Hoofdstuk 13:
Bloedvaten en
bloedsomloop
,INHOUD
inleiding.....................................................................................................................................................................3
soorten bloedvaten...................................................................................................................................................3
structuur bloedvatwanden....................................................................................................................................3
tunica intia......................................................................................................................................................4
tunica iedia......................................................................................................................................................4
tunica externa...................................................................................................................................................4
arteriën..................................................................................................................................................................4
capillairen..............................................................................................................................................................5
venen.....................................................................................................................................................................6
de doorbloeding........................................................................................................................................................7
druk........................................................................................................................................................................7
weerstand..............................................................................................................................................................7
vaatweerstand...................................................................................................................................................8
viscoteit.............................................................................................................................................................8
tubulente..........................................................................................................................................................8
saienhang tussen druk en weerstand.............................................................................................................9
drukverschillen in grote bloedsoiloop................................................................................................................9
arteriële druk.....................................................................................................................................................9
capillaire druk en uitwisseling in de capillairen................................................................................................9
veneuze druk...................................................................................................................................................10
cardiovasculaire regulate.......................................................................................................................................11
autoregulate van de doorbloeding in weefsels..................................................................................................12
neurale regulering van bloeddruk en bloedvoluie............................................................................................13
baroreceptoren...............................................................................................................................................14
cheioreceptoren............................................................................................................................................15
endocriene iechanisie.....................................................................................................................................16
antdiuretsch horioon...................................................................................................................................16
angiotensine ii.................................................................................................................................................16
erytropoëtne..................................................................................................................................................17
atriaal natriuretsch peptde............................................................................................................................17
aanpassing aan fysiologische belastng...................................................................................................................17
drie algeiene functonele patronen in kleine en grote bloedsoiloop.................................................................18
kleine bloedsoiloop...............................................................................................................................................18
grote bloedsoiloop................................................................................................................................................18
arteriën van grote bloedsoiloop.......................................................................................................................18
1
,venen van grote bloedsoiloop..........................................................................................................................18
leverpoortadersysteei...................................................................................................................................19
2
, HOOFDSTUK 13: BLOEDVATEN
EN BLOEDSOMLOOP
INLEIDING
In dit hoofdstuk bestuderen we:
De vaten die bloed naar de perifere weefsels vervoeren
Hoe de uitwisseling tussen bloed en de intersttële vloeistof van het lichaai zal plaatsvinden
SOORTEN BLOEDVATEN
Bloed verlaat hart via arterie pulionalis en de aorta (diaieter van 2,5ci)
vertakken zich in
Belangrijkste arteriën (slagaders) die zuurstof rijk bloed naar lichaai en zuurstofari naar longen
vertakken zich in
Arteriolen die bloed vervoeren naar capillairen (haarvaten)
Capillairen hebben nauwelijks de diaieter van een rode bloedcel en vorien uitgebreide vertakte netwerken
Belangrijkste functe van cardiovasculair stelsel vinden plaats op dit niveau (capillairen):
Uitwisseling van stofen en gassen tussen bloed en de interstttle vloeistof
Weefselcellen zijn afankelijk van difusie voor:
Verkrijgen voedingstofen en zuurstof
Verwijderen van afvalproducten
Zuurstofari Bloed dat uit capillairennetwerk strooit
Venulen, kleinste bloedvaten veneus systeei
Kleine venen – iiddelgrote venen – grote venen (aders)
Venea cava of in vena pulionalis
STRUCTUUR BLOEDVATWANDEN
3 duidelijke onderscheidbare lagen:
Tunica intia (interna) – tunica iedia – tunica externa (adventta)
3
, TUNICA INTIMA
= binnenste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Endotheel van bloedvatwand
Onderliggend laag bindweefsel iet vooral elastsche vezels
TUNICA MEDIA
= iiddelste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Glad spierweefsel in een raaiwerk van collage en elastsche vezels
kunnen diaieter bloedvat vergroten/verkleinen
TUNICA EXTERNA
= buitenste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Koker van bindweefsel rond bloedvat
Sois collagene vezels vervlochten iet aangrenzende weefsels stabilisate en versteviging van bloedvat
Arterie en venen liggen naast elkaar in sialle strook bindweefsel
Arterie dikkere wand dan vene:
Tunica iedia van arterie bevat ieer elastsche vezels en glad spierweefsel
Beter toelaten te weerstaan aan hoge drukken in arterieel netwerk
Glad spierweefsel (van arterie) staat onder invloed van sympathisch zenuwstelsel
Spierwand saientrekken diaieter afneien vasoconstricte
Spierwand ontspannen diaieter toeneien vasodilatate
ARTERIËN
Elastsche arteriën
= grote, veerkrachtge bloedvaten iet een diaieter tot 2,5ci iogelijk (vb: aorta, a pulionalis)
Aanwezigheid van elastsche vezels en tunica iedia (iet ieer elastsche vezels dan gladde spiercellen)
drukverschillen tjdens hartcyclus opvangen
Tijdens ventriculaire systole stjgt bloeddruk snel daardoor extra bloed in grote bloedsoiloop wordt gepoipt
elastsch arteriën worden uitgerekt (diaieter neeit toe)
Tijdens ventriculaire diastole daalt bloeddruk en krijgen elastsche vezels hun oorspronkelijke afietng terug
4
Bloedvaten en
bloedsomloop
,INHOUD
inleiding.....................................................................................................................................................................3
soorten bloedvaten...................................................................................................................................................3
structuur bloedvatwanden....................................................................................................................................3
tunica intia......................................................................................................................................................4
tunica iedia......................................................................................................................................................4
tunica externa...................................................................................................................................................4
arteriën..................................................................................................................................................................4
capillairen..............................................................................................................................................................5
venen.....................................................................................................................................................................6
de doorbloeding........................................................................................................................................................7
druk........................................................................................................................................................................7
weerstand..............................................................................................................................................................7
vaatweerstand...................................................................................................................................................8
viscoteit.............................................................................................................................................................8
tubulente..........................................................................................................................................................8
saienhang tussen druk en weerstand.............................................................................................................9
drukverschillen in grote bloedsoiloop................................................................................................................9
arteriële druk.....................................................................................................................................................9
capillaire druk en uitwisseling in de capillairen................................................................................................9
veneuze druk...................................................................................................................................................10
cardiovasculaire regulate.......................................................................................................................................11
autoregulate van de doorbloeding in weefsels..................................................................................................12
neurale regulering van bloeddruk en bloedvoluie............................................................................................13
baroreceptoren...............................................................................................................................................14
cheioreceptoren............................................................................................................................................15
endocriene iechanisie.....................................................................................................................................16
antdiuretsch horioon...................................................................................................................................16
angiotensine ii.................................................................................................................................................16
erytropoëtne..................................................................................................................................................17
atriaal natriuretsch peptde............................................................................................................................17
aanpassing aan fysiologische belastng...................................................................................................................17
drie algeiene functonele patronen in kleine en grote bloedsoiloop.................................................................18
kleine bloedsoiloop...............................................................................................................................................18
grote bloedsoiloop................................................................................................................................................18
arteriën van grote bloedsoiloop.......................................................................................................................18
1
,venen van grote bloedsoiloop..........................................................................................................................18
leverpoortadersysteei...................................................................................................................................19
2
, HOOFDSTUK 13: BLOEDVATEN
EN BLOEDSOMLOOP
INLEIDING
In dit hoofdstuk bestuderen we:
De vaten die bloed naar de perifere weefsels vervoeren
Hoe de uitwisseling tussen bloed en de intersttële vloeistof van het lichaai zal plaatsvinden
SOORTEN BLOEDVATEN
Bloed verlaat hart via arterie pulionalis en de aorta (diaieter van 2,5ci)
vertakken zich in
Belangrijkste arteriën (slagaders) die zuurstof rijk bloed naar lichaai en zuurstofari naar longen
vertakken zich in
Arteriolen die bloed vervoeren naar capillairen (haarvaten)
Capillairen hebben nauwelijks de diaieter van een rode bloedcel en vorien uitgebreide vertakte netwerken
Belangrijkste functe van cardiovasculair stelsel vinden plaats op dit niveau (capillairen):
Uitwisseling van stofen en gassen tussen bloed en de interstttle vloeistof
Weefselcellen zijn afankelijk van difusie voor:
Verkrijgen voedingstofen en zuurstof
Verwijderen van afvalproducten
Zuurstofari Bloed dat uit capillairennetwerk strooit
Venulen, kleinste bloedvaten veneus systeei
Kleine venen – iiddelgrote venen – grote venen (aders)
Venea cava of in vena pulionalis
STRUCTUUR BLOEDVATWANDEN
3 duidelijke onderscheidbare lagen:
Tunica intia (interna) – tunica iedia – tunica externa (adventta)
3
, TUNICA INTIMA
= binnenste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Endotheel van bloedvatwand
Onderliggend laag bindweefsel iet vooral elastsche vezels
TUNICA MEDIA
= iiddelste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Glad spierweefsel in een raaiwerk van collage en elastsche vezels
kunnen diaieter bloedvat vergroten/verkleinen
TUNICA EXTERNA
= buitenste laag van bloedvat
Bestaat uit:
Koker van bindweefsel rond bloedvat
Sois collagene vezels vervlochten iet aangrenzende weefsels stabilisate en versteviging van bloedvat
Arterie en venen liggen naast elkaar in sialle strook bindweefsel
Arterie dikkere wand dan vene:
Tunica iedia van arterie bevat ieer elastsche vezels en glad spierweefsel
Beter toelaten te weerstaan aan hoge drukken in arterieel netwerk
Glad spierweefsel (van arterie) staat onder invloed van sympathisch zenuwstelsel
Spierwand saientrekken diaieter afneien vasoconstricte
Spierwand ontspannen diaieter toeneien vasodilatate
ARTERIËN
Elastsche arteriën
= grote, veerkrachtge bloedvaten iet een diaieter tot 2,5ci iogelijk (vb: aorta, a pulionalis)
Aanwezigheid van elastsche vezels en tunica iedia (iet ieer elastsche vezels dan gladde spiercellen)
drukverschillen tjdens hartcyclus opvangen
Tijdens ventriculaire systole stjgt bloeddruk snel daardoor extra bloed in grote bloedsoiloop wordt gepoipt
elastsch arteriën worden uitgerekt (diaieter neeit toe)
Tijdens ventriculaire diastole daalt bloeddruk en krijgen elastsche vezels hun oorspronkelijke afietng terug
4
