Samenvatting colleges Anatomie, Fysiologie en
Pathologie 1
College 2 weefsels
Wat zijn de functies van ons weefsel?
Epitheelweefsel bescherming (de huid)
Bindweefsel ondersteuning (overal in het lichaam)
Spierweefsel beweging en contractie
Zenuwweefsel geleiding en signaaloverdracht (hersenen, ruggenmerg
en zenuwen)
Functies van epitheel
- Bescherming
- Secretie of afscheiding (zweetklieren en talgklieren)
- Absorptie van voedingsstoffen (dunne darm)
Huid = meerlagig plaveisel epitheel omdat de huid het lichaam
bijeenhoudt
Eenlagig epitheel bestaat uit 1 laag cellen
- Plaveisel epitheel
- Kubisch epitheel
- Cilinder epitheel (microvilli)
Eenlagig plaveiselepitheel
Rondom de organen, de nierbuisjes, hart en bloedvaten en
binnenbekleding hoornvlies.
Eenlagig kubisch epitheel
Ter hoogte van het klierweefsel, schildklier en pancreas
Exocriene klieren is afgifte uit het lichaam zweet, speeksel, slijm en talg.
Endocriene weefsels is afgifte in het lichaam zoals het hormoon insuline.
Eenlagig cilinder epitheel
Aanwezigheid van microvilli bij de dunne darm/darmen om opname van
voedingsstoffen te bevorderen.
Het pseudo gelaagd cilinderepitheel met trilharen (cilia)
Is eenlagig epitheel maar ziet er gelaagd uit. Ter hoogte van de
luchtwegen om slijm af te voeren. Slijm wordt aangemaakt om afvalstoffen
die bijvoorbeeld bij inademing binnenkomen in te kapselen en weer af te
voeren.
Meerlagig plaveisel epitheel
Zorgt voor bescherming, tegen uitdroging, slijtage, wrijving, mechanische
invloeden, temperatuurverschillen en inwerking van chemische stoffen.
, - Verhoornend: haren en nagels (bevat veel Keratine)
- Beperkt verhoornend: huid (bevat melanine, collageen en keratine
maar minder dan de haren en nagels)
- Niet-verhoornend: bindvlies van het oog, bekleding van de mond,
keel, oesophagus en vagina = zonder keratine
- Overgangsepitheel: kan van vorm veranderen zit rondom het
urinestelsel/blaas
Bindweefsel
Zorgt voor stevigheid, transport van vloeistoffen, fysieke bescherming,
vetopslag, verbindt weefsel van verschillende organen en verdediging
tegen micro-organismen. Vind je ter hoogte van het bloed, de huid,
spieren en veel andere plekken.
- Bindweefsel in strikte zin (los/dicht)
- Vloeibaar bindweefsel (bloed en lymfe)
- Steunweefsel (kraakbeen en beenweefsel)
Vetweefsel
Is bindweefsel in strikte zin wat een los netwerk vormt voor cellen, het
houdt de vetcellen bij elkaar. Geeft het vetweefsel extra stevigheid. Ter
hoogte van de buik, buikorganen en cardiovasculair systeem zit steviger
bindweefsel wat minder snel oplost. Oppervlakkig bindweefsel rondom
billen en borsten.
Vloeibaar bindweefsel
Geeft structuur aan het bloed. Zit ter hoogte van het bloed en bestaat uit
cellen + vloeibare grondsubstantie (bloedplasma) in de bloedvaten. Zorgt
voor de dichtheid van bloed zodat het niet te snel stroomt. Het lichaam
kan anders geef voedingsstoffen uit het bloed halen. Zit ook ter hoogte
van de lymfocyten en lymfevocht.
Steunweefsels
Bestaan uit stevig bindweefsel. Kraakbeen bestaat uit chondrocyten
(kraakbeencellen) en een stevige gelmassa.
Beenweefsel is nog steviger en bestaat uit osteocyten (beencellen) +
collageen + calciumzouten. Er is onderscheid in compact beenweefsel
(sterk) en spongieus beenweefsel (uiteinden lange beenderen).
Kraakbeen is te verdelen in:
- Elastisch kraakbeen wat stevig bindweefsel is wat veel Elastine
bevat ter hoogte van de gehoorgang.
- Vezelig kraakbeen wat stevig / flexibel kraakbeen is en minder
elastisch is. Het moet gewicht kunnen dragen en zit bijvoorbeeld
tussen de wervels. Het moet wel flexibel zijn zodat we naar voren en
achteren kunnen buigen.
Het beenderstelsel
Is steviger en harder dan kraakbeen, het vormt het skelet.
Functies:
- Steun tegen zwaartekracht
- Opslag Calcium, Fosfor en vet (geel beenmerg)
, - Bloedcelproductie (rood beenmerg)
- Bescherming van de inwendige organen (schedel, ribben, bekken)
- Hefboomwerking voor spierbewegingen
Been/botweefsel
Bestaat uit botcellen en bevat veel collageen. Botweefsel is rijkelijk
doorbloedt zodat het calcium uit de voeding krijgt om op te slaan. Het bot
is aan de uiteinden spongieus om te kunnen verbinden met spierweefsel
en kraakbeen. Het middelste stuk van het bot zorgt voor stevigheid en
draagt gewicht.
Spierweefsel
Zorgt voor beweging en isolatie. Bevat contractiele eiwitten zoals actine
en myosine die kunnen samentrekken en in de strepingen zit.
Verschillende soorten spierweefsel:
- Skelet spierweefsel (dwarsgestreept) -> beweging en isolatie. Bevat
spiercellen/vezels die verbonden zijn door los bindweefsel zodat we
kunnen bewegen. Heeft microscopische strepingen waardoor spieren
kunnen samentrekken. Heeft meerdere celkernen omdat het continu
vernieuwd moet worden. Het wordt aangestuurd door het
willekeurige zenuwstelsel. Het beweegt en stabiliseert het skelet.
- Glad spierweefsel -> bedekt organen en bloedvaten, uitrekking van
organen en bloedvaten. Geen strepen en heeft een onwillekeurige
samentrekking. Zit rondom de bloedvaten, urineblaas,
spijsverteringsorganen en de baarmoeder.
- Hartspierweefsel (gestreept) -> bestaat ook uit (korte) spiervezels.
Bevat een celkern. Wordt aangestuurd door het onwillekeurig
zenuwstelsel. Hartspierweefsel zorgt voor bloedcirculatie en de
pompwerking van het hart.
Zenuwweefsel
Geleidt elektrische impulsen. Zorgt voor overdracht, verwerking en opslag
van informatie. Omvat neuronen (zenuwcellen) en neuroglia. Neuroglia zijn
ondersteunende cellen van het zenuwweefsel.
Informatie die we ontvangen van de buitenwereld (geluid&smaak
bijvoorbeeld) en informatie van het lichaam (temperatuur) ontvangen we
via de dendrieten.
Membranen zijn vliezen die de holtes bekleden.
Slijmvliezen -> mucosa
Sereuze vliezen -> serosa
- Pleura bekleden de pleurale holte (longen)
- Pericardium -> pericardiale holte (hart)
- Peritoneum -> buikholte bekleden
Synoviale membranen bekleden de gewrichtsholten.
De huidlaag in 3 structuren
, - Opperhuid (epidermis) = meerlagig plaveiselepitheel met hoornlaag
dikke huid bestaat uit 5 lagen incl eeltlaag (handen en voeten) en
dunne huid 4 lagen
- Lederhuid (dermis) = zitten zweet/talgklieren die naar buiten lopen
Accessoire structuren zoals talg/zweetklieren
- Onderhuidse laag (hypodermis) = vetweefsel en haarvaten
(subcutaan)
Melanocyten bepalen onze huidskleur. Maakt melanine aan, beschermt
tegen UV-stralen en maakt de huid roodbruin tot donkerbruin.
Caroteen maakt de huid oranjegeel en komt uit voedsel als rode bieten en
wortels.
Hemoglobine geeft kleur als bloedpigment.
Effect van UV-stralen:
- Activeert vorming van vitamine D
- Verbranding
- Rimpels / vroegtijdige veroudering
- Maligne melanoom (meest voorkomend)
- Basaalcarcinoom
Melanoom is een kwaadaardige woekering van pigmentvormende cellen
(melanocyten). Wordt pas kwaadaardig bij overmatige blootstelling aan UV
straling of erfelijke aanleg. Bij mannen vaak op de romp en bij vrouwen
vaak op de benen. Melanomen zijn ook pigmentvlekken of moedervlekken
die groter worden en van kleur / vorm veranderen.
Beoordeling melanoom door de ABCD criteria
A = asymmetrisch
B = border / onregelmatige rand
C = color / kleurverschillen
D = doorsnede of diameter >6mm
Er wordt een biopt (stukje weefsel) genomen en onderzocht. Ze worden
vaak chirurgisch verwijderd omdat chemo of radiotherapie niet effectief
blijkt te zijn.
College 4 cardiovasculair systeem
Venen: aderen
Atrium: boezem
Arteriën: slagaders
Ventrikels: hartkamers
Truncus: klein stukje van de ader = stam
Epicardium: buitenste laag hartwand
Myocardium: middelste dikke spierlaag
Endocardium: binnenbekleding van de stuwende compartimenten
Vena cava superior: bovenste holle ader die zuurstofarm bloed vanuit het
bovenste gedeelte van ons lichaam terug laat vloeien in het rechteratrium
Pathologie 1
College 2 weefsels
Wat zijn de functies van ons weefsel?
Epitheelweefsel bescherming (de huid)
Bindweefsel ondersteuning (overal in het lichaam)
Spierweefsel beweging en contractie
Zenuwweefsel geleiding en signaaloverdracht (hersenen, ruggenmerg
en zenuwen)
Functies van epitheel
- Bescherming
- Secretie of afscheiding (zweetklieren en talgklieren)
- Absorptie van voedingsstoffen (dunne darm)
Huid = meerlagig plaveisel epitheel omdat de huid het lichaam
bijeenhoudt
Eenlagig epitheel bestaat uit 1 laag cellen
- Plaveisel epitheel
- Kubisch epitheel
- Cilinder epitheel (microvilli)
Eenlagig plaveiselepitheel
Rondom de organen, de nierbuisjes, hart en bloedvaten en
binnenbekleding hoornvlies.
Eenlagig kubisch epitheel
Ter hoogte van het klierweefsel, schildklier en pancreas
Exocriene klieren is afgifte uit het lichaam zweet, speeksel, slijm en talg.
Endocriene weefsels is afgifte in het lichaam zoals het hormoon insuline.
Eenlagig cilinder epitheel
Aanwezigheid van microvilli bij de dunne darm/darmen om opname van
voedingsstoffen te bevorderen.
Het pseudo gelaagd cilinderepitheel met trilharen (cilia)
Is eenlagig epitheel maar ziet er gelaagd uit. Ter hoogte van de
luchtwegen om slijm af te voeren. Slijm wordt aangemaakt om afvalstoffen
die bijvoorbeeld bij inademing binnenkomen in te kapselen en weer af te
voeren.
Meerlagig plaveisel epitheel
Zorgt voor bescherming, tegen uitdroging, slijtage, wrijving, mechanische
invloeden, temperatuurverschillen en inwerking van chemische stoffen.
, - Verhoornend: haren en nagels (bevat veel Keratine)
- Beperkt verhoornend: huid (bevat melanine, collageen en keratine
maar minder dan de haren en nagels)
- Niet-verhoornend: bindvlies van het oog, bekleding van de mond,
keel, oesophagus en vagina = zonder keratine
- Overgangsepitheel: kan van vorm veranderen zit rondom het
urinestelsel/blaas
Bindweefsel
Zorgt voor stevigheid, transport van vloeistoffen, fysieke bescherming,
vetopslag, verbindt weefsel van verschillende organen en verdediging
tegen micro-organismen. Vind je ter hoogte van het bloed, de huid,
spieren en veel andere plekken.
- Bindweefsel in strikte zin (los/dicht)
- Vloeibaar bindweefsel (bloed en lymfe)
- Steunweefsel (kraakbeen en beenweefsel)
Vetweefsel
Is bindweefsel in strikte zin wat een los netwerk vormt voor cellen, het
houdt de vetcellen bij elkaar. Geeft het vetweefsel extra stevigheid. Ter
hoogte van de buik, buikorganen en cardiovasculair systeem zit steviger
bindweefsel wat minder snel oplost. Oppervlakkig bindweefsel rondom
billen en borsten.
Vloeibaar bindweefsel
Geeft structuur aan het bloed. Zit ter hoogte van het bloed en bestaat uit
cellen + vloeibare grondsubstantie (bloedplasma) in de bloedvaten. Zorgt
voor de dichtheid van bloed zodat het niet te snel stroomt. Het lichaam
kan anders geef voedingsstoffen uit het bloed halen. Zit ook ter hoogte
van de lymfocyten en lymfevocht.
Steunweefsels
Bestaan uit stevig bindweefsel. Kraakbeen bestaat uit chondrocyten
(kraakbeencellen) en een stevige gelmassa.
Beenweefsel is nog steviger en bestaat uit osteocyten (beencellen) +
collageen + calciumzouten. Er is onderscheid in compact beenweefsel
(sterk) en spongieus beenweefsel (uiteinden lange beenderen).
Kraakbeen is te verdelen in:
- Elastisch kraakbeen wat stevig bindweefsel is wat veel Elastine
bevat ter hoogte van de gehoorgang.
- Vezelig kraakbeen wat stevig / flexibel kraakbeen is en minder
elastisch is. Het moet gewicht kunnen dragen en zit bijvoorbeeld
tussen de wervels. Het moet wel flexibel zijn zodat we naar voren en
achteren kunnen buigen.
Het beenderstelsel
Is steviger en harder dan kraakbeen, het vormt het skelet.
Functies:
- Steun tegen zwaartekracht
- Opslag Calcium, Fosfor en vet (geel beenmerg)
, - Bloedcelproductie (rood beenmerg)
- Bescherming van de inwendige organen (schedel, ribben, bekken)
- Hefboomwerking voor spierbewegingen
Been/botweefsel
Bestaat uit botcellen en bevat veel collageen. Botweefsel is rijkelijk
doorbloedt zodat het calcium uit de voeding krijgt om op te slaan. Het bot
is aan de uiteinden spongieus om te kunnen verbinden met spierweefsel
en kraakbeen. Het middelste stuk van het bot zorgt voor stevigheid en
draagt gewicht.
Spierweefsel
Zorgt voor beweging en isolatie. Bevat contractiele eiwitten zoals actine
en myosine die kunnen samentrekken en in de strepingen zit.
Verschillende soorten spierweefsel:
- Skelet spierweefsel (dwarsgestreept) -> beweging en isolatie. Bevat
spiercellen/vezels die verbonden zijn door los bindweefsel zodat we
kunnen bewegen. Heeft microscopische strepingen waardoor spieren
kunnen samentrekken. Heeft meerdere celkernen omdat het continu
vernieuwd moet worden. Het wordt aangestuurd door het
willekeurige zenuwstelsel. Het beweegt en stabiliseert het skelet.
- Glad spierweefsel -> bedekt organen en bloedvaten, uitrekking van
organen en bloedvaten. Geen strepen en heeft een onwillekeurige
samentrekking. Zit rondom de bloedvaten, urineblaas,
spijsverteringsorganen en de baarmoeder.
- Hartspierweefsel (gestreept) -> bestaat ook uit (korte) spiervezels.
Bevat een celkern. Wordt aangestuurd door het onwillekeurig
zenuwstelsel. Hartspierweefsel zorgt voor bloedcirculatie en de
pompwerking van het hart.
Zenuwweefsel
Geleidt elektrische impulsen. Zorgt voor overdracht, verwerking en opslag
van informatie. Omvat neuronen (zenuwcellen) en neuroglia. Neuroglia zijn
ondersteunende cellen van het zenuwweefsel.
Informatie die we ontvangen van de buitenwereld (geluid&smaak
bijvoorbeeld) en informatie van het lichaam (temperatuur) ontvangen we
via de dendrieten.
Membranen zijn vliezen die de holtes bekleden.
Slijmvliezen -> mucosa
Sereuze vliezen -> serosa
- Pleura bekleden de pleurale holte (longen)
- Pericardium -> pericardiale holte (hart)
- Peritoneum -> buikholte bekleden
Synoviale membranen bekleden de gewrichtsholten.
De huidlaag in 3 structuren
, - Opperhuid (epidermis) = meerlagig plaveiselepitheel met hoornlaag
dikke huid bestaat uit 5 lagen incl eeltlaag (handen en voeten) en
dunne huid 4 lagen
- Lederhuid (dermis) = zitten zweet/talgklieren die naar buiten lopen
Accessoire structuren zoals talg/zweetklieren
- Onderhuidse laag (hypodermis) = vetweefsel en haarvaten
(subcutaan)
Melanocyten bepalen onze huidskleur. Maakt melanine aan, beschermt
tegen UV-stralen en maakt de huid roodbruin tot donkerbruin.
Caroteen maakt de huid oranjegeel en komt uit voedsel als rode bieten en
wortels.
Hemoglobine geeft kleur als bloedpigment.
Effect van UV-stralen:
- Activeert vorming van vitamine D
- Verbranding
- Rimpels / vroegtijdige veroudering
- Maligne melanoom (meest voorkomend)
- Basaalcarcinoom
Melanoom is een kwaadaardige woekering van pigmentvormende cellen
(melanocyten). Wordt pas kwaadaardig bij overmatige blootstelling aan UV
straling of erfelijke aanleg. Bij mannen vaak op de romp en bij vrouwen
vaak op de benen. Melanomen zijn ook pigmentvlekken of moedervlekken
die groter worden en van kleur / vorm veranderen.
Beoordeling melanoom door de ABCD criteria
A = asymmetrisch
B = border / onregelmatige rand
C = color / kleurverschillen
D = doorsnede of diameter >6mm
Er wordt een biopt (stukje weefsel) genomen en onderzocht. Ze worden
vaak chirurgisch verwijderd omdat chemo of radiotherapie niet effectief
blijkt te zijn.
College 4 cardiovasculair systeem
Venen: aderen
Atrium: boezem
Arteriën: slagaders
Ventrikels: hartkamers
Truncus: klein stukje van de ader = stam
Epicardium: buitenste laag hartwand
Myocardium: middelste dikke spierlaag
Endocardium: binnenbekleding van de stuwende compartimenten
Vena cava superior: bovenste holle ader die zuurstofarm bloed vanuit het
bovenste gedeelte van ons lichaam terug laat vloeien in het rechteratrium
