Onderwijsgroep burgers kunnen raken en omdat het de rechts-
zekerheid waarborgt.
ISBR, Week 4 3. De rechter doet op basis van ‘de materiële waarheid’
Probleem 7 recht: hij hoeft zich niet te baseren op de waarheid zoals
die door partijen wordt gepresenteerd. Hij mag kritisch
Leerdoelen: doorvragen en onderzoek laten instellen.
1. Waar dien je beroep in te stellen en waar dien je ho- 4. Laagdrempelige opzet van het proces:
ger beroep in te stellen? a. Geen vertegenwoordigingsverplichting door een
2. Welke kenmerken heeft het beroep bij de bestuurs- advocaat.
rechter? b. Gematigd griffierecht.
3. Wat zijn de voorwaarden om tegen een besluit in be- c. De belanghebbende loopt minder financiële ri-
roep te gaan? sico’s, omdat hij bijna nooit in de proceskosten van
4. Wat moet een rechter doen als een beroepschrift het bestuursorgaan kan worden veroordeeld.
door een andere rechter moet worden behandeld?
5. Welke uitspraakmogelijkheden heeft de bestuurs- Ongelijkheidscompensatie (procedurele rechtvaardigheid):
rechter? vanwege het mogelijke machtsonevenwicht tussen partijen,
denkt de rechter vaak mee met de ongelijke partij en legt de
Waar dien je beroep in te stellen? beroepsgronden zo ruim mogelijk uit om een eerlijk proces te
Art. 1:5 lid 3 Awb: Onder het instellen van beroep wordt ver- waarborgen.
staan: het instellen van administratief beroep dan wel van
beroep bij een bestuursrechter. Waar dien je hoger beroep in te stellen?
Art. 8:104 lid 1 Awb: Een belanghebbende en het bestuurs-
De ‘relatieve’ bevoegdheid wordt bepaald door óf de zetel orgaan kunnen hoger beroep instellen tegen:…
van het bestuursorgaan (art. 8:7 lid 1 Awb) óf de woonplaats
van de indiener van het beroepschrift (art. 8:7 lid 2 Awb). De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
- Zetel van het bestuursorgaan bepalend: indien er be- hoogste algemene bestuursrechter (ABRvS).
roep wordt ingesteld tegen een besluit van een lokaal Art. 8:105 lid 1 Awb: Het hoger beroep wordt ingesteld bij de
bestuursorgaan. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, tenzij
- Woonplaats van de indiener bepalend: indien er beroep een andere hogerberoepsrechter bevoegd is ingevolge
wordt ingesteld tegen andere bestuursorganen (be- hoofdstuk 4 van de bij deze wet behorende Bevoegdheidsre-
stuursorgaan van de centrale overheid). geling bestuursrechtspraak dan wel ingevolge een ander
o Art. 1:10 lid 1 BW: De woonplaats van een natuur- wettelijk voorschrift.
lijk persoon bevindt zich te zijner woonstede, en bij
gebreke van woonstede ter plaatse van zijn werke- Wet op de Raad van State (RvS): Bevatten de institutionele
lijk verblijf. bepaling over de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
o Art. 1:10 lid 2 BW: Een rechtspersoon heeft zijn van State.
woonplaats ter plaatse waar hij volgens wettelijk - De Afdeling bestaat uit staatsraden, waarvan er maxi-
voorschrift of volgens zijn statuten of reglementen maal 10 zowel aan wetgevingsadvisering als aan be-
zijn zetel heeft. stuursrechtspraak mogen deelnemen: art. 2 lid 3 Wet
- Eén specifieke rechtbank bevoegd: indien er voor de RvS.
rechterlijke beoordeling specifieke expertise nodig is of - Alle staatsraden zijn voor het leven benoemd: art. 3 Wet
dat er zeer weinig geschillen zullen ontstaan (art. 8:7 lid RvS.
3 Awb). - De ABRvS vormt en bezet enkelvoudige en meervou-
o Indien de uitspraak is gedaan door een andere dige kamers: art. 42 Wet RvS.
rechtbank dan de bevoegde, kan de hogerbe- - Regeling voor klachten over gedragingen van leden van
roepsrechter de uitspraak als bevoegdelijk gedaan de Afdeling: art. 45 Wet RvS.
aanmerken (art. 8:117 Awb).
- Art. 8:8 lid 1 Awb: Indien tegen hetzelfde besluit bij meer Bijzondere bestuursrechtspraak bij de ABRvS: in een aantal
dan 1 bevoegde rechtbank beroep is ingesteld, worden gevallen wordt tegen een besluit rechtstreeks beroep op de
de zaken verder behandeld door de bevoegde recht- Afdeling opengesteld: art. 8:6 lid 1 Awb jo. art. 2 Bevoegd-
bank waarbij als eerste beroep is ingesteld. Indien gelijk- heidsregeling bestuursrechtspraak.
tijdig bij meer dan 1 bevoegde rechtbank als eerste be- - Deze geschillen werden voorheen door de Kroon dan
roep is ingesteld, worden de zaken verder behandeld wel de afdeling geschillen van bestuur (TwK-rechter) be-
door de bevoegde rechtbank die als eerste wordt ge- slist.
noemd in de Wet op de rechterlijke indeling. Verdiepende vraag: Wat is het verschil tussen algemeen
Verdiepende vraag: Wat is het eerste waar je naar en bijzonder bestuursrecht? Het algemeen bestuurs-
kijkt bij het bepalen van de relatieve bevoegdheid recht staat in de Awb. Het zijn vooral de algemene bepa-
van de bestuursrechter? Of het bij een lokaal of an- lingen (algemeen geformuleerde normen). Ze zorgen
der bestuursorgaan wordt ingesteld. voor meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving.
Bijzonder bestuursrecht richt zich op een bepaald on-
Vier klassieke kenmerken van het bestuursprocesrecht: derdeel van het bestuursrecht. Het bevat vooral belang-
1. Ex tunc op rechtmatigheidstoets: de rechter geeft geen rijke bestuursrechtelijke informatie en het zijn meer in-
inhoudelijke beoordeling, maar toetst enkel aan de wet houdelijke regels.
en aan het ongeschreven recht.
a. De feiten spelen slechts een rol zoals die waren Argumenten voor rechtstreeks beroep:
ten tijde van het nemen van het besluit. 1. Er is een grote deskundigheid aanwezig bij de ABRvS.
2. Korte beroepstermijnen: het is belangrijk dat binnen een 2. Er hoeven niet teveel zaken ineens naar de rechtban-
kort tijdsbestek duidelijk is of een besluit onherroepelijk ken.
vast staat. 3. Het gaat om zaken waarbij grote en tegengestelde be-
a. Verdiepende vraag: Waarom zijn korte beroeps- langen op het spel staan.
termijnen belangrijk? Omdat de besluiten veel
zekerheid waarborgt.
ISBR, Week 4 3. De rechter doet op basis van ‘de materiële waarheid’
Probleem 7 recht: hij hoeft zich niet te baseren op de waarheid zoals
die door partijen wordt gepresenteerd. Hij mag kritisch
Leerdoelen: doorvragen en onderzoek laten instellen.
1. Waar dien je beroep in te stellen en waar dien je ho- 4. Laagdrempelige opzet van het proces:
ger beroep in te stellen? a. Geen vertegenwoordigingsverplichting door een
2. Welke kenmerken heeft het beroep bij de bestuurs- advocaat.
rechter? b. Gematigd griffierecht.
3. Wat zijn de voorwaarden om tegen een besluit in be- c. De belanghebbende loopt minder financiële ri-
roep te gaan? sico’s, omdat hij bijna nooit in de proceskosten van
4. Wat moet een rechter doen als een beroepschrift het bestuursorgaan kan worden veroordeeld.
door een andere rechter moet worden behandeld?
5. Welke uitspraakmogelijkheden heeft de bestuurs- Ongelijkheidscompensatie (procedurele rechtvaardigheid):
rechter? vanwege het mogelijke machtsonevenwicht tussen partijen,
denkt de rechter vaak mee met de ongelijke partij en legt de
Waar dien je beroep in te stellen? beroepsgronden zo ruim mogelijk uit om een eerlijk proces te
Art. 1:5 lid 3 Awb: Onder het instellen van beroep wordt ver- waarborgen.
staan: het instellen van administratief beroep dan wel van
beroep bij een bestuursrechter. Waar dien je hoger beroep in te stellen?
Art. 8:104 lid 1 Awb: Een belanghebbende en het bestuurs-
De ‘relatieve’ bevoegdheid wordt bepaald door óf de zetel orgaan kunnen hoger beroep instellen tegen:…
van het bestuursorgaan (art. 8:7 lid 1 Awb) óf de woonplaats
van de indiener van het beroepschrift (art. 8:7 lid 2 Awb). De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
- Zetel van het bestuursorgaan bepalend: indien er be- hoogste algemene bestuursrechter (ABRvS).
roep wordt ingesteld tegen een besluit van een lokaal Art. 8:105 lid 1 Awb: Het hoger beroep wordt ingesteld bij de
bestuursorgaan. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, tenzij
- Woonplaats van de indiener bepalend: indien er beroep een andere hogerberoepsrechter bevoegd is ingevolge
wordt ingesteld tegen andere bestuursorganen (be- hoofdstuk 4 van de bij deze wet behorende Bevoegdheidsre-
stuursorgaan van de centrale overheid). geling bestuursrechtspraak dan wel ingevolge een ander
o Art. 1:10 lid 1 BW: De woonplaats van een natuur- wettelijk voorschrift.
lijk persoon bevindt zich te zijner woonstede, en bij
gebreke van woonstede ter plaatse van zijn werke- Wet op de Raad van State (RvS): Bevatten de institutionele
lijk verblijf. bepaling over de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
o Art. 1:10 lid 2 BW: Een rechtspersoon heeft zijn van State.
woonplaats ter plaatse waar hij volgens wettelijk - De Afdeling bestaat uit staatsraden, waarvan er maxi-
voorschrift of volgens zijn statuten of reglementen maal 10 zowel aan wetgevingsadvisering als aan be-
zijn zetel heeft. stuursrechtspraak mogen deelnemen: art. 2 lid 3 Wet
- Eén specifieke rechtbank bevoegd: indien er voor de RvS.
rechterlijke beoordeling specifieke expertise nodig is of - Alle staatsraden zijn voor het leven benoemd: art. 3 Wet
dat er zeer weinig geschillen zullen ontstaan (art. 8:7 lid RvS.
3 Awb). - De ABRvS vormt en bezet enkelvoudige en meervou-
o Indien de uitspraak is gedaan door een andere dige kamers: art. 42 Wet RvS.
rechtbank dan de bevoegde, kan de hogerbe- - Regeling voor klachten over gedragingen van leden van
roepsrechter de uitspraak als bevoegdelijk gedaan de Afdeling: art. 45 Wet RvS.
aanmerken (art. 8:117 Awb).
- Art. 8:8 lid 1 Awb: Indien tegen hetzelfde besluit bij meer Bijzondere bestuursrechtspraak bij de ABRvS: in een aantal
dan 1 bevoegde rechtbank beroep is ingesteld, worden gevallen wordt tegen een besluit rechtstreeks beroep op de
de zaken verder behandeld door de bevoegde recht- Afdeling opengesteld: art. 8:6 lid 1 Awb jo. art. 2 Bevoegd-
bank waarbij als eerste beroep is ingesteld. Indien gelijk- heidsregeling bestuursrechtspraak.
tijdig bij meer dan 1 bevoegde rechtbank als eerste be- - Deze geschillen werden voorheen door de Kroon dan
roep is ingesteld, worden de zaken verder behandeld wel de afdeling geschillen van bestuur (TwK-rechter) be-
door de bevoegde rechtbank die als eerste wordt ge- slist.
noemd in de Wet op de rechterlijke indeling. Verdiepende vraag: Wat is het verschil tussen algemeen
Verdiepende vraag: Wat is het eerste waar je naar en bijzonder bestuursrecht? Het algemeen bestuurs-
kijkt bij het bepalen van de relatieve bevoegdheid recht staat in de Awb. Het zijn vooral de algemene bepa-
van de bestuursrechter? Of het bij een lokaal of an- lingen (algemeen geformuleerde normen). Ze zorgen
der bestuursorgaan wordt ingesteld. voor meer eenheid in de bestuursrechtelijke wetgeving.
Bijzonder bestuursrecht richt zich op een bepaald on-
Vier klassieke kenmerken van het bestuursprocesrecht: derdeel van het bestuursrecht. Het bevat vooral belang-
1. Ex tunc op rechtmatigheidstoets: de rechter geeft geen rijke bestuursrechtelijke informatie en het zijn meer in-
inhoudelijke beoordeling, maar toetst enkel aan de wet houdelijke regels.
en aan het ongeschreven recht.
a. De feiten spelen slechts een rol zoals die waren Argumenten voor rechtstreeks beroep:
ten tijde van het nemen van het besluit. 1. Er is een grote deskundigheid aanwezig bij de ABRvS.
2. Korte beroepstermijnen: het is belangrijk dat binnen een 2. Er hoeven niet teveel zaken ineens naar de rechtban-
kort tijdsbestek duidelijk is of een besluit onherroepelijk ken.
vast staat. 3. Het gaat om zaken waarbij grote en tegengestelde be-
a. Verdiepende vraag: Waarom zijn korte beroeps- langen op het spel staan.
termijnen belangrijk? Omdat de besluiten veel
