Samenvatting Focus op jeugdcriminaliteit - hoofdstuk 7

Hoofdstuk 7 – vroegtijdig signaleren en voorkomen van
criminele carrières
7.1 – soorten preventiestrategieën
Preventie: voorkomen, zorgen dat iets niet gebeurd/zorgen dat er minder kans is dat iets
gebeurd
 Primaire preventie: uitvoeren van activiteiten die gericht zijn op het beïnvloeden
van omstandigheden in de fysieke en sociale omgeving van de jongere
o Omstandigheden die gelegenheid geven tot het plegen van misdrijven/ die dat
bevorderen
 Secundaire preventie: het (vroegtijdig) in kaart brengen van personen/
omstandigheden die een verhoogd risico vormen voor het ontstaan/toenemen van
het plegen van misdrijven
o Tegengaan van spijbelgedrag (spijbelen is vaak voorbode van delinquent
gedrag)
o Ondersteunen van tienermoeders (kinderen lopen meer risico op
marginalisering (vallen buiten de groep) en probleemgedrag)
 Tertiaire preventie: ingrijpen op bepaalde plaatsen/tegen bepaalde personen nadat
een misdrijf heeft plaatsgevonden
o Doel: herhaling voorkomen
o Haltstraffen en leerstraffen

Twee aanknopingspunten
 De persoon (dader, slachtoffer)
 De situatie (persoonlijke omgeving, fysieke omgeving)
Drie momenten
 Voordat er iets aan de hand is primair
 Als we weten dat iemand een hoger risico loopt secundair
 Als de criminaliteit al heeft plaatsgevonden tertiair




7.2 – soorten preventieprogramma’s
 Universele programma’s: richten zich op complete bevolkingsgroepen en werken
het minst stigmatiserend
o Consultatiebureaubezoek door jonge ouders
o Aanbieden van sportfaciliteiten voor jongeren
o ‘de brede school’: verbinden van school, vrije tijd en thuis
 Selectieve preventieprogramma’s: voor jeugdigen die duidelijk at risk zijn
o Spijbelprogramma’s om schooluitval te voorkomen
o Opvoedingsondersteuning op buurtniveau
 Preventieprogramma’s op indicatie: voor jeugdigen bij wie de eerste tekenen
van criminele gedragingen zich al hebben gemanifesteerd
o Sociale vaardigheidstrainingen
o Intensieve gezinsbegeleiding

Bij interventies moeten de activiteiten erop gericht zijn om risicofactoren te
verminderen/te voorkomen en de invloed van beschermende factoren te
versterken/op gang te brengen


1

,  Door wisselende combinaties van risico- en beschermende factoren in het kind zelf,
het gezin, op school, in de vriendenkring en in de samenleving is er sprake van een
complexe situatie

7.3 – signalen voor toekomstig crimineel gedrag
Voordat er aan preventie kan worden begonnen, moet eerst bekend zijn welke factoren
een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van later crimineel gedrag
 Oorzaaktheorieën uit hoofdstuk 1

Leeftijdsinadequaat en leeftijdsadequaat gedrag
Ontwikkelingsfactoren en omgevingskenmerken moeten altijd in verband gebracht
worden met de leeftijd en de sekse van het kind
 Weglopen: kind van 6 moet anders geïnterpreteerd worden dan kind van 16
o 6 jaar: verwaarlozing gezin
o 16 jaar: ‘gezonde’ vrijheidsdrang
>> respectievelijk leeftijdsinadequaat en leeftijdsadequaat gedrag

Risicofactoren op een rij
Er zijn factoren die de kans op crimineel gedrag vergroten.
Meestal spelen meerdere factoren een rol.
Naarmate jongeren aan meer risicofactoren tegelijk worden blootgesteld, neemt de kans
toe dat zij op latere leeftijd crimineel gedrag vertonen

Risicofactoren op vier niveaus
 Individu
 Gezin
 School
 Cultuur en maatschappij




Op het niveau Risicofactoren
van
Individu Geboren als jongen – genafwijking – zwangerschapscomplicaties

2