Agendasetting en het
Nederlandse
aardgaswinningsdebat
Studentnummer:
Woordenaantal: 4795
Datum: 11-12-2023
Docent: mr. R.J. Anderson
, 1. Inleiding
De gaswinning in Groningen stond de afgelopen jaren duidelijk op de politieke agenda in Nederland.
Per 1 oktober 2023 is de gaswinning gestopt (Rijksoverheid, 2023). Daarmee is er een einde gekomen
aan 60 jaar gaswinning. De gaswinning heeft de Nederlandse staat in deze jaren 428 miljard euro
opgeleverd (Been, 2022) en maakte de verzorgingsstaat mogelijk. Echter, kent de gaswinning ook een
keerzijde. De gaswinning veroorzaakte ruim 1615 aardbevingen (Tweede kamer, parlementaire
enquête aardgaswinning Groningen, 2023), waardoor duizenden gebouwen onveilig werden verklaard
en voor miljarden aan schadevergoeding werd uitgekeerd. Veel inwoners van het winningsgebied
kampten met schade en onveiligheid als gevolg van de bodemdaling en diverse aardbevingen. De
Nederlandse overheid heeft tot december 2022 267.466 schademeldingen ontvangen (Tweede
kamer, parlementaire enquête aardgaswinning Groningen, 2023).
De aardbevingsproblematiek heeft in de Nederlandse maatschappij veel losgemaakt. Wat volgde was
een publiek- en politiek debat over het beëindigen van de gaswinning. Groningse burgers gingen de
straat op om te protesteren (Milieudefensie, 2018). Aangezien het aantal aardbevingen in de loop der
jaren toenam en heftiger werden, zette dit de overheid onder druk om in te grijpen en in actie te
komen om de situatie te verbeteren. De Nederlandse Tweede Kamer deed tussen 2021 en 2023
middels een parlementaire enquête onderzoek naar de aardgaswinning in Groningen en de
langdurige problematiek die daaruit voortkwam.
Bepaalde onderwerpen komen sneller op de politieke agenda dan anderen. Wat beïnvloedt dit
proces? John Kingdon ontwikkelde in de jaren 80, het drie-stromen model om deze vraag te
beantwoorden. Kingdon suggereert dat het proces van agendavorming bestaat uit drie stromen. Een
probleemstroom, een politieke stroom en een beleidsstroom. Deze drie stromen staan met elkaar in
wisselwerking. Indien policy entrepreneurs de drie stromen bij elkaar brengen, wordt een policy
window gecreëerd. Dit is een gelegenheid om een kwestie op de beleidsagenda te krijgen (Kingdon,
2014)
Kingdons model verklaarde het agendasettingsproces in het Amerikaanse congres (Howlett,
McConnell, & Perl, 2017). Met behulp van het stromenmodel van Kingdon wordt geanalyseerd in
hoeverre het agendasettingproces van de beëindiging van de aardgaswinning kan worden verklaard.
Het heeft namelijk jaren geduurd voordat dit besluit is genomen. De centrale vraag in deze paper is
daarom als volgt:
In hoeverre kan het agendasettingsproces rondom het beëindigen van de Groningse gaswinning in
2023 verklaard worden?
Het doel van het onderzoek is inzicht verkrijgen in de factoren en processen die hebben geleid tot de
besluitvorming over het stoppen van de gaswinning in Groningen.
De maatschappelijke relevantie van de paper ligt in het begrijpen van de dynamiek achter de
agendasetting van een kwestie met zowel economische voordelen als ernstige maatschappelijke
gevolgen (Been, 2022). De paper kan bijdragen aan een beter begrip van hoe complexe
maatschappelijke kwesties worden behandeld in de politieke arena en welke factoren het proces
beïnvloeden.
Op wetenschappelijk gebied kan de paper bijdragen aan de toepassing en validatie van het
stromenmodel van Kingdon in de Nederlandse context. Het kan inzichten bieden in de
1
, generaliseerbaarheid van Kingdons theorie buiten de oorspronkelijke Amerikaanse context (Howlett,
McConnell, & Perl, 2017).
2
Nederlandse
aardgaswinningsdebat
Studentnummer:
Woordenaantal: 4795
Datum: 11-12-2023
Docent: mr. R.J. Anderson
, 1. Inleiding
De gaswinning in Groningen stond de afgelopen jaren duidelijk op de politieke agenda in Nederland.
Per 1 oktober 2023 is de gaswinning gestopt (Rijksoverheid, 2023). Daarmee is er een einde gekomen
aan 60 jaar gaswinning. De gaswinning heeft de Nederlandse staat in deze jaren 428 miljard euro
opgeleverd (Been, 2022) en maakte de verzorgingsstaat mogelijk. Echter, kent de gaswinning ook een
keerzijde. De gaswinning veroorzaakte ruim 1615 aardbevingen (Tweede kamer, parlementaire
enquête aardgaswinning Groningen, 2023), waardoor duizenden gebouwen onveilig werden verklaard
en voor miljarden aan schadevergoeding werd uitgekeerd. Veel inwoners van het winningsgebied
kampten met schade en onveiligheid als gevolg van de bodemdaling en diverse aardbevingen. De
Nederlandse overheid heeft tot december 2022 267.466 schademeldingen ontvangen (Tweede
kamer, parlementaire enquête aardgaswinning Groningen, 2023).
De aardbevingsproblematiek heeft in de Nederlandse maatschappij veel losgemaakt. Wat volgde was
een publiek- en politiek debat over het beëindigen van de gaswinning. Groningse burgers gingen de
straat op om te protesteren (Milieudefensie, 2018). Aangezien het aantal aardbevingen in de loop der
jaren toenam en heftiger werden, zette dit de overheid onder druk om in te grijpen en in actie te
komen om de situatie te verbeteren. De Nederlandse Tweede Kamer deed tussen 2021 en 2023
middels een parlementaire enquête onderzoek naar de aardgaswinning in Groningen en de
langdurige problematiek die daaruit voortkwam.
Bepaalde onderwerpen komen sneller op de politieke agenda dan anderen. Wat beïnvloedt dit
proces? John Kingdon ontwikkelde in de jaren 80, het drie-stromen model om deze vraag te
beantwoorden. Kingdon suggereert dat het proces van agendavorming bestaat uit drie stromen. Een
probleemstroom, een politieke stroom en een beleidsstroom. Deze drie stromen staan met elkaar in
wisselwerking. Indien policy entrepreneurs de drie stromen bij elkaar brengen, wordt een policy
window gecreëerd. Dit is een gelegenheid om een kwestie op de beleidsagenda te krijgen (Kingdon,
2014)
Kingdons model verklaarde het agendasettingsproces in het Amerikaanse congres (Howlett,
McConnell, & Perl, 2017). Met behulp van het stromenmodel van Kingdon wordt geanalyseerd in
hoeverre het agendasettingproces van de beëindiging van de aardgaswinning kan worden verklaard.
Het heeft namelijk jaren geduurd voordat dit besluit is genomen. De centrale vraag in deze paper is
daarom als volgt:
In hoeverre kan het agendasettingsproces rondom het beëindigen van de Groningse gaswinning in
2023 verklaard worden?
Het doel van het onderzoek is inzicht verkrijgen in de factoren en processen die hebben geleid tot de
besluitvorming over het stoppen van de gaswinning in Groningen.
De maatschappelijke relevantie van de paper ligt in het begrijpen van de dynamiek achter de
agendasetting van een kwestie met zowel economische voordelen als ernstige maatschappelijke
gevolgen (Been, 2022). De paper kan bijdragen aan een beter begrip van hoe complexe
maatschappelijke kwesties worden behandeld in de politieke arena en welke factoren het proces
beïnvloeden.
Op wetenschappelijk gebied kan de paper bijdragen aan de toepassing en validatie van het
stromenmodel van Kingdon in de Nederlandse context. Het kan inzichten bieden in de
1
, generaliseerbaarheid van Kingdons theorie buiten de oorspronkelijke Amerikaanse context (Howlett,
McConnell, & Perl, 2017).
2
