Samenvatting Insolventierecht
1
,INLEIDING: INSOLVENTIERECHT NADER BEKEKEN…
Insolventierecht (Droit de l’insolvabilité) = het geheel van rechtsregels die de positie
beheersen van de schuldenaar in financiële moeilijkheden.
Samenloop betekent dat verschillende schuldeisers aanspraak maken op hetzelfde vermogen.
Via een zekerheidsrecht probeert een schuldeiser meer zekerheid te hebben dat hij volledig
(terug)betaald zal worden.
bv. faillissementsprocedure: vermogen van gefailleerde onder het bewind van een
curator. De curator zal het vermogen moeten verdelen onder de schuldeisers.
basisregel voor verdeling = betaling van alle schuldeisers elk naar evenredigheid van
hun schuldvordering (art. 8 Hyp.W./ art. 3.36 BW)
schuldeisers zullen elk slechts gedeeltelijk betaald zullen worden, aangezien het
vermogen vaak te klein is om alle schuldeisers volledig te betalen.
MAAR zekerheidsrechten kunnen de basisregel wijzigen, zodat een bepaalde
schuldeiser (bij voorrang en) volledig betaald wordt
Zekerheidsrechten (sûretés) = alle juridische mechanismen die erop gericht zijn de betaling
van de schuldvordering van de schuldeiser veilig te stellen, ongeacht hun aard of hun
doelstelling
Er bestaan verschillende soorten zekerheidsrechten met elk hun eigen gevolgen.
bv. persoonlijke zekerheden: borgstelling
bv. zakelijke zekerheden: pandrecht
ze creëren voorrang bij verdeling
Vermogen (patrimoine) = de juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en
toekomstige goederen en verbintenissen omvat (art.3.35 BW).
Schuldvordering = rechtsband die bij niet-nakoming van de verschuldigde prestatie verhaal
op de goederen van de SA mogelijk maakt
2
,EXECUTIERECHT: RECHT ALS GEWELD
Rechtssubject:
ACTIVA: rechten PASSIVA: verbintenissen
Buiten-patrimoniële rechten Rechtsfeit (bv. buitencontractuele AH)
Zakelijke rechten Rechtshandeling (bv. contractuele AH)
Persoonlijke rechten (SE: “heeft
schuldvordering”)
vermogen als (vlottend) onderpand
passiva worden uitgewonnen op activa
Rechtssubject is drager van rechten en plichten (A & P)
RECHTEN
- buiten-patrimoniële rechten: niet-uitwinbare rechten
bv. stemrecht, recht om te huwen
- zakelijke rechten: recht dat een rechtstreekse aanspraak heeft ten aanzien van een
concreet goed (lichamelijk of onlichamelijk): geldt erga omnes: kan rechtstreeks tav de
zaak worden uitgeoefend, niet slechts tav een bepaalde persoon
bv. eigendomsrecht, zakelijke gebruiksrechten (erfpacht, opstal, … ), zakelijke
zekerheidsrechten (bv. pandrecht, hypotheekrecht)
- eigendomsrecht: als je eigenaar bent van een goed dat zich bij een derde
bevindt, kan je het revindiceren: art 3.51 BW
ook als de derde insolvabel is, dan kan je bv. naar de curator gaan
- zekerheidsrechten: als hypotheekhouder kan je een goed uit de boedel nemen
als de derde insolvabel is
houder van een zakelijk recht is een separatist: hij heeft een afscheidingsrecht
= recht om voorwerp van zijn recht te revindiceren of zijn onderpand individueel te
executeren
MAAR separatistenpositie is in veel procedures aan banden gelegd opdat bv. curator bij
faillissement de goederen als 1 geheel kan gebruiken
in de plaats: afzonderingsrecht: houder van ZR kan van de curator eisen dat voor dat
gedeelte van de opbrengst hij eerst aan bod komt (geen afscheidingsrecht meer)
= recht op afzonderde tegeldemaking bij samenloop: voorrang op de opbrengst
zakelijk gerechtigde moet niet bijdragen in de kosten van de algemene boedel, maar
enkel in de specifieke kosten voor de tegeldemaking van dat goed
- persoonlijke rechten: persoonlijk recht van de ene is de verbintenis van de andere
3
, VERBINTENISSEN
verbintenis kan strekken tot iets geven, iets doen of iets niet doen: art 1101 BW
als SA niet vrijwillig nakomt kan hij door SE in rechte worden gedwongen
schuldvordering = recht op een prestatie van een persoon, en ten hoogste onrechtstreeks op
een zaak
kan in beginsel slechts jegens de SA worden uitgeoefend: een relatief recht
onderscheid tussen een schuldvordering gebaseerd op rechtshandeling of rechtsfeit
RH: kiezen om iemand als SA te hebben: bv. een contract met iemand aangaan (zie
immunitieit vd uitvoeringsagent)
RF: onvrijwillig SE geworden van SA: bv. na onrechtmatige daad
kans op betaling is afhankelijk van identiteit SA: meer bescherming voor wie niet vrijwillig zijn
SA heeft gekozen
VERBOD OP EIGENRICHTING = algemeen rechtsbeginsel (cass.)
= schuldeiser kan niet zomaar op eigen gezag inwerken op de rechtssfeer van de schuldenaar om
zijn aanspraken geldend te maken
zelfs na een rechterlijke uitspaak kan SE niet zelf tot uitvoering overgaan: hij mag
uitsluitend toevlucht nemen tot machtsmiddelen die de OH ter beschikking stelt
want beslag- en executiemaatregelen leiden tot ingreep in rechtssfeer vd debiteur
MAAR OH moet die middelen wel ter beschikking stellen van de SE: art 6 EVRM
= recht op tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing
want rechtsorde wordt in rechtsstaat door de OH gehandhaafd
MAAR contouren van het verbod zijn flou: in ieder geval: geen geweld, niet zelf goederen gaan
uitwinnen
executierecht = geheel van rechtsregels mbt het realiseren van de aanspraken van een SE dmv
door de OH ter beschikking gestelde machtsmiddelen
onderdeel: beslagrecht: wanneer rechtstreekse executie niet mogelijk is of wanneer de
verbintenis strekt tot het betalen van een geldsom
tenuitvoerlegging op vermogen van SA
art 1626 Ger.W: uitwinning van OG: van openbare orde: er kan niet worden afgesproken dat SA
toestemming geeft aan SE om in geval van niet-naleving het goed uit te winnen
vereiste van uitvoerbare titel
MAAR SA kan aan SE wel een volmacht geven om zijn goed te verkopen zonder naleving
van de wettelijke formaliteiten, na het opeisbaar worden van de schuld
als SA verbintenis niet vrijwillig nakomt, wordt hij in gebreke gesteld door SE
SE (“eiser”) stelt vordering in tegen SA (“verweerder”) voor rechtbank
eiser verkrijgt, als hij in gelijk wordt gesteld, van rechter veroordeling van verweerder
= uitvoerbare titel
4
1
,INLEIDING: INSOLVENTIERECHT NADER BEKEKEN…
Insolventierecht (Droit de l’insolvabilité) = het geheel van rechtsregels die de positie
beheersen van de schuldenaar in financiële moeilijkheden.
Samenloop betekent dat verschillende schuldeisers aanspraak maken op hetzelfde vermogen.
Via een zekerheidsrecht probeert een schuldeiser meer zekerheid te hebben dat hij volledig
(terug)betaald zal worden.
bv. faillissementsprocedure: vermogen van gefailleerde onder het bewind van een
curator. De curator zal het vermogen moeten verdelen onder de schuldeisers.
basisregel voor verdeling = betaling van alle schuldeisers elk naar evenredigheid van
hun schuldvordering (art. 8 Hyp.W./ art. 3.36 BW)
schuldeisers zullen elk slechts gedeeltelijk betaald zullen worden, aangezien het
vermogen vaak te klein is om alle schuldeisers volledig te betalen.
MAAR zekerheidsrechten kunnen de basisregel wijzigen, zodat een bepaalde
schuldeiser (bij voorrang en) volledig betaald wordt
Zekerheidsrechten (sûretés) = alle juridische mechanismen die erop gericht zijn de betaling
van de schuldvordering van de schuldeiser veilig te stellen, ongeacht hun aard of hun
doelstelling
Er bestaan verschillende soorten zekerheidsrechten met elk hun eigen gevolgen.
bv. persoonlijke zekerheden: borgstelling
bv. zakelijke zekerheden: pandrecht
ze creëren voorrang bij verdeling
Vermogen (patrimoine) = de juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en
toekomstige goederen en verbintenissen omvat (art.3.35 BW).
Schuldvordering = rechtsband die bij niet-nakoming van de verschuldigde prestatie verhaal
op de goederen van de SA mogelijk maakt
2
,EXECUTIERECHT: RECHT ALS GEWELD
Rechtssubject:
ACTIVA: rechten PASSIVA: verbintenissen
Buiten-patrimoniële rechten Rechtsfeit (bv. buitencontractuele AH)
Zakelijke rechten Rechtshandeling (bv. contractuele AH)
Persoonlijke rechten (SE: “heeft
schuldvordering”)
vermogen als (vlottend) onderpand
passiva worden uitgewonnen op activa
Rechtssubject is drager van rechten en plichten (A & P)
RECHTEN
- buiten-patrimoniële rechten: niet-uitwinbare rechten
bv. stemrecht, recht om te huwen
- zakelijke rechten: recht dat een rechtstreekse aanspraak heeft ten aanzien van een
concreet goed (lichamelijk of onlichamelijk): geldt erga omnes: kan rechtstreeks tav de
zaak worden uitgeoefend, niet slechts tav een bepaalde persoon
bv. eigendomsrecht, zakelijke gebruiksrechten (erfpacht, opstal, … ), zakelijke
zekerheidsrechten (bv. pandrecht, hypotheekrecht)
- eigendomsrecht: als je eigenaar bent van een goed dat zich bij een derde
bevindt, kan je het revindiceren: art 3.51 BW
ook als de derde insolvabel is, dan kan je bv. naar de curator gaan
- zekerheidsrechten: als hypotheekhouder kan je een goed uit de boedel nemen
als de derde insolvabel is
houder van een zakelijk recht is een separatist: hij heeft een afscheidingsrecht
= recht om voorwerp van zijn recht te revindiceren of zijn onderpand individueel te
executeren
MAAR separatistenpositie is in veel procedures aan banden gelegd opdat bv. curator bij
faillissement de goederen als 1 geheel kan gebruiken
in de plaats: afzonderingsrecht: houder van ZR kan van de curator eisen dat voor dat
gedeelte van de opbrengst hij eerst aan bod komt (geen afscheidingsrecht meer)
= recht op afzonderde tegeldemaking bij samenloop: voorrang op de opbrengst
zakelijk gerechtigde moet niet bijdragen in de kosten van de algemene boedel, maar
enkel in de specifieke kosten voor de tegeldemaking van dat goed
- persoonlijke rechten: persoonlijk recht van de ene is de verbintenis van de andere
3
, VERBINTENISSEN
verbintenis kan strekken tot iets geven, iets doen of iets niet doen: art 1101 BW
als SA niet vrijwillig nakomt kan hij door SE in rechte worden gedwongen
schuldvordering = recht op een prestatie van een persoon, en ten hoogste onrechtstreeks op
een zaak
kan in beginsel slechts jegens de SA worden uitgeoefend: een relatief recht
onderscheid tussen een schuldvordering gebaseerd op rechtshandeling of rechtsfeit
RH: kiezen om iemand als SA te hebben: bv. een contract met iemand aangaan (zie
immunitieit vd uitvoeringsagent)
RF: onvrijwillig SE geworden van SA: bv. na onrechtmatige daad
kans op betaling is afhankelijk van identiteit SA: meer bescherming voor wie niet vrijwillig zijn
SA heeft gekozen
VERBOD OP EIGENRICHTING = algemeen rechtsbeginsel (cass.)
= schuldeiser kan niet zomaar op eigen gezag inwerken op de rechtssfeer van de schuldenaar om
zijn aanspraken geldend te maken
zelfs na een rechterlijke uitspaak kan SE niet zelf tot uitvoering overgaan: hij mag
uitsluitend toevlucht nemen tot machtsmiddelen die de OH ter beschikking stelt
want beslag- en executiemaatregelen leiden tot ingreep in rechtssfeer vd debiteur
MAAR OH moet die middelen wel ter beschikking stellen van de SE: art 6 EVRM
= recht op tenuitvoerlegging van een rechterlijke beslissing
want rechtsorde wordt in rechtsstaat door de OH gehandhaafd
MAAR contouren van het verbod zijn flou: in ieder geval: geen geweld, niet zelf goederen gaan
uitwinnen
executierecht = geheel van rechtsregels mbt het realiseren van de aanspraken van een SE dmv
door de OH ter beschikking gestelde machtsmiddelen
onderdeel: beslagrecht: wanneer rechtstreekse executie niet mogelijk is of wanneer de
verbintenis strekt tot het betalen van een geldsom
tenuitvoerlegging op vermogen van SA
art 1626 Ger.W: uitwinning van OG: van openbare orde: er kan niet worden afgesproken dat SA
toestemming geeft aan SE om in geval van niet-naleving het goed uit te winnen
vereiste van uitvoerbare titel
MAAR SA kan aan SE wel een volmacht geven om zijn goed te verkopen zonder naleving
van de wettelijke formaliteiten, na het opeisbaar worden van de schuld
als SA verbintenis niet vrijwillig nakomt, wordt hij in gebreke gesteld door SE
SE (“eiser”) stelt vordering in tegen SA (“verweerder”) voor rechtbank
eiser verkrijgt, als hij in gelijk wordt gesteld, van rechter veroordeling van verweerder
= uitvoerbare titel
4
