H2 Aarde
7 continenten EU-Azië,AF,NA.ZA,AUS,NP
- Aarde draait in 1 jaar rond de zon (+6 uur verklaring schrikkeljaar eens in de 4 jaar)
- Aarde draait in 24 uur van links naar rechts om haar as.(tegen de klok in). Daarom is er dag
- en nacht.
- Zon op in het oosten en neer in het westen.
Eb en vloed twee bulten: hoogste waterstand, laagste waterstand. Aarde draait dus NL
komt door die gebieden vandaar eb en vloed variërend. 6 uur eb en 6 uur vloed (twee x per
dag)
- Aarde – Korst-Mantel-Kern
- Aardbevingen en vulkanen komen voor op plekken waar breuklijnen zitten. 6 grote
- aardkorstplaten. Per schok een aardbeving.
- Kegelvulkaan: Vulkaan met magma uit aardkorst. Stroperige lava en blijft rondom vulkaan
- liggen.
- Schildvulkaan: Vulkaan met magma uit de mantel. Vloeibare lava stroomt meteen weg.
Rivieren stroomafwaarts. Monden uit in de zee
Rivieren nemen sediment mee vanuit de gebieden waar ze vandaan komen en doorheen
stromen; keien, grind, zand en klei. De sedimentdeeltjes worden stroomafwaarts steeds
kleiner, doordat ze tegen elkaar botsen tijdens transport. In NL is er daarom veelal nog zand
en klei in de benedenloop van de rivieren te vinden. Waar hoogteverschillen zijn slijpt het
sediment dat door het water wordt meegevoerd dalen uit. Uitslijpen = erosie.
H3 landschappen op aarde
-- Hooggebergten zijn gebieden hoger dan 1500 m. Alpen, pyreneeën, scandinavisch hoogland
- en de Kaukasus. Andes, Rocky Mountains, Himalaya.
Daling temperatuur 0,8 C per 100 m.
- Van onder naar boven: Loofbomen-Naaldbomen-Bergweiden-Eeuwige sneeuw.
Tropisch regenwoud
- Ligging rond de evenaar. Hele jaar veel neerslag. Uitgestrekte bossen . Veel planten en
diersoorten.
Savanne-steppeklimaat
- Grenzen aan tropische bossen. Minder regen wel warm. Grasland met veel bomen en
struiken. Zo weinig neerslag dat erg geen bomen meer kunnen groeien.
woestijnklimaat
- Noord-Afrika grootste woestijnen met Australie. Sahara en victoriawoestijn. Heel droog,
nagenoeg geen planten. Behalve plekken met water onder de grond oase. Erg warm.
Sahara = 90% zand. Andere woestijnen veelal rotsen.
Middelandse Zeeklimaat
- Subtropische gebieden. Californië, VS, zuid afrika, zuid australie. Sub tropen ook ’s winters
warm genoeg voor palmbomen en olijfbomen. Zomer = warm en droog. Winter = zacht, ook
periode met hevige regenval. Winter evenveel neerslag als in NL in 1 jaar!
Zee-landklimaat
- Zeeklimaat in de buurt van open zee. Aan zee vriest het in de winter weinig. Komt door
temperatuur van zeewater, afkoelen gaat langzaam. Koele zomers, geen erg strengewinters.
Landklimaat wel strenge winters (Finland en Rusland) Landklimaat warme zomers en
strenge winters. Begroeiing verschilt per zone. Zuiden zijn loofbomen te vinden. Noorden
vaak te koud voor begroeiing in de winter.
, Toendraklimaat
- Alleen laaggroeinde struiken en planten die goed tegen kou kunnen. Lange winters, laag
sneeuw. Zomers aantal weken temperatuur boven vriespunt. Bovenste laag ontdooid dan en
word op veel plaatsen drassig. Permafrost = permanent bevroren. Dieren hebben dikke
vacht. Hele jaar lage temperaturen beneden vriespunt. Alleen zomer boven nul.
Poolklimaat
- Geen plantengroei mogelijk. Het vriest doorgaans het hele jaar. Zomer even boven vriespunt.
Neerslag in de vorm van sneeuw en ijs. Hele jaar door gemiddelde temperaturen onder 0.
Hooggebergteklimaat
- Verschillende klimaten op 1 berghelling. Lager gelegen loofbomen. naaldbomen
boomgrens weiden kale rotsen eeuwige sneeuw.
H4 Landschappen in Nederland
- Hoog nederland: heuvellandschap, zandlandschap, hoogveenlandschap.
- Laag Nederland: duinlandschap, zeekleilandschap, laagveenlandschap.
Hoog nederland
- Heuvellandschap = oudste landschap van nederland. (zuidoosten)
- Overgrote deel bestaat uit een zandlandschap, gevormd tijdens een na laatste ijstijd. Veel
plekken heuvelachtig maar minder reliëf dan in zuid-limburg. Drenthe bestond vroeger voor
een groot deel uit hoogveenlandschap. Wgeens afgraving van hoogveen is het landschap
helemaal veranderd.
Heuvellandschap
-- Zuiden van limburg komen heuvels voor met verschillen in hoogte tot ong. 200m. Vaalseberg
is de hoogste(300+m). Heuvels in limburg zijn uitlopers van de Ardennen en de Eifel.
Vlakke toppen.(plateaus). Grootste dalen stromen beken en riviertjes, voeren regenwater af.
- Groot deel van heuvellandschap is löss. Vrichtabre grondsoort met een geelbruinachtige
kleur. Akkerbouw onder en bovenaan heuvel.
- Bij regenval kan de grond met het regenwater van de hellingen afspoelen in dal. Veelal op
- akkerplaatsen. Hier ontstaan erosiegeulen.
Enkele meters onder de löss zit kalkgesteente(mergel). Vroeger hakte mensen blokken uit
stenen voor bouwmateriaal. Ontstaan grotten hiervan.
Zandlandschap
- Overgrote deel van hoog nederland bestaat uit zangrond. Veelal heuvelachtig landschap.
Maximum hoogteverschillen van 100m. Lage delen stromen beken en rievertjes. Zand is
onvruchtbare grondsoort.
- Uitvinding kunstmest in 1850 zijn steeds meer heidegebieden ontgonnen en omgevormd tot
akkers. Nu nog op hoge delen heiden en bossen. Grond is niet vruchtbaar omdat het water te
ver wegzakt in de grond. Te droge grond. Meeste zijn natuur en recreatiegebieden. Veluwe
is de bekendste. Hier worden veel dieren neergezet om het grazen te bevorderen.
- Vroeger veel bossen gekapt grote zandplekken blijven over en de wind heeft vrij spel.
Vandaar het ontstaan van duinen.
7 continenten EU-Azië,AF,NA.ZA,AUS,NP
- Aarde draait in 1 jaar rond de zon (+6 uur verklaring schrikkeljaar eens in de 4 jaar)
- Aarde draait in 24 uur van links naar rechts om haar as.(tegen de klok in). Daarom is er dag
- en nacht.
- Zon op in het oosten en neer in het westen.
Eb en vloed twee bulten: hoogste waterstand, laagste waterstand. Aarde draait dus NL
komt door die gebieden vandaar eb en vloed variërend. 6 uur eb en 6 uur vloed (twee x per
dag)
- Aarde – Korst-Mantel-Kern
- Aardbevingen en vulkanen komen voor op plekken waar breuklijnen zitten. 6 grote
- aardkorstplaten. Per schok een aardbeving.
- Kegelvulkaan: Vulkaan met magma uit aardkorst. Stroperige lava en blijft rondom vulkaan
- liggen.
- Schildvulkaan: Vulkaan met magma uit de mantel. Vloeibare lava stroomt meteen weg.
Rivieren stroomafwaarts. Monden uit in de zee
Rivieren nemen sediment mee vanuit de gebieden waar ze vandaan komen en doorheen
stromen; keien, grind, zand en klei. De sedimentdeeltjes worden stroomafwaarts steeds
kleiner, doordat ze tegen elkaar botsen tijdens transport. In NL is er daarom veelal nog zand
en klei in de benedenloop van de rivieren te vinden. Waar hoogteverschillen zijn slijpt het
sediment dat door het water wordt meegevoerd dalen uit. Uitslijpen = erosie.
H3 landschappen op aarde
-- Hooggebergten zijn gebieden hoger dan 1500 m. Alpen, pyreneeën, scandinavisch hoogland
- en de Kaukasus. Andes, Rocky Mountains, Himalaya.
Daling temperatuur 0,8 C per 100 m.
- Van onder naar boven: Loofbomen-Naaldbomen-Bergweiden-Eeuwige sneeuw.
Tropisch regenwoud
- Ligging rond de evenaar. Hele jaar veel neerslag. Uitgestrekte bossen . Veel planten en
diersoorten.
Savanne-steppeklimaat
- Grenzen aan tropische bossen. Minder regen wel warm. Grasland met veel bomen en
struiken. Zo weinig neerslag dat erg geen bomen meer kunnen groeien.
woestijnklimaat
- Noord-Afrika grootste woestijnen met Australie. Sahara en victoriawoestijn. Heel droog,
nagenoeg geen planten. Behalve plekken met water onder de grond oase. Erg warm.
Sahara = 90% zand. Andere woestijnen veelal rotsen.
Middelandse Zeeklimaat
- Subtropische gebieden. Californië, VS, zuid afrika, zuid australie. Sub tropen ook ’s winters
warm genoeg voor palmbomen en olijfbomen. Zomer = warm en droog. Winter = zacht, ook
periode met hevige regenval. Winter evenveel neerslag als in NL in 1 jaar!
Zee-landklimaat
- Zeeklimaat in de buurt van open zee. Aan zee vriest het in de winter weinig. Komt door
temperatuur van zeewater, afkoelen gaat langzaam. Koele zomers, geen erg strengewinters.
Landklimaat wel strenge winters (Finland en Rusland) Landklimaat warme zomers en
strenge winters. Begroeiing verschilt per zone. Zuiden zijn loofbomen te vinden. Noorden
vaak te koud voor begroeiing in de winter.
, Toendraklimaat
- Alleen laaggroeinde struiken en planten die goed tegen kou kunnen. Lange winters, laag
sneeuw. Zomers aantal weken temperatuur boven vriespunt. Bovenste laag ontdooid dan en
word op veel plaatsen drassig. Permafrost = permanent bevroren. Dieren hebben dikke
vacht. Hele jaar lage temperaturen beneden vriespunt. Alleen zomer boven nul.
Poolklimaat
- Geen plantengroei mogelijk. Het vriest doorgaans het hele jaar. Zomer even boven vriespunt.
Neerslag in de vorm van sneeuw en ijs. Hele jaar door gemiddelde temperaturen onder 0.
Hooggebergteklimaat
- Verschillende klimaten op 1 berghelling. Lager gelegen loofbomen. naaldbomen
boomgrens weiden kale rotsen eeuwige sneeuw.
H4 Landschappen in Nederland
- Hoog nederland: heuvellandschap, zandlandschap, hoogveenlandschap.
- Laag Nederland: duinlandschap, zeekleilandschap, laagveenlandschap.
Hoog nederland
- Heuvellandschap = oudste landschap van nederland. (zuidoosten)
- Overgrote deel bestaat uit een zandlandschap, gevormd tijdens een na laatste ijstijd. Veel
plekken heuvelachtig maar minder reliëf dan in zuid-limburg. Drenthe bestond vroeger voor
een groot deel uit hoogveenlandschap. Wgeens afgraving van hoogveen is het landschap
helemaal veranderd.
Heuvellandschap
-- Zuiden van limburg komen heuvels voor met verschillen in hoogte tot ong. 200m. Vaalseberg
is de hoogste(300+m). Heuvels in limburg zijn uitlopers van de Ardennen en de Eifel.
Vlakke toppen.(plateaus). Grootste dalen stromen beken en riviertjes, voeren regenwater af.
- Groot deel van heuvellandschap is löss. Vrichtabre grondsoort met een geelbruinachtige
kleur. Akkerbouw onder en bovenaan heuvel.
- Bij regenval kan de grond met het regenwater van de hellingen afspoelen in dal. Veelal op
- akkerplaatsen. Hier ontstaan erosiegeulen.
Enkele meters onder de löss zit kalkgesteente(mergel). Vroeger hakte mensen blokken uit
stenen voor bouwmateriaal. Ontstaan grotten hiervan.
Zandlandschap
- Overgrote deel van hoog nederland bestaat uit zangrond. Veelal heuvelachtig landschap.
Maximum hoogteverschillen van 100m. Lage delen stromen beken en rievertjes. Zand is
onvruchtbare grondsoort.
- Uitvinding kunstmest in 1850 zijn steeds meer heidegebieden ontgonnen en omgevormd tot
akkers. Nu nog op hoge delen heiden en bossen. Grond is niet vruchtbaar omdat het water te
ver wegzakt in de grond. Te droge grond. Meeste zijn natuur en recreatiegebieden. Veluwe
is de bekendste. Hier worden veel dieren neergezet om het grazen te bevorderen.
- Vroeger veel bossen gekapt grote zandplekken blijven over en de wind heeft vrij spel.
Vandaar het ontstaan van duinen.
