HOOFDSTUK 1. ALGEMENE INLEIDING TOT HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM ..................................... 6
A. WAT ZIJN INTELLECTUELE RECHTEN ............................................................................................................................ 6
B. DE INDELING VAN DE INTELLECTUELE-EIGENDOMSRECHTEN .......................................................................................... 7
C. DE KENMERKEN VAN INTELLECTUELE-EIGENDOMSRECHTEN ........................................................................................... 8
D. VERSCHILPUNTEN TUSSEN HET AUTEURSRECHT (SENSU LATO) EN DE INDUSTRIËLE EIGENDOMSRECHTEN ................................. 8
E. DE BESCHERMING VAN ÉÉN CREATIE DOOR MEERDERE INTELLECTUELE-EIGENDOMSRECHTEN ............................................ 9
F. HET TERRITORIALITEITSBEGINSEL ................................................................................................................................. 9
G. ENKELE BELANGRIJKE VERDRAGEN ......................................................................................................................... 10
§1. Inleiding ........................................................................................................................................................... 10
§2. Het WIPO/OMPI-Verdrag ............................................................................................................................... 11
§3. Het Unieverdrag van Parijs ............................................................................................................................ 11
§4. Het TRIPS-Verdrag ........................................................................................................................................... 12
§5. De Berner Conventie (de Conventie van Bern) ......................................................................................... 12
H. EUROPESE ASPECTEN VAN HET INTELLECTUEEL-EIGENDOMSRECHT ............................................................................... 13
I. HET WETBOEK VAN ECONOMISCH RECHT .................................................................................................................... 13
J. BREXIT NIET GEZIEN ............................................................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 2. HET AUTEURSRECHT EN DE NABURIGE RECHTEN............................................................................... 14
A. INLEIDING ........................................................................................................................................................... 14
B. AUTEURSRECHT .................................................................................................................................................... 14
§1. Bronnen............................................................................................................................................................ 14
Internationaal niveau............................................................................................................................................................ 14
Europees niveau .................................................................................................................................................................... 15
Nationaal (Belgisch) niveau ................................................................................................................................................. 15
§2. Beschermd voorwerp en beschermingsvoorwaarden .............................................................................. 16
Voorwerp: werk...................................................................................................................................................................... 16
Werk .................................................................................................................................................................................... 16
Concrete, nauwkeurige en objectieve uitdrukkingsvorm ............................................................................................ 17
Voorwaarde: originaliteit (/oorspronkelijkheid) ................................................................................................................. 17
Geen vormvereisten om het auteursrecht te verkrijgen .................................................................................................. 19
§3. Houderschap .................................................................................................................................................. 20
Basisregel ................................................................................................................................................................................ 20
Werk in opdracht of onder gezag....................................................................................................................................... 21
Werk met meerdere auteurs ................................................................................................................................................ 22
Medeauteurschap algemeen ......................................................................................................................................... 22
Audiovisuele medeauteurs (bijzondere regeling) ......................................................................................................... 23
§4. Rechten ........................................................................................................................................................... 24
Algemeen............................................................................................................................................................................... 24
Morele rechten ...................................................................................................................................................................... 25
(1) Recht op erkenning van het auteurschap/naamsvermelding ....................................................................... 25
(2) Divulgatierecht ...................................................................................................................................................... 26
(3) Integriteitsrecht ...................................................................................................................................................... 27
Vermogensrechten ............................................................................................................................................................... 28
(1) Reproductierecht .................................................................................................................................................. 29
Reproductierecht sensu stricto .................................................................................................................................... 29
Reproductierecht sensu lato ........................................................................................................................................ 29
(2) Publiek mededelingsrecht ................................................................................................................................... 32
Algemeen: begrippen .................................................................................................................................................. 32
(1) Publiek op- of uitvoeringsrecht ........................................................................................................................ 32
(2) Publiek mededelingsrecht ............................................................................................................................... 33
(3) Tentoonstellingsrecht ............................................................................................................................................ 36
(4) Vergoedingsrecht ................................................................................................................................................. 36
Het volgrecht ......................................................................................................................................................................... 37
§5. Uitzonderingen op de vermogensrechten art. XI.189 e.v. WER ................................................................ 37
1
, Algemene uitzonderingen ................................................................................................................................................... 39
(1) Citaatrecht ............................................................................................................................................................. 39
(2) Tijdelijke/technische reproductiehandelingen .................................................................................................. 39
(3) Informatief citaatrecht (verslaggeving) ............................................................................................................. 40
(4) De panorama-exceptie ....................................................................................................................................... 41
(5) Beschermde werken op of in publiek toegankelijke plaatsen ........................................................................ 41
(6) Reprografie ............................................................................................................................................................ 41
(7) De privé-kopie ....................................................................................................................................................... 42
(8) Parodie/karikatuur ................................................................................................................................................. 42
(9) Reproductie voor bewaring v/h culturele en wetenschappelijke patrimonium ........................................... 43
(10) Mededeling door bibliotheken/instellingen/musea/archieven ...................................................................... 43
(11) Tijdelijke opnamen door omroeporganisaties (niet zo belangrijk) .................................................................. 43
(12) Reproductie en publieke mededeling voor mensen met handicap ............................................................. 44
(13) Uitzondering ten behoeve van personen die blind zijn, visueel gehandicaptof anderszins een
leeshandicap hebben ...................................................................................................................................................... 44
(14) Reproductie en publieke mededeling voor reclamedoeleinden voor openbare
tentoonstellingen/openbare verkopen .......................................................................................................................... 45
(15) Reproductie van uitzendingen door ziekenhuizen/gevangenissen/ instellingen.......................................... 45
(16) Redevoeringen ...................................................................................................................................................... 45
(17) Tekst- en datamining............................................................................................................................................. 46
(18) Openbare veiligheid en het goede verloop van een administratieve, parlementaire of gerechtelijke
procedure .......................................................................................................................................................................... 46
(19) Gebruik en verspreiding van werken die niet (meer) in de handel zijn NIET KENNEN................................... 46
Uitzonderingen ten behoeve van onderwijs en wetenschappelijk onderzoek ............................................................. 47
(1) Citaatrecht ............................................................................................................................................................. 47
(2) Uitvoering in kader schoolactiviteiten en tijdens publiek examen.................................................................. 47
(3) De kopie voor onderwijs en wetenschappelijk onderzoek .............................................................................. 47
(4) Mededeling voor onderwijs of wetenschappelijk onderzoek via gesloten netwerken ................................ 47
(5) Het gebruik van werken in digitale en grensoverschrijdende onderwijsactiviteiten .................................... 48
(6) Bloemlezingen (dode uitzondering) .................................................................................................................... 49
(7) Kinderopvang ........................................................................................................................................................ 49
(8) Tekst- en datamining............................................................................................................................................. 49
Uitzondering voor openbare uitlening ................................................................................................................................ 49
Overige beperkingen............................................................................................................................................................ 50
De drie stappentoets ............................................................................................................................................................ 51
§6. Auteursrechten als vermogensbestanddelen ............................................................................................ 52
Overdrachten en licenties enkel dit kennen ..................................................................................................................... 52
C. NABURIGE RECHTEN ............................................................................................................................................. 52
§1. Algemeen........................................................................................................................................................ 52
§2. Categorieën en rechten ............................................................................................................................... 53
Uitvoerende kunstenaars ...................................................................................................................................................... 53
Producenten .......................................................................................................................................................................... 54
Beschermingsvoorwaarden ............................................................................................................................................. 54
Rechten .............................................................................................................................................................................. 54
Omroeporganisatie ............................................................................................................................................................... 55
(Pers)Uitgevers ZELFSTUDIE .................................................................................................................................................... 57
§3. Uitzonderingen op de naburige rechten..................................................................................................... 59
D. GEMEENSCHAPPELIJKE BEPALINGEN VOOR HET AUTEURSRECHT EN DE NABURIGE RECHTEN ............................................. 60
§1. Collectief beheer NIET KENNEN .................................................................................................................... 60
§2. Portabiliteit van online-inhoudsdiensten NIET KENNEN............................................................................... 60
§3. Digitaal rechtenbeheer ................................................................................................................................. 60
HOOFDSTUK 3. HET AUTEURSRECHT OP COMPUTERPROGRAMMA’S ........................................................................ 62
A. INLEIDING ........................................................................................................................................................... 62
B. BRONNEN ........................................................................................................................................................... 62
C. BESCHERMD VOORWERP EN BESCHERMINGSVOORWAARDEN .................................................................................... 62
§1. Voorwerp: computerprogramma’s.............................................................................................................. 62
§2. Voorwaarde: originaliteit ............................................................................................................................... 63
2
, D. HOUDERSCHAP ................................................................................................................................................... 63
E. RECHTEN ............................................................................................................................................................ 64
§1. Morele rechten ............................................................................................................................................... 64
§2. Vermogensrechten ........................................................................................................................................ 64
F. UITZONDERINGEN EN BEPERKINGEN ........................................................................................................................ 65
§1. Rechtmatig gebruik (zie hiervoor) ................................................................................................................ 65
§2. Uitzonderingen eigen aan computerprogramma’s (dwingend recht) ................................................... 65
§3. Uitzonderingen gemeenschappelijk met gemeen auteursrecht (dwingend recht) ............................. 66
G. AUTEURSRECHTEN ALS VERMOGENSBESTANDDELEN NIET GEZIEN ............................................................................. 67
HOOFDSTUK 4. DE BESCHERMING VAN DATABANKEN ............................................................................................. 68
A. WETGEVING ....................................................................................................................................................... 68
B. WAT IS EEN DATABANK? ....................................................................................................................................... 68
C. HET SUI GENERIS-RECHT VOOR DATABANKEN ........................................................................................................... 69
§1. Algemeen........................................................................................................................................................ 69
§2. Het beschermde voorwerp en de beschermingsvoorwaarden .............................................................. 69
§3. De beschermde personen ............................................................................................................................ 70
§4. De toegekende rechten ............................................................................................................................... 71
§5. De beperkingen aan de toegekende rechten .......................................................................................... 72
§6. De uitzonderingen op de toegekende rechten (dwingend recht) ......................................................... 72
§7. De rechten en verplichtingen van de rechtmatige gebruikers................................................................ 74
§8. De beschermingsduur .................................................................................................................................... 74
§9. Enkele kenmerken van het sui generis-recht .............................................................................................. 75
§10. Samenloop met andere intellectuele eigendomsrechten ..................................................................... 75
D. DE AUTEURSRECHTELIJKE BESCHERMING VAN DATABANKEN ....................................................................................... 75
§1. Het beschermde voorwerp en de beschermingsvoorwaarden .............................................................. 75
§2. De beschermde personen ............................................................................................................................ 75
§3. De toegekende rechten ............................................................................................................................... 76
§4. Uitzonderingen op de exclusieve rechten die op een auteurschrechtelijk beschermde databank
rusten (dwingend recht) NIET KENNEN ............................................................................................................... 76
§5. De toepassing van andere regels uit de Auteurswet ................................................................................ 76
HOOFDSTUK 5. TEKENINGEN- EN MODELLENRECHT NIET KENNEN ........................................................................... 76
HOOFDSTUK 6. MERKENRECHT.................................................................................................................................... 77
A. WETGEVING ....................................................................................................................................................... 77
B. DE MOGELIJKE FUNCTIES VAN EEN MERK ................................................................................................................. 78
C. DE VERSCHILLENDE SOORTEN MERKEN .................................................................................................................... 79
§1. Warenmerken vs. dienstmerken NIET GEZIEN .............................................................................................. 79
§2. Individuele merken, collective merken en certificeringsmerken .............................................................. 79
§3. Benelux-merk vs. Uniemerk ............................................................................................................................ 81
§4. Merk vs. handelsnaam ................................................................................................................................... 81
D. DE VOORWAARDEN VOOR EEN GELDIG MERK ......................................................................................................... 81
§1. Inleiding ........................................................................................................................................................... 81
§2. Teken, duidelijke en nauwkeurige weergave en onderscheidend vermogen ...................................... 82
Er moet sprake zijn van een teken ...................................................................................................................................... 82
Het teken moet duidelijk en nauwkeurig kunnen worden weergegeven ..................................................................... 82
Het teken moet onderscheidend vermogen bezitten ..................................................................................................... 83
Concrete toepassingsgevallen ........................................................................................................................................... 85
(1) Geuren.................................................................................................................................................................... 85
(2) Kleuren (of kleurencombinaties’s op zich) ......................................................................................................... 85
(3) Klanken/geluiden .................................................................................................................................................. 86
(4) Driedimensionele merken (vormmerken) ........................................................................................................... 87
(5) Samengestelde merken ....................................................................................................................................... 90
(6) Reclameslogans .................................................................................................................................................... 90
3
, (7) Familienamen art. 2.1 BVIE ................................................................................................................................... 90
(8) Positiemerken ......................................................................................................................................................... 90
(9) Beschrijvende merken .......................................................................................................................................... 91
(10) Merken die bestaan uit (woord)combinaties ENKEL DIT KENNEN.................................................................... 92
(11) Geografische benamingen ................................................................................................................................. 92
(12) Gebruikelijke tekens of benamingen art. 2.2bis, lid 1, d BVIE ........................................................................... 92
Bemerkingen bij het onderscheidend vermogen ............................................................................................................. 93
E. DE TOELAATBAARHEID VAN HET GEKOZEN TEKEN ...................................................................................................... 95
F. BESCHIKBAARHEID VAN HET GEKOZEN TEKEN ENKEL DIT KENNEN ............................................................................ 96
G. HET VERKRIJGEN VAN HET RECHT OP EEN MERK ........................................................................................................ 96
§1. De Benelux-aanvraag.................................................................................................................................... 96
§2. De internationale aanvraag enkel dit kennen ........................................................................................... 97
H. DE RECHTHEBBENDE OP EEN MERK ......................................................................................................................... 97
I. DE GELDIGHEIDSDUUR EN DE VERNIEUWING VAN HET RECHT OP EEN MERK ...................................................................... 98
J. DE GEBRUIKSPLICHT VAN EEN MERK ENKEL DIT KENNEN .................................................................................................. 98
K. DE RECHTEN VAN DE MERKHOUDER...................................................................................................................... 100
§1. Inleiding ......................................................................................................................................................... 100
§2. De verschillende merkinbreuken ................................................................................................................ 100
Inleiding ................................................................................................................................................................................ 100
Gemeenschappelijke voorwaarden voor art. 2.20, lid 2, a, b en c BVIE..................................................................... 101
Artikel 2.20, lid 2, sub a BVIE................................................................................................................................................ 102
Artikel 2.20, lid 2, sub b BVIE................................................................................................................................................ 103
Algemeen......................................................................................................................................................................... 103
Situatie 1: Het gebruik in het economisch verkeer van een overeenstemmend teken voor gelijke waren of
diensten ............................................................................................................................................................................ 104
Situatie 2: Het gebruik in het economisch verkeer van een overeenstemmend teken voor overeenstemmende
waren of diensten ........................................................................................................................................................... 105
Situatie 3: Gebruik in het economisch verkeer van een identiek (gelijk) teken voor overeenstemmende waren
of diensten........................................................................................................................................................................ 106
Artikel 2.20, lid 2, sub c BVIE ................................................................................................................................................ 106
Artikel 2.20, lid 2, sub d BVIE................................................................................................................................................ 108
HOOFDSTUK 7. OCTROOIRECHT ............................................................................................................................... 109
A. INLEIDING ......................................................................................................................................................... 109
B. WETGEVING ..................................................................................................................................................... 110
C. WAT IS EEN OCTROOI? ....................................................................................................................................... 111
D. DE BESCHERMINGSVOORWAARDEN ..................................................................................................................... 111
§1. Uitvinding ....................................................................................................................................................... 111
§2. Nieuwheid art. XI.6 WER ............................................................................................................................... 114
§3. Uitvinderswerkzaamheid art. XI.7 WER ....................................................................................................... 115
§4. Toepasbaarheid op het gebied van nijverheid art. XI.8 WER ................................................................. 116
§5. Toepassing van de beschermingsvoorwaarden: Farmaceutische producten .................................... 116
E. DE VERLENING VAN EEN BELGISCH OCTROOI ........................................................................................................ 117
§1. Indienen van een octrooiaanvraag .......................................................................................................... 117
§2. Het recht van voorrang ............................................................................................................................... 118
§3. Het verslag van nieuwheidsonderzoek en de schriftelijke opinie ........................................................... 118
§4. De verlening van het octrooi ...................................................................................................................... 119
F. DE RECHTHEBBENDE ........................................................................................................................................... 119
G. DE RECHTEN VERBONDEN AAN EEN OCTROOI ........................................................................................................ 120
H. DE UITZONDERINGEN/BEPERKINGEN OP DE RECHTEN VAN EEN OCTROOIHOUDER ....................................................... 122
I. DE PLICHTEN VAN EEN OCTROOIHOUDER ................................................................................................................. 122
J. DWANGLICENTIES.................................................................................................................................................. 123
K. DE BESCHERMINGSDUUR ..................................................................................................................................... 124
L. HET OCTROOI EN DE OCTROOIAANVRAAG ALS DEEL VAN HET VERMOGEN.................................................................... 125
M. HET EINDE VAN HET OCTROOIRECHT: DE NIETIGHEID, DE AFSTAND EN DE HERROEPING VAN HET UITVINDINGSOCTROOI .... 125
N. INTERNATIONALE ASPECTEN VAN HET OCTROOIRECHT ............................................................................................. 127
4