1
,Inhoud
Web college – Inleiding algemene myologie........................................................................................... 3
Web college 1 – Inleiding Anatomie........................................................................................................ 6
Web college 2 – Spierbouw en Spieractiviteit......................................................................................... 9
Web college 3 – Hartvaatstelsel en bloeddruk ..................................................................................... 13
Web college 4 – Introductie positieve gezondheid ............................................................................... 16
Web college 5 – Sensomoriek ............................................................................................................... 19
Web college 6 – Respiratoir systeem .................................................................................................... 24
Web college 7 – Energie systemen........................................................................................................ 27
Web college 8 – Bewegingsanalyse ....................................................................................................... 29
Web college 9 – Mobiliseren ................................................................................................................. 30
Web college 10 – Taakanalyse kracht ................................................................................................... 32
Web college 11 – Aeroob testen en trainen ......................................................................................... 35
Web college 12 – Sensorische informatie tijdens trainen..................................................................... 40
Web college 13 – Functionele anatomie schouder ............................................................................... 43
Web college 14 – Gedragsverandering ................................................................................................. 45
Web college 15 – Biologische regelsystemen ....................................................................................... 47
Web college 16 – Rugbelasting bij tillen en bukken.............................................................................. 52
Web college 17 – Motorisch leren ........................................................................................................ 55
Web college 18 – Fysiologische effecten van trainen ........................................................................... 58
Web college 19 – Training en periodisering .......................................................................................... 60
2
,Web college – Inleiding algemene myologie
Macroscopische opbouw & eigenschappen van spieren
Algemene spierleer
Spiervezels zijn verantwoordelijk voor de bewegende kracht. Er zijn 3 soorten spiervezels: gladde
spiervezels, hartspiervezel & dwarsgestreepte spiervezels.
Gladde spiervezels
❖ Spoelvormig uitgerekte cellen (0,2 mm lang)
❖ Hebben een kern in het midden van het cellichaam
❖ Protoplasma (vloeibare bestanddeel van de cel) bevat zeer dunne, draadvormige
elementen (myofibrillen) die homogene van structuur zijn.
❖ Ze worden geïnnerveerd door vezels van het autonome zenuwstelsel
(zelfstandig, onwillekeurig) en zijn niet door de wil te beïnvloeden.
❖ Onwillekeurige spiervezels
Hart spiervezels
❖ Hebben dezelfde bouw als de gladde spiervezels maar de in het sarcoplasma
(protoplasma) gelegen myofibrillen tonen een dwarse streping, lichte en donkere
stukken wisselen elkaar af.
❖ Geïnnerveerd door vezels van het autonome zenuwstelsel en staan onder de
invloed van de wil.
Dwars gestreepte spiervezels / skelet spier weefsel
❖ Vormen de spierbuiken van de dwarsgestreepte spieren of skeletspieren en zijn
door pezen of peesbladen verbonden.
❖ De vezels zijn altijd in bundels (fasciculi) gelegen en verschillende bundels
vormen een spierbuik.
❖ In het inwendige deel van de spierbuik bevindt zich bindweefsel tussen de
spierbundels (het perimysium) en om de vezels van de bundels ligt het
endomysium. Door dit bindweefsel kunnen de vezels en bundels t.o.v. elkaar
verschuiven.
❖ De membraan van de spiercel wordt sacrolemma genoemd. De spierkernen
liggen tegen de sacrolemma aan en zijn ovaalvormig in de lengte richting van de
spiervezel.
Licht microscopisch vertonen de myofibrillen in de spiervezels een afwisseling van lichte en
donkere stukken. De donkere stukken zijn optisch anisotroop en worden A-banden genoemd. De
lichte delen zijn optisch isotroop en worden I-banden genoemd.
Anisotroop -> eigenschappen hangen van de richting af
Isotroop -> eigenschappen hangen niet van de richting af.
De H-zone is het middenstuk van de A-band en de I-banden worden verbonden door Z-lijnen
3
, Ieder Myofibril is opgebouwd uit myofilamenten. Myofilamenten bestaan uit Myosine (dik) en
Actine (dun). Bij een contractie schuiven de Actine en Myosine in elkaar.
Tussen de myofibrillen gelegen sarcoplasma is rijk aan glycogeen, het bevat het eiwit Myoglobine
en het bevat Mitochondriën. Myoglobine is verwant aan hemoglobine en kan O2 aan zich binden.
Op basis van de hoeveelheid Mitochondriën en Myoglobine worden spiervezels verdeelt in 3
typen:
TYPE 1 TYPE 2B TYPE 2A
Er is een hoge activiteit Lage activiteit van Combinatie van kracht &
van oxidatieve enzymen oxidatieve enzymen uithoudingsvermogen
(type 1 en type 2)
Langdurig gebruik Kort en krachtig gebruik
Aerobe stofwisseling Anaerobe stofwisseling
met vooral glucose
Veel mitochondriën Weinig mitochondriën
Veel myoglobine Weinig myoglobine
Rode vezels Witte vezels
Langzame opgang Snelle opgang
(activiteit)
Marathon loper Gewichtheffer
De pezen of peesbladen, die de spierbuiken aan het skelet verbinden met fasciën (bindweefsel) en
gewrichtskapsel en soms ook met de huid bestaan uit collagene vezels. Zij worden omgeven door een
dunne laag losmazig bindweefsel, het peritendineum.
De overgang van de spierbuik en pees bestaat uit een nauwe relatie tussen het epimysium (buitenste
bindweefselvlies van een skeletspier) en het peritendineum. Het epimysium zet zich voort in het
peritendineum.
Origo -> aanhechting / oorsprong van de pees
Insertie -> 2e aanhechting / einde van de pees
Op plaatsen waar pezen aan wrijving blootstaat, worden zij meestal omgeven door een synoviale
peesschede of vagina synoviales tendinis (peessschede), dit is een koker om de pees gevuld met
synovia. Bursae synoviales (tussen 2 pezen of pees en/of botstuk) hebben dezelfde functie als de
peesschede.
Een motor unit is de kleinst functionerende eenheid van
een spier. Spieren worden geïnnerveerd door motorische
en sensibele vezels (zorgen voor de overdracht van
waarneming).
4
, Parallelvezelige spier -> vezels liggen evenwijdig aan elkaar
Spoelvormig -> evenwijdig gerangschikt + dikke spierbuik
Waaiervormig -> in de vorm van een waaier
Kring -> ringvormig om een bepaald orgaan
Gevederde -> pees meer of minder langs of in de spier (?)
Mono articulair -> spier loopt over 1 gewricht -> soleus, gluteus
Bi articulair -> spier loopt over 2 gewrichten -> gastrocnemius, biceps
poly articulair -> spier loopt over meerdere gewichten -> vingers en tenen
Hefhoogte -> de mate waarin een spier zich kan verkorten.
-> Spieren in de lengte kunnen zich makkelijker verkoren dan dwarse spieren
Spiercontracties
Concentrisch -> De spier wordt korter -> origo en insertie naar elkaar toe
Excentrisch -> De spier wordt langer -> origo en insertie uit elkaar
Isometrisch -> De spier houdt dezelfde lengte -> origo en insertie blijven hetzelfde
Agonist -> primair verantwoordelijke spier
Antagonist -> tegenovergestelde spier van de agonist
Synergist -> meewerkend in de beweging
Neutraliserende -> verhindert de ongewenste bijwerkingen van agonisten en synergisten
Stabiliserende -> fixeren van origo of insertie
5
,Inhoud
Web college – Inleiding algemene myologie........................................................................................... 3
Web college 1 – Inleiding Anatomie........................................................................................................ 6
Web college 2 – Spierbouw en Spieractiviteit......................................................................................... 9
Web college 3 – Hartvaatstelsel en bloeddruk ..................................................................................... 13
Web college 4 – Introductie positieve gezondheid ............................................................................... 16
Web college 5 – Sensomoriek ............................................................................................................... 19
Web college 6 – Respiratoir systeem .................................................................................................... 24
Web college 7 – Energie systemen........................................................................................................ 27
Web college 8 – Bewegingsanalyse ....................................................................................................... 29
Web college 9 – Mobiliseren ................................................................................................................. 30
Web college 10 – Taakanalyse kracht ................................................................................................... 32
Web college 11 – Aeroob testen en trainen ......................................................................................... 35
Web college 12 – Sensorische informatie tijdens trainen..................................................................... 40
Web college 13 – Functionele anatomie schouder ............................................................................... 43
Web college 14 – Gedragsverandering ................................................................................................. 45
Web college 15 – Biologische regelsystemen ....................................................................................... 47
Web college 16 – Rugbelasting bij tillen en bukken.............................................................................. 52
Web college 17 – Motorisch leren ........................................................................................................ 55
Web college 18 – Fysiologische effecten van trainen ........................................................................... 58
Web college 19 – Training en periodisering .......................................................................................... 60
2
,Web college – Inleiding algemene myologie
Macroscopische opbouw & eigenschappen van spieren
Algemene spierleer
Spiervezels zijn verantwoordelijk voor de bewegende kracht. Er zijn 3 soorten spiervezels: gladde
spiervezels, hartspiervezel & dwarsgestreepte spiervezels.
Gladde spiervezels
❖ Spoelvormig uitgerekte cellen (0,2 mm lang)
❖ Hebben een kern in het midden van het cellichaam
❖ Protoplasma (vloeibare bestanddeel van de cel) bevat zeer dunne, draadvormige
elementen (myofibrillen) die homogene van structuur zijn.
❖ Ze worden geïnnerveerd door vezels van het autonome zenuwstelsel
(zelfstandig, onwillekeurig) en zijn niet door de wil te beïnvloeden.
❖ Onwillekeurige spiervezels
Hart spiervezels
❖ Hebben dezelfde bouw als de gladde spiervezels maar de in het sarcoplasma
(protoplasma) gelegen myofibrillen tonen een dwarse streping, lichte en donkere
stukken wisselen elkaar af.
❖ Geïnnerveerd door vezels van het autonome zenuwstelsel en staan onder de
invloed van de wil.
Dwars gestreepte spiervezels / skelet spier weefsel
❖ Vormen de spierbuiken van de dwarsgestreepte spieren of skeletspieren en zijn
door pezen of peesbladen verbonden.
❖ De vezels zijn altijd in bundels (fasciculi) gelegen en verschillende bundels
vormen een spierbuik.
❖ In het inwendige deel van de spierbuik bevindt zich bindweefsel tussen de
spierbundels (het perimysium) en om de vezels van de bundels ligt het
endomysium. Door dit bindweefsel kunnen de vezels en bundels t.o.v. elkaar
verschuiven.
❖ De membraan van de spiercel wordt sacrolemma genoemd. De spierkernen
liggen tegen de sacrolemma aan en zijn ovaalvormig in de lengte richting van de
spiervezel.
Licht microscopisch vertonen de myofibrillen in de spiervezels een afwisseling van lichte en
donkere stukken. De donkere stukken zijn optisch anisotroop en worden A-banden genoemd. De
lichte delen zijn optisch isotroop en worden I-banden genoemd.
Anisotroop -> eigenschappen hangen van de richting af
Isotroop -> eigenschappen hangen niet van de richting af.
De H-zone is het middenstuk van de A-band en de I-banden worden verbonden door Z-lijnen
3
, Ieder Myofibril is opgebouwd uit myofilamenten. Myofilamenten bestaan uit Myosine (dik) en
Actine (dun). Bij een contractie schuiven de Actine en Myosine in elkaar.
Tussen de myofibrillen gelegen sarcoplasma is rijk aan glycogeen, het bevat het eiwit Myoglobine
en het bevat Mitochondriën. Myoglobine is verwant aan hemoglobine en kan O2 aan zich binden.
Op basis van de hoeveelheid Mitochondriën en Myoglobine worden spiervezels verdeelt in 3
typen:
TYPE 1 TYPE 2B TYPE 2A
Er is een hoge activiteit Lage activiteit van Combinatie van kracht &
van oxidatieve enzymen oxidatieve enzymen uithoudingsvermogen
(type 1 en type 2)
Langdurig gebruik Kort en krachtig gebruik
Aerobe stofwisseling Anaerobe stofwisseling
met vooral glucose
Veel mitochondriën Weinig mitochondriën
Veel myoglobine Weinig myoglobine
Rode vezels Witte vezels
Langzame opgang Snelle opgang
(activiteit)
Marathon loper Gewichtheffer
De pezen of peesbladen, die de spierbuiken aan het skelet verbinden met fasciën (bindweefsel) en
gewrichtskapsel en soms ook met de huid bestaan uit collagene vezels. Zij worden omgeven door een
dunne laag losmazig bindweefsel, het peritendineum.
De overgang van de spierbuik en pees bestaat uit een nauwe relatie tussen het epimysium (buitenste
bindweefselvlies van een skeletspier) en het peritendineum. Het epimysium zet zich voort in het
peritendineum.
Origo -> aanhechting / oorsprong van de pees
Insertie -> 2e aanhechting / einde van de pees
Op plaatsen waar pezen aan wrijving blootstaat, worden zij meestal omgeven door een synoviale
peesschede of vagina synoviales tendinis (peessschede), dit is een koker om de pees gevuld met
synovia. Bursae synoviales (tussen 2 pezen of pees en/of botstuk) hebben dezelfde functie als de
peesschede.
Een motor unit is de kleinst functionerende eenheid van
een spier. Spieren worden geïnnerveerd door motorische
en sensibele vezels (zorgen voor de overdracht van
waarneming).
4
, Parallelvezelige spier -> vezels liggen evenwijdig aan elkaar
Spoelvormig -> evenwijdig gerangschikt + dikke spierbuik
Waaiervormig -> in de vorm van een waaier
Kring -> ringvormig om een bepaald orgaan
Gevederde -> pees meer of minder langs of in de spier (?)
Mono articulair -> spier loopt over 1 gewricht -> soleus, gluteus
Bi articulair -> spier loopt over 2 gewrichten -> gastrocnemius, biceps
poly articulair -> spier loopt over meerdere gewichten -> vingers en tenen
Hefhoogte -> de mate waarin een spier zich kan verkorten.
-> Spieren in de lengte kunnen zich makkelijker verkoren dan dwarse spieren
Spiercontracties
Concentrisch -> De spier wordt korter -> origo en insertie naar elkaar toe
Excentrisch -> De spier wordt langer -> origo en insertie uit elkaar
Isometrisch -> De spier houdt dezelfde lengte -> origo en insertie blijven hetzelfde
Agonist -> primair verantwoordelijke spier
Antagonist -> tegenovergestelde spier van de agonist
Synergist -> meewerkend in de beweging
Neutraliserende -> verhindert de ongewenste bijwerkingen van agonisten en synergisten
Stabiliserende -> fixeren van origo of insertie
5
