structuur van onze samenleving (= de morfologie)
2.1. Onze ruimte is versnipperd
= verschillende functies komen door elkaar voor
2.1.1. Dimensies van versnippering
● Landschappelijke versnippering morfologisch = wat je ziet
o Landschap
o Tussen landschapselementen
o Binnen landschapselementen
● Ruimtelijk functioneel = activiteiten
o Landschap
▪ Woongebied doorbroken door snelweg…
o Tussenlandschapselementen
▪ Transport, industrie, wonen, landbouw…
o Binnen landschapselementen
▪ Wonen, recreatie, diensten, overheid…
● Ecologische versnippering
o Landschap
, ▪ Paddenleefgebied, paargebieden…
o Tussen landschapselementen
▪ Grote wegen tussen natuurgebieden
=> diversiteit behouden?
● Groene hoofdstructuur = uiteen liggende natuurgebieden worden verbonden
● Vlaams Ecologisch Netwerk = open ruimte beschermde voor landbouw,
natuur en bos
● Natuurbruggen/ecoducten over grote wegen
o Binnen landschapselementen
▪ Privé bezit natuurgebied
2.1.2. De open ruimte
= landbouw, bos en natuurgebied (60%)
Evolutie
● Open ruimte in VL wordt steeds kleiner
● Open ruimte wordt opgesplitst en versnipperd
o Wegen
o Bebouwing
● Verlies aan ruimte tegengegaan door structuurplan VL
=> nog steeds jaarlijks verlies aan opp
2.1.3. Bebouwde ruimte
= wat geen open ruimte is: wonen, industrie, wegen, winkels, havens…
Evolutie
● Steeds minder open ruimte
o Inname van opp
o Versnippering van open ruimte
Kenmerken
ordening
1. Een milieuprobleem in België
1.1. Oorzaken voor overstromingen
● Bouwen op lager gelegen stukken land
● Mens heft ‘natuurlijke wachtbekkens’ voor water op
o regenwater direct in riolering
● Mens vermindert de breedte winterbedding
o Asfaltering
1.2. Risicozones voor overstromingen
Opgebouwde oeverwallen
● Einde van zomerbedding -> zand
● Einde van winterbedding -> klei
=> moerassige beemden + zandige ophopingen
=> veel regen = lopen onder water
1.3. Voorbeeld: het Demerbekken
1.3.1. Afbakenen van het rivierbekken
Waterscheidingskam: de verbindingslijn tussen de hoogste punten van 2 naburige waterlopen
=> stroomgebied
1.3.2. Types overstromingen en overstromingsgebieden
● Colluvium = door modder die van hellingen komt
● Alluvium = waterloop die buiten zijn oevers treed
● Combo
1.3.3. Wat is er gewijzigd in de loop van de tijd?
● Dichtgegooide grachtenstelsels
, ● Betonnering van opp
● Rechttrekken waterlopen
● Betonnering van wanden
● Verdieping bovenloop = risico dat benedenloop groter wordt
1.3.4. Mogelijke oplossingen
● Opvangen regenwater in regenputten
● Gescheiden riolering huishoudelijk vs. Regenwater
● Wachtbekkens aanleggen, gebieden onteigenen en land laten onderstromen, dijkensysteem
herbekijken
=> oplossing = ruimtelijke ordening!
2. De ruimtelijke structuur van onze samenleving (= de morfologie)
2.1. Onze ruimte is versnipperd
= verschillende functies komen door elkaar voor
2.1.1. Dimensies van versnippering
● Landschappelijke versnippering morfologisch = wat je ziet
o Landschap
o Tussen landschapselementen
o Binnen landschapselementen
● Ruimtelijk functioneel = activiteiten
o Landschap
▪ Woongebied doorbroken door snelweg…
o Tussenlandschapselementen
▪ Transport, industrie, wonen, landbouw…
o Binnen landschapselementen
▪ Wonen, recreatie, diensten, overheid…
● Ecologische versnippering
o Landschap
, ▪ Paddenleefgebied, paargebieden…
o Tussen landschapselementen
▪ Grote wegen tussen natuurgebieden
=> diversiteit behouden?
● Groene hoofdstructuur = uiteen liggende natuurgebieden worden verbonden
● Vlaams Ecologisch Netwerk = open ruimte beschermde voor landbouw,
natuur en bos
● Natuurbruggen/ecoducten over grote wegen
o Binnen landschapselementen
▪ Privé bezit natuurgebied
2.1.2. De open ruimte
= landbouw, bos en natuurgebied (60%)
Evolutie
● Open ruimte in VL wordt steeds kleiner
● Open ruimte wordt opgesplitst en versnipperd
o Wegen
o Bebouwing
● Verlies aan ruimte tegengegaan door structuurplan VL
=> nog steeds jaarlijks verlies aan opp
2.1.3. Bebouwde ruimte
= wat geen open ruimte is: wonen, industrie, wegen, winkels, havens…
Evolutie
● Steeds minder open ruimte
o Inname van opp
o Versnippering van open ruimte
Kenmerken
