Samenvatting H4 biologie nectar

4.1 van eicel tot baby
Bevruchting
 Na de eisprong (ovulatie) kan een eicel bevrucht worden
 Een onbevrucht eicel sterft binnen 24 uur af
 Honderden zaadcel komen aan bij de eicel en breken samen door de laag cellen rond de
cirkel
 Een zaadcel bereikt het celmembraan van de eicel. Het celmembraan van de zaadcel
versmelt met dat van de eicel. Alleen de kern van de zaadcel gaat de eicel binnen.
Hiermee is de bevruchting voltooid.

Bevruchting: het samensmelten van de kern van een eicel met de kern van een zaadcel
 zygote

Na de bevruchting:
 Bevruchtingsmembraan voorkomt het binnendringen van een 2de zaadcel
 Eerste delingen (mitose), zonder groei = klievingdelingen
 Transport naar de baarmoeder via trilhaartjes in de eileider (+- 5 dagen)

Klievingdelingen, laatste fase =
- Trofoblast
- Blastula – holte
- Kiemschijf

De buitenste cellaag van de blastula vormt vlokken, uitstulpingen die het baarmoederslijmvlies
ingroeien. Dit proces heet innesteling. In de blastulaholte groeit een kleine groep cellen
uiteindelijk uit tot een baby. In het baarmoederslijmvlies vormen zich rond de vlokken
bloedholten, die samen met de uitstulpingen uitgroeien tot een placenta. In de placenta vindt
uitwisseling van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen plaats, waarbij de bloedsomlopen van
moeder en embryo wel gescheiden blijven.

Innestelling ( 5/6 dagen na bevruchting)
 De zygote is een blaasje geworden (+- 130 cellen)
 Dit blaasjes zet zich stevig vast in baarmoederslijmvlies

Embryonale ontwikkeling = Binas 86e

Foetus: Als na 8 weken alle organen zijn aangelegd

Placenta:
 Na enkele weken ontstaat placenta (moederkoek) = speciaal deel van baarmoederwand
waar bloed in bloedvaten van embryo vlak langs bloed van moeder stroomt
 Placenta bevat gedeeltelijk weefsels van moeder en gedeeltelijk weefsels van de embryo
 Het bloed van de moeder blijft door de dunne vliezen gescheiden van bloed embryo
 Door vliezen uitwisseling van stoffen:
- zuurstof en voedingsstoffen (o.a glucose) naar embryo
- koolstofdioxide en andere afvalstoffen naar bloed moeder
- ziekteverwekkers als hiv-virus kunnen ook door vliezen heen
- schadelijke stoffen kunnen er ook doorheen: geneesmiddelen, alcohol, nicotivne, drugs.

Navelstreng:
 Embryo d.m.v navelstreng verbonden aan placenta
 Navelstreng bevat weefsel van het embryo
 In navelstreng, 3 bloedvaten:
- 2 navelstrengslagaders

, naar placenta toe: veel co2 e.a. afvalstoffen, weinig O2+voedingsstoffen
- 1 navelstrengader van placenta naar embryo
 longen, nieren, lever,maag en darmkanaal werken nog niet

Vruchtvliezen
 Om embryo 2 vruchtvliezen: amnion en chorion
 Weefsels van embryo
 In vruchtvlies, vruchtwater: embryo drijft hierin
 Bescherming tegen stoten, uitdroging en tempwisseling.

Deling levert weefsels en organen op. In het embryo ontstaan eerst het hart en de bloedvaten.
Het zenuwstelsel ontstaat als tweede.
Na ongeveer twee maanden zijn alle organen aangelegd en is het embryo ongeveer 3 cm lang.
Vanaf dat moment heet het embryo foetus. De foetus drijft tijdens de zwangerschap in het
vruchtwater. Vruchtvliezen en vruchtwater beschermen de foetus tegen stoten en uitdroging

Verloskundigen die een zwangerschap begeleiden, geven adviezen over de leefstijl van
aanstaande moeders. Stress bij de moeder leidt tot een lager geboortegewicht van de baby. Dat
kan ook gebeuren door roken, drugs en alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Kinderen
kunnen zelfs verslaafd ter wereld komen als de moeder drugs gebruikt. Uit onderzoek blijkt dat
een laag geboortegewicht bij het kind later op school kan leiden tot problemen.
Ook medicijngebruik kan een risicofactor zijn. Een goede controle op mogelijke bijwerkingen is
gewenst. Het voedingspatroon is ook onderdeel van de voorlichting. Extra kalk en eiwitrijke
voeding laat de opbouw van het kinderlichaam voorspoedig verlopen. Het gebruik van
foliumzuurtabletten (vitamine B11) in het begin van de zwangerschap, verkleint de kans op een
open ruggetje (ruggemergszenuwen liggen plaatselijk niet beschermd door een ruggenwervel)
bij het kind.

Door klievingdelingen ontstaat uit een zygote een blastula die innestelt in het
baarmoederslijmvlies. Via de placenta wisselt het embryo voedingsstoffen, zuurstof en
afvalstoffen uit met zijn moeder. Een gezonde leefstijl van de aanstaande moeder bevordert
een goede ontwikkeling van het kind.


Ontwikkeling geslachtorganen
- De eerste weken van de embryonale ontwikkeling zijn er uit- en inwendig geen verschillen te
zien tussen jongens en meisjes.
Het geslacht hangt af van de geslachtschromosomen (X en Y, H2).
 Meisjes hebben in hun cellen naast de 44 ‘gewone’ chromosomen tweemaal een X-
chromosoom
 jongens een X- en een Y-chromosoom. Onder invloed van het kleinere Y-
chromosoom groeit een embryo uit tot een jongen. Zonder Y-chromosoom groeit een
embryo altijd uit tot een meisje.

Vanaf veertien weken zijn met echoscopie de geslachtsdelen van de foetus waarneembaar.
Voordat deze techniek bestond, waren deze primaire geslachtskenmerken pas na de geboorte
waarneembaar.

Bij jongens ontwikkelen in de puberteit de geslachtsorganen (balzak, zaadballen en penis) zich
sterk onder invloed van hormonen. Ook neemt hun spiermassa toe en groeien de stembanden.
De secundaire geslachtskenmerken leveren duidelijke lichamelijke verschillen met meisjes
op.
Vanaf de puberteit stimuleren hormonen de zaadballen om zaadcellen te vormen.
De zaadballen zijn voor de geboorte vanuit de buikholte in de balzak afgedaald. Dat is nodig om