NED C
SESSIE 1 : Anderstalige nieuwkomers: beginsituatie
VOLOP TAAL: Anderstalige nieuwkomers (p. 346-377)
ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS?
= een lln v 5j of ouder die niet het Ned als thuistaal heeft, tot op heden niet meer dan 1 jaar ononderbroken
in ons land heeft verbleven en max 9 maanden is ingeschreven in een school met het Ned als onderwijstaal
- Gewezen anderstalige nieuwkomers (GAN) = lln uit het BaO die in het voorgaande schooljaar
nieuwkomers waren en toen een vorm v onthaalonderwijs hebben gevolgd
- Nieuwkomers hebben recht op minimum 1j onthaalonderwijs
Dubbele horde in onderwijs:
- Op school leren in taal die ze nog als 2e taal leren
- Leren in register dat thuis niet gehanteerd wordt
- Schooltaal: veel abstracte begrippen, complexe zinnen, termen die bij bep leergebied horen, …
- Gem 5-8j nodig om schooltaalvariëteit v taal te verwerven
doel examen!
Doelen van onthaalonderwijs
DOEL 1 = taalvaardigheid ontwikkelen die nodig is om snel en met succes het reguliere onderwijs te kunnen volgen
o Instructies van lkr begrijpen
o Voorgelezen verhaal volgen
o Concrete gebeurtenis vertellen
o Vragen beantwoorden
o Schriftelijke opdrachten begrijpen
- In klas/school: lln verwerven taal zowel impliciet als expliciet
- Impliciet: maken deel uit v gemeenschap waarin Ned voertaal is en kennis zo wordt overgedragen
- Expliciet: tijdens lessen waarin gefocust op taal
DOEL 2 = integratie
- Kinderen zullen pas echt leren als ze zich goed voelen op school en id klas
- Initiatieven nemen om ‘thuisgevoel’ te geven want cruciaal positief onthaald begin schooljaar en doorheen het jaar
- Veel sociale contacten leiden tot verhoogde taalvaardigheid en omgekeerd verhoogde
taalvaardigheid bevordert sociale contacten
- Schoolteams houden rekening met specifieke BS v elke nieuwkomer
- Elk kind is verschillend: elke nieuwkomer heeft specifieke aanpak nodig
- Hoge verwachtingen koesteren
Extra aandacht voor een positieve talige grondhouding
- Aandacht schenken aan randvoorwaarden die ervoor zorgen dat lln veiligheid, vertrouwen en plezier
ervaren wnr ze taal leren
- Scholen moeten:
- Veilige oefenomgeving creëren
- Talig repertoire vd lln omarmen
- Voldoende hoge verwachtingen koesteren
,TAALKRACHTIG ONDERWIJS VOOR NIEUWKOMERS
DOELEN
Sociale competenties doel examen!
- Belangrijkste voor AN => zo snel mogelijk integreren in nieuwe samenleving (school is ideaal -> leeftijdsgenoten)
- Lkren: inzetten op integratie vd lln in hun school, zodat ze er snel een plaatsje kunnen vinden en contacten
kunnen leggen
- Acties:
- Meter/peter aanstellen: neemt nieuwkomer onder zijn hoede
- Op toezien dat lln in een groepje worden opgenomen tijdens speeltijd
- Betrekken bij schoolfeesten en andere evenementen
- Het woord ‘welkom’ in verschillende talen hangen
- Tolken inschakelen
- Brieven verduidelijken met pictogrammen
- Kinderen voelen zich veilig in groep → toenadering zoeken tot leeftijdsgenoten en sociale
competenties ontwikkelen (gevoelens uitdrukken, openstaan voor gevoeligheden v anderen, respect
tonen in omgang met medelln en lkren, willen samenwerken, …)
Talige competenties
- Klanken, woorden, zinsconstructies die kinderen in dagelijkse situaties horen, helpen hen bij de
verwerving van de formele schooltaal
- Veel anderstalige kinderen maken bij aankomst ‘stille periode’ door
- Leren tijdens deze periode ook taal (impliciet): pikken klanken, frequente woorden en
vaak voorkomende zinnetjes op
- Veel nieuwkomers hebben moeite met taalspecifieke aspecten (gebruik lidwoorden en voorzetsels,
plaatsing en vervoeging ww, uitspraak bep klanken, …)
- Meer zelfvertrouwen → beginnen praten, actiever aan lessen deelnemen
- feit is dat kinderen (ook volwassenen) meerdere talen tegelijk kunnen verwerven
Thuistaal als opstapje naar het Nederlands
- Goede beheersing thuistaal vormt stevige basis voor verwerking 2e taal
- Kinderen leggen verbanden tss verschillende talen die ze leren
- vaardigheden die ze in ene taal beheersen kunnen ze inzetten bij verwerving tweede taal
- Hoe beter kind 1e taal beheerst, hoe makkelijker het zal zijn om 2e taal te leren
- Verwerving 2e taal gebeurt in grote lijnen gelijk met 1e taal:
- Veel en betekenisvol taalaanbod
- Interactiekansen om hypotheses af te toetsen
- Feedback op taalgebruik
Talige competenties te we bij AN willen ontwikkelen per taalvaardigheid
- Talige competenties die we bij nieuwkomers willen ontwikkelen zijn gekoppeld ad taalvaardigheden
(luisteren, spreken, lezen, schrijven)
- Ontwikkeling gebeurt in fasen afhankelijk vh stadium v taalverwerving waarin
nieuwkomer zich bevindt
Aantal aandachtspunten id stapsgewijze ontwikkeling per vaardigheid
1) Luisteren
- Initieel bereiken dat nieuwkomers mededelingen vd lkr over concrete situaties begrijpt (ook
mondelinge instructies om handelingen uit te voeren)
- Veel naar minder visuele ondersteuning
, 2) Spreken
- Begrijpen komt voor gebruiken (stille periode)
- Voldoende veilige oefenkansen blijven bieden zodat ze groeien op spreekdurf en spraakvaardigheid
- Gesprekken: eerst vragen leren begrijpen pas nadien antwoorden
3) Lezen
- Geleidelijk opbouwen
- Na tijdje: eenvoudige schriftelijke boodschappen/instructies lezen en begrijpen (over school- en klasgebeuren)
- Korte mondelinge toelichting en/of visuele ondersteuning vooraf kunnen helpen
4) Schrijven
- Schriftelijk aangeboden info kopiëren (bv. Bord → schoolagenda)
- Zelf boodschap schrijven is bijzonder complexe opdracht
Woordenschat niet als apart domein opgenomen
- Bewuste keuze: kinderen leren geen woorden door voorwerpen op prenten te benoemen maar
door ze in mondelinge/schriftelijke communicatie eerst te begrijpen en dan zelf te gebruiken
- Woordverwerving gebeurt via de taalvaardigheden
- Leesbevordering: als nieuwkomers verhalen luisteren ontwikkelt hun leesbegrip
- Luisteren en spreken: ook technische kant
- In hun thuistalen andere klanken en soms schriftsystemen → inzetten op auditieve analyse
Doelen
− sociale competenties
− talige competenties
− zelfsturende competenties
= de denkprocessen die je gedrag sturen om ih dagelijks leven te kunnen functioneren
o Leren impulsen onder controle te houden
BEGINSITUATIE
- beginsituatie AN: in welke mate verschillen hun situaties v die v andere lln id school?
- Intakegesprek met ouders doel examen!
- Peilen naar eigenheid van het kind + schoolse achtergrond
- Peilen naar gezinssituatie, interesses en talenten, vluchtverleden en angsten/trauma’s,
eerdere schoolloopbaan, mate geletterdheid
Eigenheid van het kind
- Wat is de gezinssituatie vh kind? Wat is zijn land van herkomst? Hoe is de situatie in dat land? Is het
gezin gevlucht? … Hoe heeft het kind dit ervaren..?
- Nieuwkomers vaak gekneld tss verleden dat ze nog moeten verwerken en toekomst die onzeker is
- verzekeren dat ze zich veilig voelen id klas (interesses tonen, betrekken bij gesprekken, …)
- inspelen op hun interesses -> motiverend
- Persoonlijke begeleiding met veel pos aandacht → noodzaak kinderen vluchtverleden -> pas dan kunnen ze leren
Schoolse achtergrond
- Gecijferdheid vd lln: kan hij tellen en getallen lezen, heeft hij leren rekenen?
- Geletterdheid vd lln: erg grote verschillen (3 groepen)
1) Sommige lln zijn niet-gealfabetiseerde anderstalige nieuwkomers of ‘alfaleerlingen’
• geen onderwijs gehad in geen enkel taal lezen of schrijven
• moeite met nederlands + moeite sociale vaardigheden, zelfsturende competenties,
concentreren -> alle schoolse activiteiten moeilijk
, 2) Andere leerlingen zijn anders-gealfabetiseerd
• kunnen al lezen en schrijven
• processen (klankendiscriminatie, klank-tekenkoppeling) al doorlopen
• lkr: kan hierop verder bouwen om Ned te leren
3) Nog andere leerlingen hebben een redelijk lees- en schrijfvaardigheidsniveau in een thuistaal
die gelijkenissen met ons schriftsysteem vertoont (bv. Turks)
• leren lezen/ schrijven kan gebeuren op stevige thuistaalbasis
• aandacht zal hier gaan naar klankbewustzijn en lettertekens
Intake gesprek is niet genoeg! ook observatie nodig!!! (evt adhv kijkwijzer)
Inschrijvingsfiche + intakeformulier + beginsituatieanalyse => adhv dossier opstellen
Dossier = individueel werkplan + persoonlijke doelen
DIDACTISCHE AANPAK
- Uitgaan vd 7 principes voor taalkrachtig onderwijs
1. Rijke contexten aanbieden
2. Taalonderwijs functioneel maken
3. Veel interactie stimuleren
4. Ondersteuning bieden
5. Rekening houden met zowel impliciet als expliciet leren
6. Ruimte voor reflectie voorzien
7. Talige grondhouding
- In klas met nieuwkomers: aantal extra aanpassingen doorvoeren om ervoor te zorgen dat zij de
lessen kunnen volgen en ook buiten de les (en school) kunnen functioneren
- Diff tss taalsterke en -zwakke lln
- Aanpassingen op verschillende terreinen: (word hieronder beter uitgelegd!!!)
- Vooropgestelde doelen
• selecteer alleen lesdoelen die functioneel zijn voor de nieuwkomer
• selecteer altijd enkele talige doelen, ook bij niet-talige activiteiten
• selecteer de begrippen die voor de nieuwkomer het zinvolst zijn
- Activiteiten
• pas de opdrachten aan voor de nieuwkomer
• geef de nieuwkomer extra context of materiaal
• bied ondersteuning door een rijk taalaanbod
• sta toe dat de nieuwkomer zijn thuistaal functioneel inzet
• voer korte reflectiegesprekken met de nieuwkomer
- Organisatie
• laat de nieuwkomer met ander leerlingen samenwerken
• stel enkele taalvaardige leerlingen aan als mini-meesters om nieuwkomer te helpen
• pas zo nodig je klasinrichting aan
Nice to know: Organisatiemodellen voor onthaalonderwijs
- Onthaalklas (= taalbad voorzien)
- Anderstalige nieuwkomers volledig opnemen in reguliere klas
- Beide opties combineren (= semi-geïntegreerde aanpak)
SESSIE 1 : Anderstalige nieuwkomers: beginsituatie
VOLOP TAAL: Anderstalige nieuwkomers (p. 346-377)
ANDERSTALIGE NIEUWKOMERS?
= een lln v 5j of ouder die niet het Ned als thuistaal heeft, tot op heden niet meer dan 1 jaar ononderbroken
in ons land heeft verbleven en max 9 maanden is ingeschreven in een school met het Ned als onderwijstaal
- Gewezen anderstalige nieuwkomers (GAN) = lln uit het BaO die in het voorgaande schooljaar
nieuwkomers waren en toen een vorm v onthaalonderwijs hebben gevolgd
- Nieuwkomers hebben recht op minimum 1j onthaalonderwijs
Dubbele horde in onderwijs:
- Op school leren in taal die ze nog als 2e taal leren
- Leren in register dat thuis niet gehanteerd wordt
- Schooltaal: veel abstracte begrippen, complexe zinnen, termen die bij bep leergebied horen, …
- Gem 5-8j nodig om schooltaalvariëteit v taal te verwerven
doel examen!
Doelen van onthaalonderwijs
DOEL 1 = taalvaardigheid ontwikkelen die nodig is om snel en met succes het reguliere onderwijs te kunnen volgen
o Instructies van lkr begrijpen
o Voorgelezen verhaal volgen
o Concrete gebeurtenis vertellen
o Vragen beantwoorden
o Schriftelijke opdrachten begrijpen
- In klas/school: lln verwerven taal zowel impliciet als expliciet
- Impliciet: maken deel uit v gemeenschap waarin Ned voertaal is en kennis zo wordt overgedragen
- Expliciet: tijdens lessen waarin gefocust op taal
DOEL 2 = integratie
- Kinderen zullen pas echt leren als ze zich goed voelen op school en id klas
- Initiatieven nemen om ‘thuisgevoel’ te geven want cruciaal positief onthaald begin schooljaar en doorheen het jaar
- Veel sociale contacten leiden tot verhoogde taalvaardigheid en omgekeerd verhoogde
taalvaardigheid bevordert sociale contacten
- Schoolteams houden rekening met specifieke BS v elke nieuwkomer
- Elk kind is verschillend: elke nieuwkomer heeft specifieke aanpak nodig
- Hoge verwachtingen koesteren
Extra aandacht voor een positieve talige grondhouding
- Aandacht schenken aan randvoorwaarden die ervoor zorgen dat lln veiligheid, vertrouwen en plezier
ervaren wnr ze taal leren
- Scholen moeten:
- Veilige oefenomgeving creëren
- Talig repertoire vd lln omarmen
- Voldoende hoge verwachtingen koesteren
,TAALKRACHTIG ONDERWIJS VOOR NIEUWKOMERS
DOELEN
Sociale competenties doel examen!
- Belangrijkste voor AN => zo snel mogelijk integreren in nieuwe samenleving (school is ideaal -> leeftijdsgenoten)
- Lkren: inzetten op integratie vd lln in hun school, zodat ze er snel een plaatsje kunnen vinden en contacten
kunnen leggen
- Acties:
- Meter/peter aanstellen: neemt nieuwkomer onder zijn hoede
- Op toezien dat lln in een groepje worden opgenomen tijdens speeltijd
- Betrekken bij schoolfeesten en andere evenementen
- Het woord ‘welkom’ in verschillende talen hangen
- Tolken inschakelen
- Brieven verduidelijken met pictogrammen
- Kinderen voelen zich veilig in groep → toenadering zoeken tot leeftijdsgenoten en sociale
competenties ontwikkelen (gevoelens uitdrukken, openstaan voor gevoeligheden v anderen, respect
tonen in omgang met medelln en lkren, willen samenwerken, …)
Talige competenties
- Klanken, woorden, zinsconstructies die kinderen in dagelijkse situaties horen, helpen hen bij de
verwerving van de formele schooltaal
- Veel anderstalige kinderen maken bij aankomst ‘stille periode’ door
- Leren tijdens deze periode ook taal (impliciet): pikken klanken, frequente woorden en
vaak voorkomende zinnetjes op
- Veel nieuwkomers hebben moeite met taalspecifieke aspecten (gebruik lidwoorden en voorzetsels,
plaatsing en vervoeging ww, uitspraak bep klanken, …)
- Meer zelfvertrouwen → beginnen praten, actiever aan lessen deelnemen
- feit is dat kinderen (ook volwassenen) meerdere talen tegelijk kunnen verwerven
Thuistaal als opstapje naar het Nederlands
- Goede beheersing thuistaal vormt stevige basis voor verwerking 2e taal
- Kinderen leggen verbanden tss verschillende talen die ze leren
- vaardigheden die ze in ene taal beheersen kunnen ze inzetten bij verwerving tweede taal
- Hoe beter kind 1e taal beheerst, hoe makkelijker het zal zijn om 2e taal te leren
- Verwerving 2e taal gebeurt in grote lijnen gelijk met 1e taal:
- Veel en betekenisvol taalaanbod
- Interactiekansen om hypotheses af te toetsen
- Feedback op taalgebruik
Talige competenties te we bij AN willen ontwikkelen per taalvaardigheid
- Talige competenties die we bij nieuwkomers willen ontwikkelen zijn gekoppeld ad taalvaardigheden
(luisteren, spreken, lezen, schrijven)
- Ontwikkeling gebeurt in fasen afhankelijk vh stadium v taalverwerving waarin
nieuwkomer zich bevindt
Aantal aandachtspunten id stapsgewijze ontwikkeling per vaardigheid
1) Luisteren
- Initieel bereiken dat nieuwkomers mededelingen vd lkr over concrete situaties begrijpt (ook
mondelinge instructies om handelingen uit te voeren)
- Veel naar minder visuele ondersteuning
, 2) Spreken
- Begrijpen komt voor gebruiken (stille periode)
- Voldoende veilige oefenkansen blijven bieden zodat ze groeien op spreekdurf en spraakvaardigheid
- Gesprekken: eerst vragen leren begrijpen pas nadien antwoorden
3) Lezen
- Geleidelijk opbouwen
- Na tijdje: eenvoudige schriftelijke boodschappen/instructies lezen en begrijpen (over school- en klasgebeuren)
- Korte mondelinge toelichting en/of visuele ondersteuning vooraf kunnen helpen
4) Schrijven
- Schriftelijk aangeboden info kopiëren (bv. Bord → schoolagenda)
- Zelf boodschap schrijven is bijzonder complexe opdracht
Woordenschat niet als apart domein opgenomen
- Bewuste keuze: kinderen leren geen woorden door voorwerpen op prenten te benoemen maar
door ze in mondelinge/schriftelijke communicatie eerst te begrijpen en dan zelf te gebruiken
- Woordverwerving gebeurt via de taalvaardigheden
- Leesbevordering: als nieuwkomers verhalen luisteren ontwikkelt hun leesbegrip
- Luisteren en spreken: ook technische kant
- In hun thuistalen andere klanken en soms schriftsystemen → inzetten op auditieve analyse
Doelen
− sociale competenties
− talige competenties
− zelfsturende competenties
= de denkprocessen die je gedrag sturen om ih dagelijks leven te kunnen functioneren
o Leren impulsen onder controle te houden
BEGINSITUATIE
- beginsituatie AN: in welke mate verschillen hun situaties v die v andere lln id school?
- Intakegesprek met ouders doel examen!
- Peilen naar eigenheid van het kind + schoolse achtergrond
- Peilen naar gezinssituatie, interesses en talenten, vluchtverleden en angsten/trauma’s,
eerdere schoolloopbaan, mate geletterdheid
Eigenheid van het kind
- Wat is de gezinssituatie vh kind? Wat is zijn land van herkomst? Hoe is de situatie in dat land? Is het
gezin gevlucht? … Hoe heeft het kind dit ervaren..?
- Nieuwkomers vaak gekneld tss verleden dat ze nog moeten verwerken en toekomst die onzeker is
- verzekeren dat ze zich veilig voelen id klas (interesses tonen, betrekken bij gesprekken, …)
- inspelen op hun interesses -> motiverend
- Persoonlijke begeleiding met veel pos aandacht → noodzaak kinderen vluchtverleden -> pas dan kunnen ze leren
Schoolse achtergrond
- Gecijferdheid vd lln: kan hij tellen en getallen lezen, heeft hij leren rekenen?
- Geletterdheid vd lln: erg grote verschillen (3 groepen)
1) Sommige lln zijn niet-gealfabetiseerde anderstalige nieuwkomers of ‘alfaleerlingen’
• geen onderwijs gehad in geen enkel taal lezen of schrijven
• moeite met nederlands + moeite sociale vaardigheden, zelfsturende competenties,
concentreren -> alle schoolse activiteiten moeilijk
, 2) Andere leerlingen zijn anders-gealfabetiseerd
• kunnen al lezen en schrijven
• processen (klankendiscriminatie, klank-tekenkoppeling) al doorlopen
• lkr: kan hierop verder bouwen om Ned te leren
3) Nog andere leerlingen hebben een redelijk lees- en schrijfvaardigheidsniveau in een thuistaal
die gelijkenissen met ons schriftsysteem vertoont (bv. Turks)
• leren lezen/ schrijven kan gebeuren op stevige thuistaalbasis
• aandacht zal hier gaan naar klankbewustzijn en lettertekens
Intake gesprek is niet genoeg! ook observatie nodig!!! (evt adhv kijkwijzer)
Inschrijvingsfiche + intakeformulier + beginsituatieanalyse => adhv dossier opstellen
Dossier = individueel werkplan + persoonlijke doelen
DIDACTISCHE AANPAK
- Uitgaan vd 7 principes voor taalkrachtig onderwijs
1. Rijke contexten aanbieden
2. Taalonderwijs functioneel maken
3. Veel interactie stimuleren
4. Ondersteuning bieden
5. Rekening houden met zowel impliciet als expliciet leren
6. Ruimte voor reflectie voorzien
7. Talige grondhouding
- In klas met nieuwkomers: aantal extra aanpassingen doorvoeren om ervoor te zorgen dat zij de
lessen kunnen volgen en ook buiten de les (en school) kunnen functioneren
- Diff tss taalsterke en -zwakke lln
- Aanpassingen op verschillende terreinen: (word hieronder beter uitgelegd!!!)
- Vooropgestelde doelen
• selecteer alleen lesdoelen die functioneel zijn voor de nieuwkomer
• selecteer altijd enkele talige doelen, ook bij niet-talige activiteiten
• selecteer de begrippen die voor de nieuwkomer het zinvolst zijn
- Activiteiten
• pas de opdrachten aan voor de nieuwkomer
• geef de nieuwkomer extra context of materiaal
• bied ondersteuning door een rijk taalaanbod
• sta toe dat de nieuwkomer zijn thuistaal functioneel inzet
• voer korte reflectiegesprekken met de nieuwkomer
- Organisatie
• laat de nieuwkomer met ander leerlingen samenwerken
• stel enkele taalvaardige leerlingen aan als mini-meesters om nieuwkomer te helpen
• pas zo nodig je klasinrichting aan
Nice to know: Organisatiemodellen voor onthaalonderwijs
- Onthaalklas (= taalbad voorzien)
- Anderstalige nieuwkomers volledig opnemen in reguliere klas
- Beide opties combineren (= semi-geïntegreerde aanpak)
