Samenvatting orthopedagogie

Samenvatting orthopedagogie
1. Beeldvorming
1. Inleiding
 Waarom in opleiding?
o Voor levenskwaliteit mensen met beperking
 Logopedist levenskwaliteit verhogen
 Via logopedie weinig toegepast & onderzocht
o Communicatie
 Begrijpen & uiten taal
 Verbetering functionele communicatie
 Gebruik totale communicatie
 Impact quality of life
 Beeldvorming: object, doelgroep
 Bejegening: benadering, modellen (hoe ermee omgaan/ benaderen)
 Manier hoe je kijkt naar persoon belangrijk
o Positief beeld
 Sterktes aanmoedigen
o Negatief beeld
 Als iets anders beschouwen
 Uitsluiten
 Kloosterorders: mensen handicap = sukkelaars
 Heel vroeger: mensen afstoten

2. Wat is orthopedagogiek?
 = wetenschap van het handelen in moeilijke opvoedingssituaties
 Waardoor opvoeding kind bepaald?
o Type 1: nuture
 Omgeving
 school
o Type 2: nature
 Aanleg
 Karakter
 Normale wisselwerking tussen beide
o Slechte?  problematische situatie

1. Handelingswetenschap
 Orthopedagogie richten op wetenschappelijke verantwoorde praktijk
 Object = pos
o Professioneel handelen = verantwoord handelen
 Gedrag: uiterlijk waarneembaar
 Handelen: intenties, beweegredenen & keuzes

2. Ontwikkeling
 Aanvankelijk pedagogiek <-> pedologie
 1970: praktijken gerelateerd aan bijzondere doelgroepen
 1990: paradigma verschuiving

1

, o Individuele  sociale modellen
o Doelgroepen bestuderen & standpunt in levensstandaard
 Nu: integratieve visies binnen postmoderniteit

3. De grote kaders
1. Mens als kennis
 Empirisch- analytisch
 Nomologische methode
o Studie groepen  algemene conclusies te trekken
 Verklaren
 Toetsen van hypothesen
 Empirische cyclus
o Kennis opdoen uit ervaring
o Dmv opstellen hypotheses & deze toetsen
o Kijken werkt interventie

2. Mens als verhaal
 Existentieel- fenomenologisch
 Idiografische methode
o Studie gedrag individu uniek maakt
 Begrijpen
 Interpreteren van fenomenen
 Ontmoeten van de ander
 In dialoog gaan
o Kijken waarom werkt deze interventie

3. Mens als gerechtigheid
 Kritische stroming
 Sociale rechtvaardigheid
o Elk mens recht basisbehoeftes
 Emancipatie
o Streven volwaardige plaats samenleven
o Gelijke rechten
 Empowerment
o Versterken mensen/ groepen  deelnemen aan samenleving
 Sociale model
 Kijken wordt de persoon hier beter van (quality of life)

Samengang/ wisselwerking tussen verschillende kaders (vroeger 1)

4. Postmoderne implicaties
 Integratief/ complementair
o Volledig/ aanvullend
 Stellen van juiste vragen
 Afwisselend samengaan verschillende perspectieven + aandacht moreel handelen
 Niet 1 juiste weg
 Soms goed niet handelen
 Open- mindedness
o Met de juiste blik

2

,4. Benaderingswijzen
 Rioux dit bedacht
 2 manieren kijken naar handicap
o Individueel
o Sociaal
 Manier kijken bepaalt handelen

1. Individuele model
 Probleem wordt binnen individu
gelokaliseerd  handeling
daarnaar richten
 Benadrukt ‘verschil’
o Niet gemeenschap
 Persoon handicap anders 
persoon normaliseren
 ‘kijk’ naar mensen handicap (bril)
 1: dokters & verplegers, vertrekken
vanuit medische diagnostiek
 Niet genezen, leven verbeteren
 2: bv. niptest  genetische
problemen opsporen
 3: niet focussen oorsprong maar gevolg van handicap
 4: logopedisten, kinesisten, …
 5: hoe sneller opsporen  snellere behandeling + stoornis aanpakken & individueel kijken

Kenmerken
 Defect- of deficietmodellen
o Vertrekken vanuit stoornis  beperking
 Individuen aanpassen samenleving
 ‘Graad van incapaciteit’ met referentiebasis de persoon zonder handicap
 Interventie gericht op individuele toestand
 Behoeften van personen handicap zijn ‘speciaal’
 Stoornissen of beperkingen gebruikt om classificeren
 ‘Personal tragedy’-model leidt tot afhankelijkheid
o Hulpeloosheid

2. Sociale modellen
 Beperking kan leiden handicap
 Vertrekken: collectieve realiteit, richten op overeenkomsten
o Handicap is sociale constructie
o Verantwoordelijkheid bij samenleving, niet individu
 Collectieve verantwoordelijkheid samenleving
 Disability geen kenmerk individu maar gesitueerd in sociale structuur

Gevolgen
 Disability is niet inherent aan individu, los van de sociale structuur
 Prioriteit: politieke, sociale en architecturale omgeving
 Disability is een verschil (geen anomalie)
o vreemde eend in de bijt die de hele bestaande theorie op zijn kop zet

3

,  handicap ontstaat door
o Interactie tussen individu en samenleving
 Inclusie: publieke verantwoordelijkheid
 Handicap ontstaat als maatschappij handicap niet probeert te voorkomen
 1: samenleving toegankelijker maken mensen handicap = integratie
 Finale inspanning: persoon zelf, maatschappij helpt
 Inclusie
o Mensen horen bij samenleving
o Normaal maken  onmiddellijk opnemen samenleving
o Maatschappij aanpassen aan diversiteit mensen
o Bv. inclusie onderwijs
o <-> integratie: norm maatschappij vooraan: wel hulp

3. Omgevingsbenadering
 Toegankelijkheid omgeving
 Faciliteiten
 Hulpmiddelen

4. Mensenrechtenbenadering
 Factoren mensen weerhouden participeren
 Iedereen kan bijdragen samenleving
 Aanpassen economisch, sociaal & politiek beleid

 Identiteit
o In identiteit blijven
o Zichzelf blijven & ideeën tot uiting brengen
o Handicapte beperkte hem, maar zo weinig mogelijk
 Cultuur
o Bv. doven: wij hebben geen handicap maar eigen cultuur
o Eigen identiteit, eigen wereld, eigen taal leidt tot eigen wereldbeeld & cultuur
o Dove mensen liefst doof kind
 Wereldbeeld
o Bv. Stephen Hawking
o Ik zou nooit dit wereldbeeld gevormd hebben zonder beperking
 Belang taal
o Taal identificeert iemand
 Belang ‘coming out’
o Jezelf niet zien sukkelaar
o Je krachten vinden

5. Disability studies
 Niet studie verschillende handicaps/ beperkingen
 = politieke en culturele identiteit, niet louter een medische toestand of geheel van fysieke of
verstandelijke beperkingen
o verzameling disciplines vertrekken vanuit feit disability meer dan medische toestand
o idee: handicap niet goed bestuderen/ begrijpen als je zelf gene hebt

6. Praktijk
 Persoon met beperking

4