Topografische en klinische anatomie
Neuro-anatomie functioneel
ALGEMEEN SOMATISCH AFFERENT SYSTEEM
Dit zijn prikkels die afkomstig zijn van zowel exteroceptief als proprioceptief. Allemaal afkomstig
vanuit de lichaamswand. Dit is alles wat te maken heeft met tast en druk, maar ook met de bewuste
proprioceptie.
Deze bevat 2 belangrijke systemen:
1) Lemniscaal systeem
2) Extra-lemniscaal systeem
Lemniscaal systeem
Dit is duidelijk aanwezig, en is goed uitgebouwd bij primaten, zeker bij de mens. Bij huisdieren is dit
lemniscaal systeem er ook maar veel minder sterk uitgebouwd.
Als prikkels wordt hier vooral het fijn tastgevoel aangevoerd. Ook druk en vibraties worden via dit
systeem doorgegeven. (lichaampjes van Meissner, Vater-Pacini, cellen van Merkel)
Hierbij is ook de bewuste proprioceptie bij betrokken, dus de informatie die afkomstig is van de
spierspoeltjes en de peesspoeltjes.
Het lemniscaal systeem heeft geen spinale interneuronen. Dit wil zeggen dat:
Het pseudo-unipolair zenuwcellichaam zit in de spinale ganglia of in de ganglia van de kopzenuwen.
Vanuit het receptor orgaan vertrekt een zenuwuitloper naar het ruggenmerg, waarin deze in de
dorsale hoorn binnendringt. Eventueel geeft hij hier een aftakking naar een motoneuron. Hij gaat
dan een motorneuron aansturen, en dit is de reflexboog. Dit gebeurt dus zonder verwerking door de
grote hersenen.
Echter meestal ontstaat er een lange aftakking die dus niet binnendringt in de dorsale hoorn van het
ruggenmerg, maar die in de witte substantie blijft. Hij komt zo te liggen in dorsale funiculus. Hier
onderscheiden we functioneel gezien 2 zones:
1) Funiculus cuneatus (1)
2) Funiculus gracilis (2)
Alle informatie die afkomstig is van de achterhand,
komt het meest dorsaal te liggen en vormt de funiculus
cuneatus. Alle informatie afkomstig is van de voorkant,
dus van thorax en nekregio, komen iets meer lateraal
te liggen en vormen de funiculus gracilis.
Ascenderende banen, dus ze lopen naar craniaal,
richting kop
Ze blijven ipsilateraal
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
, Ze lopen helemaal tot aan de medulla oblongata en lopen uit in de nucleus gracilis en nucleus
cuneatus. Hier wordt een synaps gevormd en ontstaat neuron 2. De secundaire neuronen ontstaan
dus in de nucleus.
Deze secundaire neuronen lopen ventraal in het verlengde merg en gaan hier kruisen naar
contralateraal. Hier wordt de mediale lemniscus gevormd, een bundel van zenuwen. Deze loopt
loopt zo naar de thalamus (vnl thv het laterale deel) aan de caudoventrale nucleus. Hier wordt in de
thalamus weer een synaps gevormd en ontstaan de neuronen 3.
Deze tertiaire neuronen worden opnieuw gebundeld en lopen via capsula interna naar het
somatosensorisch gebied van de cerebrale cortex (sensibel deel). Dit eindigt uiteindelijk in 1 van de
lagen, voornamelijk de korrellagen. Deze zijn het meest uitgebouwd om deze informatie te
ontvangen. Deze worden verticaal geïntegreerd in de mini kolommen en via de moleculaire laag
worden ze uitgespreid naar de zuilen, waar ze verder worden verwerkt. Hier worden we ons
uiteindelijk bewust van de prikkel.
Neocortex
Kruising naar
contralateraal In verlengde merg
Zenuw vanuit de voorhand
Blijft in witte substantie
Zenuw vanuit de achterhand
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
, Alle gebieden hebben een specifieke projectie ter hoogte van de neocortex. Van de handen komen
bijvoorbeeld zeer veel prikkels, dus neemt dit een groot gebied op van de neocortex, maar veel
minder tactiele organen zullen een veel kleiner projectie gebied opnemen.
Extra-lemniscaal systeem
Dit is alles wat niet tot het lemniscaal systeem behoort. Dit systeem is minder precies. Hier wordt het
ruwere tastgevoel verwerkt. Dit kan druk en temperatuur zijn (lichaamjes van Gauss), maar ook pijn.
Dit is bij huisdieren veel beter uitgebouwd in vergelijking met primaten.
Hier zijn wel altijd spinale interneuronen te vinden, dus er komt een synaps voor ter hoogte van het
ruggenmerg.
Het is dus een verzameling van verschillende banen die op te delen zijn in een laterale groep en een
mediale groep:
1) Laterale groep:
Dit is de meest specifieke groep en hier zijn we ons het meest van bewust. 2 banen zijn hier
van belang:
• Tractus neospinothalamicus: deze loopt altijd contralateraal en is vooral bij primaten
van belang. Ze gaat voornamelijk pijn transporteren.
Verloop:
Vanuit de receptororgaantjes treedt de zenuwvezel binnen ter hoogte van het
dorsaal deel van het ruggenmerg. Deze vezel loopt in de witte substantie iets naar
craniaal, dus hij schuift een aantal segmenten naar voor, maar verloopt wel
ipsilateraal. Hier vormt ze haar 1ste synaps in de dorsale hoorn van het ruggenmerg.
Het 2de neuron ontstaat, ook een interneuron, en gaat onmiddellijk kruisen naar
contralateraal. Ze klimmen helemaal op (ascenderend) naar de mediale
caudoventrale nucleus in de thalamus. Van daar gaat ze via capsula interna opnieuw
projecteren naar de sensibele cortex. Zo worden we ons bewust van de pijn.
• Tractus spinocervicothalamicus: vooral bij de huisdieren van belang, zeker bij
carnivoren.
Verloop: deze tractus blijft ipsilateraal lopen. Op die manier loopt ze helemaal naar
rostraal. Ze vormt ter hoogte van de medulla oblongata een synaps, waar de axonen
aan de ventrale kant gaan oversteken naar contralateraal. Daar eindigen ze ook opde
mediale caudoventrale nucleus in de thalamus.
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
Neuro-anatomie functioneel
ALGEMEEN SOMATISCH AFFERENT SYSTEEM
Dit zijn prikkels die afkomstig zijn van zowel exteroceptief als proprioceptief. Allemaal afkomstig
vanuit de lichaamswand. Dit is alles wat te maken heeft met tast en druk, maar ook met de bewuste
proprioceptie.
Deze bevat 2 belangrijke systemen:
1) Lemniscaal systeem
2) Extra-lemniscaal systeem
Lemniscaal systeem
Dit is duidelijk aanwezig, en is goed uitgebouwd bij primaten, zeker bij de mens. Bij huisdieren is dit
lemniscaal systeem er ook maar veel minder sterk uitgebouwd.
Als prikkels wordt hier vooral het fijn tastgevoel aangevoerd. Ook druk en vibraties worden via dit
systeem doorgegeven. (lichaampjes van Meissner, Vater-Pacini, cellen van Merkel)
Hierbij is ook de bewuste proprioceptie bij betrokken, dus de informatie die afkomstig is van de
spierspoeltjes en de peesspoeltjes.
Het lemniscaal systeem heeft geen spinale interneuronen. Dit wil zeggen dat:
Het pseudo-unipolair zenuwcellichaam zit in de spinale ganglia of in de ganglia van de kopzenuwen.
Vanuit het receptor orgaan vertrekt een zenuwuitloper naar het ruggenmerg, waarin deze in de
dorsale hoorn binnendringt. Eventueel geeft hij hier een aftakking naar een motoneuron. Hij gaat
dan een motorneuron aansturen, en dit is de reflexboog. Dit gebeurt dus zonder verwerking door de
grote hersenen.
Echter meestal ontstaat er een lange aftakking die dus niet binnendringt in de dorsale hoorn van het
ruggenmerg, maar die in de witte substantie blijft. Hij komt zo te liggen in dorsale funiculus. Hier
onderscheiden we functioneel gezien 2 zones:
1) Funiculus cuneatus (1)
2) Funiculus gracilis (2)
Alle informatie die afkomstig is van de achterhand,
komt het meest dorsaal te liggen en vormt de funiculus
cuneatus. Alle informatie afkomstig is van de voorkant,
dus van thorax en nekregio, komen iets meer lateraal
te liggen en vormen de funiculus gracilis.
Ascenderende banen, dus ze lopen naar craniaal,
richting kop
Ze blijven ipsilateraal
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
, Ze lopen helemaal tot aan de medulla oblongata en lopen uit in de nucleus gracilis en nucleus
cuneatus. Hier wordt een synaps gevormd en ontstaat neuron 2. De secundaire neuronen ontstaan
dus in de nucleus.
Deze secundaire neuronen lopen ventraal in het verlengde merg en gaan hier kruisen naar
contralateraal. Hier wordt de mediale lemniscus gevormd, een bundel van zenuwen. Deze loopt
loopt zo naar de thalamus (vnl thv het laterale deel) aan de caudoventrale nucleus. Hier wordt in de
thalamus weer een synaps gevormd en ontstaan de neuronen 3.
Deze tertiaire neuronen worden opnieuw gebundeld en lopen via capsula interna naar het
somatosensorisch gebied van de cerebrale cortex (sensibel deel). Dit eindigt uiteindelijk in 1 van de
lagen, voornamelijk de korrellagen. Deze zijn het meest uitgebouwd om deze informatie te
ontvangen. Deze worden verticaal geïntegreerd in de mini kolommen en via de moleculaire laag
worden ze uitgespreid naar de zuilen, waar ze verder worden verwerkt. Hier worden we ons
uiteindelijk bewust van de prikkel.
Neocortex
Kruising naar
contralateraal In verlengde merg
Zenuw vanuit de voorhand
Blijft in witte substantie
Zenuw vanuit de achterhand
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
, Alle gebieden hebben een specifieke projectie ter hoogte van de neocortex. Van de handen komen
bijvoorbeeld zeer veel prikkels, dus neemt dit een groot gebied op van de neocortex, maar veel
minder tactiele organen zullen een veel kleiner projectie gebied opnemen.
Extra-lemniscaal systeem
Dit is alles wat niet tot het lemniscaal systeem behoort. Dit systeem is minder precies. Hier wordt het
ruwere tastgevoel verwerkt. Dit kan druk en temperatuur zijn (lichaamjes van Gauss), maar ook pijn.
Dit is bij huisdieren veel beter uitgebouwd in vergelijking met primaten.
Hier zijn wel altijd spinale interneuronen te vinden, dus er komt een synaps voor ter hoogte van het
ruggenmerg.
Het is dus een verzameling van verschillende banen die op te delen zijn in een laterale groep en een
mediale groep:
1) Laterale groep:
Dit is de meest specifieke groep en hier zijn we ons het meest van bewust. 2 banen zijn hier
van belang:
• Tractus neospinothalamicus: deze loopt altijd contralateraal en is vooral bij primaten
van belang. Ze gaat voornamelijk pijn transporteren.
Verloop:
Vanuit de receptororgaantjes treedt de zenuwvezel binnen ter hoogte van het
dorsaal deel van het ruggenmerg. Deze vezel loopt in de witte substantie iets naar
craniaal, dus hij schuift een aantal segmenten naar voor, maar verloopt wel
ipsilateraal. Hier vormt ze haar 1ste synaps in de dorsale hoorn van het ruggenmerg.
Het 2de neuron ontstaat, ook een interneuron, en gaat onmiddellijk kruisen naar
contralateraal. Ze klimmen helemaal op (ascenderend) naar de mediale
caudoventrale nucleus in de thalamus. Van daar gaat ze via capsula interna opnieuw
projecteren naar de sensibele cortex. Zo worden we ons bewust van de pijn.
• Tractus spinocervicothalamicus: vooral bij de huisdieren van belang, zeker bij
carnivoren.
Verloop: deze tractus blijft ipsilateraal lopen. Op die manier loopt ze helemaal naar
rostraal. Ze vormt ter hoogte van de medulla oblongata een synaps, waar de axonen
aan de ventrale kant gaan oversteken naar contralateraal. Daar eindigen ze ook opde
mediale caudoventrale nucleus in de thalamus.
Bewuste informatie kruist altijd, dus loopt altijd naar contralateraal
Onbewuste informatie blijft ipsilateraal
