Hoorcollege 1: cultuur
Wat is cultuur?
- Cultuur als een ding: essentialistische visie op cultuur
o Onveranderlijk, statisch, een bezit, geprogrammeerd
- Cultuur als een omgeving: contextualistische visie op cultuur
o De omgeving vormt mensen, tot we verhuizen merken we er niet veel van
- Cultuur als een levensvorm: de constructivistische visie
o Door mensen gevormd en waardoor mensen zelf zijn gevormd. Cultuur is meer dan
de som van factoren/elementen
- Cultuur bestaat uit zichtbare uitingen en de onzichtbare opvattingen of ideeën die daar aan
ten grondslag liggen
Cultuurelementen – Klaas Schermer
1. Instituties
2. Waarden: classificering tussen goed en fout
3. Levensovertuigingen: is een systematisch geheel van opvattingen over de mens en zijn
omgeving, medemensen, planten en dieren, kosmos
Religies, godsdiensten, filosofische opvattingen
4. Normen (gedragsvoorschriften): hoe hoor je je te gedragen
5. Gebruiken (ingeburgerde handelingen
a. Vieringen van bijzondere gebeurtenissen in het leven
b. Vieringen van veranderingen in tijd
c. Religieuze gebruiken van zondag, zaterdag, vrijdag
d. Voorschriften over voedsel
e. Omgang met cadeautjes
f. Gebruiken in het dagelijks leven (wassen, eten, schoenen uitdoen, haar en kleding)
6. Rituelen
7. Symbolen
8. Helden
9. Taal
a. Dominante taal-dialect/stamtal
b. Beleefde of grove taal
c. Humor
d. Uitdrukkingen
10. Kunsten en wetenschappen
Conclusie: cultuur bepaald in belangrijke mate ons denken, onze opvattingen, handelen en
hoe we ons uiten
3 lagen van mentale programmering (Hofstede)
- Menselijke natuur: universeel, aangeboren
- Cultuur: specifiek voor groep of categorie, aangeleerd
- Persoonlijkheid: specifiek voor het individu, aangeboren en aangeleerd
Cultuuroverdracht (= een leerproces)
- Een proces van belonen en bestraffen -> het sociale construct wordt gebouwd
- Proces van verinnerlijking: waar ga je zelf in geloven, wat vind ik zelf? -> betekenisgeving
voelt als werkelijkheid
- Proces van verstarring-> heet koesteren van de betekenisgeving van onze werkelijkheid.
Daarom kunnen we deze heftig verdedigen en roept een andere definitie weerstand op.
Niemand ruilt zomaar zijn betekenisgeving in voor een andere.
, - Socialisatie – aanpassingen aan een bepaalde cultuur door lid te zijn van een kleiner
subsysteem
- Enculturatie – het (onbewust) zich eigen maken van een cultuur door erin op te groeien
- Enculturatie werkt vaak zo sterk dat we de volgende effecten zien:
1. Het individu is zich niet of nauwelijks bewust van het feit dat zijn opvattingen cultuur
gebonden zijn, en dat er dus ook groepen bestaan met andere opvattingen (etnocentrisme)
2. Het individu ervaart de waarden en normen als iets wat een hogere macht hem heeft
ingeprent, hij moet zo handelen om zichzelf recht in de ogen te kijken
3. Het individu gaat andere opvattingen als onjuist ervaren en veroordelen (discriminatie)
- Acculturatie – het (bewuste) proces waarin je een (sub) cultuur eigen maakt
Typering 1 – sarah Lanier
- Warm-klimaat cultuur & koud-klimaat cultuur
- Warm-klimaat: relatiegericht
o Relatie als basiswaarde
o Beslissingen op basis van subjectieve gevoelens ‘gevoelspersoon’
o Waarheid is niet het belangrijkste; het draait om het bewaren van de onderlinge
vriendelijkheid en onderlinge relatie! Een goed gevoel is het doel van alle
communicatie
- Koud-klimaat cultuur
o Taakgericht
o Efficiëntie als basiswaarde
o Beslissingen op basis van hun objectieve logica, ‘denker’
o Waarheid is het belangrijkste; het draait om het uitvoeren van een taak en accurate
informatie. Bij communicatie worden persoonlijke gevoelens gescheiden gehouden
van objectieve kwesties
Typering 2
- Indirecte communicatie (warm) & directe communicatie (koud klimaat)
Typering 3
- Groepsidentiteit – wij (warm) & individualisme – ik (koud)
Typering 4
- Groepsidentiteit – inclusiviteit (warm) & individualisme – privacy (koud)
Typering 5
- Gastvrijheid
Typering 6
- Tijd en planning
Typering 7
- Oude culturen-hoge context – formeel (warm)
- Jonge culturen – lage context – informeel (koud)
, Hc 2: cultuur
5 cultuurdimensies van hofstede
- Machtsafstand
- Individualiteit vs. Collectivisme
- Masculien vs. Feminien (rollen man-vrouw)
- Onzekerheidsvermijding (angst toekomst)
- Lange termijn vs. Korte termijn oriëntatie
De F-, G-, M-culturen van Pinto
- F-culturen: fijnmazige set van gedragsvoorschriften -> heel duidelijk hoe je je moet gedragen
- G-culturen: grofmazige set van gedragsvoorschriften -> persoonlijke voorkeur, zelf je gang
gaan in gedrag, flexibiliteit
- M-culturen: mengculturen, elementen van F en G
Motivatieleer van Pinto
- Zie powerpoint
7 dimensies van Kluckhohn en Strodtbeck (cultuurverschillen)
1. Omgaan met de natuurlijke omgeving (overheersen of ermee leven)
2. Verantwoordelijkheid (individu vs. Groep)
3. Mensvisie (eerlijk en goed of egoïstisch en lui)
4. Tijd oriëntatie (verleden, heden, toekomst)
5. Activiteiten (accenten op zijn of doen)
6. Omgang fysieke ruimte (privacy en publieke ruimte)
7. Kwaliteit (ambachtelijkheid of creativiteit)
Type samenlevingen
- Stabiele samenleving -> traditionele cultuur
- Ontwrichte samenleving -> overlevingscultuur
- Centraal geleide samenleving -> machtscultuur
- Snel veranderende samenleving -> moderne cultuur
Wat is cultuur?
- Cultuur als een ding: essentialistische visie op cultuur
o Onveranderlijk, statisch, een bezit, geprogrammeerd
- Cultuur als een omgeving: contextualistische visie op cultuur
o De omgeving vormt mensen, tot we verhuizen merken we er niet veel van
- Cultuur als een levensvorm: de constructivistische visie
o Door mensen gevormd en waardoor mensen zelf zijn gevormd. Cultuur is meer dan
de som van factoren/elementen
- Cultuur bestaat uit zichtbare uitingen en de onzichtbare opvattingen of ideeën die daar aan
ten grondslag liggen
Cultuurelementen – Klaas Schermer
1. Instituties
2. Waarden: classificering tussen goed en fout
3. Levensovertuigingen: is een systematisch geheel van opvattingen over de mens en zijn
omgeving, medemensen, planten en dieren, kosmos
Religies, godsdiensten, filosofische opvattingen
4. Normen (gedragsvoorschriften): hoe hoor je je te gedragen
5. Gebruiken (ingeburgerde handelingen
a. Vieringen van bijzondere gebeurtenissen in het leven
b. Vieringen van veranderingen in tijd
c. Religieuze gebruiken van zondag, zaterdag, vrijdag
d. Voorschriften over voedsel
e. Omgang met cadeautjes
f. Gebruiken in het dagelijks leven (wassen, eten, schoenen uitdoen, haar en kleding)
6. Rituelen
7. Symbolen
8. Helden
9. Taal
a. Dominante taal-dialect/stamtal
b. Beleefde of grove taal
c. Humor
d. Uitdrukkingen
10. Kunsten en wetenschappen
Conclusie: cultuur bepaald in belangrijke mate ons denken, onze opvattingen, handelen en
hoe we ons uiten
3 lagen van mentale programmering (Hofstede)
- Menselijke natuur: universeel, aangeboren
- Cultuur: specifiek voor groep of categorie, aangeleerd
- Persoonlijkheid: specifiek voor het individu, aangeboren en aangeleerd
Cultuuroverdracht (= een leerproces)
- Een proces van belonen en bestraffen -> het sociale construct wordt gebouwd
- Proces van verinnerlijking: waar ga je zelf in geloven, wat vind ik zelf? -> betekenisgeving
voelt als werkelijkheid
- Proces van verstarring-> heet koesteren van de betekenisgeving van onze werkelijkheid.
Daarom kunnen we deze heftig verdedigen en roept een andere definitie weerstand op.
Niemand ruilt zomaar zijn betekenisgeving in voor een andere.
, - Socialisatie – aanpassingen aan een bepaalde cultuur door lid te zijn van een kleiner
subsysteem
- Enculturatie – het (onbewust) zich eigen maken van een cultuur door erin op te groeien
- Enculturatie werkt vaak zo sterk dat we de volgende effecten zien:
1. Het individu is zich niet of nauwelijks bewust van het feit dat zijn opvattingen cultuur
gebonden zijn, en dat er dus ook groepen bestaan met andere opvattingen (etnocentrisme)
2. Het individu ervaart de waarden en normen als iets wat een hogere macht hem heeft
ingeprent, hij moet zo handelen om zichzelf recht in de ogen te kijken
3. Het individu gaat andere opvattingen als onjuist ervaren en veroordelen (discriminatie)
- Acculturatie – het (bewuste) proces waarin je een (sub) cultuur eigen maakt
Typering 1 – sarah Lanier
- Warm-klimaat cultuur & koud-klimaat cultuur
- Warm-klimaat: relatiegericht
o Relatie als basiswaarde
o Beslissingen op basis van subjectieve gevoelens ‘gevoelspersoon’
o Waarheid is niet het belangrijkste; het draait om het bewaren van de onderlinge
vriendelijkheid en onderlinge relatie! Een goed gevoel is het doel van alle
communicatie
- Koud-klimaat cultuur
o Taakgericht
o Efficiëntie als basiswaarde
o Beslissingen op basis van hun objectieve logica, ‘denker’
o Waarheid is het belangrijkste; het draait om het uitvoeren van een taak en accurate
informatie. Bij communicatie worden persoonlijke gevoelens gescheiden gehouden
van objectieve kwesties
Typering 2
- Indirecte communicatie (warm) & directe communicatie (koud klimaat)
Typering 3
- Groepsidentiteit – wij (warm) & individualisme – ik (koud)
Typering 4
- Groepsidentiteit – inclusiviteit (warm) & individualisme – privacy (koud)
Typering 5
- Gastvrijheid
Typering 6
- Tijd en planning
Typering 7
- Oude culturen-hoge context – formeel (warm)
- Jonge culturen – lage context – informeel (koud)
, Hc 2: cultuur
5 cultuurdimensies van hofstede
- Machtsafstand
- Individualiteit vs. Collectivisme
- Masculien vs. Feminien (rollen man-vrouw)
- Onzekerheidsvermijding (angst toekomst)
- Lange termijn vs. Korte termijn oriëntatie
De F-, G-, M-culturen van Pinto
- F-culturen: fijnmazige set van gedragsvoorschriften -> heel duidelijk hoe je je moet gedragen
- G-culturen: grofmazige set van gedragsvoorschriften -> persoonlijke voorkeur, zelf je gang
gaan in gedrag, flexibiliteit
- M-culturen: mengculturen, elementen van F en G
Motivatieleer van Pinto
- Zie powerpoint
7 dimensies van Kluckhohn en Strodtbeck (cultuurverschillen)
1. Omgaan met de natuurlijke omgeving (overheersen of ermee leven)
2. Verantwoordelijkheid (individu vs. Groep)
3. Mensvisie (eerlijk en goed of egoïstisch en lui)
4. Tijd oriëntatie (verleden, heden, toekomst)
5. Activiteiten (accenten op zijn of doen)
6. Omgang fysieke ruimte (privacy en publieke ruimte)
7. Kwaliteit (ambachtelijkheid of creativiteit)
Type samenlevingen
- Stabiele samenleving -> traditionele cultuur
- Ontwrichte samenleving -> overlevingscultuur
- Centraal geleide samenleving -> machtscultuur
- Snel veranderende samenleving -> moderne cultuur
