VERENA VERLOOP
Studentnummer:
Klas:
Wat is de oorzaak van verzuim bij MBO Docent:
studenten en wat kan het onderwijs en Opdracht: Aantal
woorden:
de student hieraan doen? Inleverdatum:
,Voorwoord
In mijn afstudeerjaar van de opleiding Social Work aan de Hogeschool van Amsterdam heb ik mijn
afstudeeronderzoek uitgevoerd bij mijn huidige werkplek waar ik begonnen ben als stagiaire. Ik ben
momenteel werkzaam als Pluscoach op het ROC van Amsterdam, locatie Start op de Wibautstraat.
Het ROC van Amsterdam is naar mijn mening een gezellige werkplek met docenten die met name een
goud hart hebben voor de studenten. Dit zijn vaak studenten met een rugzakje en behoefte hebben aan
ondersteuning en een luisterend oor. Zo probeert ieder in het team dit op zijn eigen creatieve manier te
doen.
Voor u ligt de scriptie die het resultaat is van 16 weken onderzoek binnen het ROC van Amsterdam.
Gedurende deze periode heb ik gebruik mogen maken van de kennis van begeleider Albert Jan
Bloemendal. Hij heeft mij goed op weg geholpen binnen dit onderzoek en tips gegeven om mijn scriptie
te kunnen verbeteren. Hierdoor heb ik mijn kennis met betrekking tot het onderzoek kunnen uitbreiden
en heb ik zo zelfstandig dit onderzoek kunnen afronden. Hiervoor wil ik hem dan ook bedanken.
Daarnaast wil ik de andere medewerkers van mijn werkplek bedanken, met name docenten,
Pluscoaches en de medewerkers van passend onderwijs voor het aanleveren van informatie en voor de
ondersteuning tijdens het onderzoek.
Ten slotte wil in de studenten van het ROC, locatie Wibaut bedanken die hebben deelgenomen aan dit
onderzoek. Zonder deze studenten was het niet mogelijk om dit onderzoek goed af te ronden. Door het
afnemen van de interviews heb ik voldoende informatie kunnen ontvangen om een goede conclusie uit te
schrijven. Ik heb mij deze periode vooral kunnen ontwikkelen op het gebied van onderzoek. Ik hoop dat
datgene wat ik heb geleerd is terug te zien in dit onderzoeksverslag. Voor nu wens ik u veel leesplezier!
1
,Inhoud
Voorwoord............................................................................................................................................... 1
Samenvatting.......................................................................................................................................... 3
Inleiding................................................................................................................................................... 4
Aanleiding............................................................................................................................................... 5
Theoretisch kader.................................................................................................................................... 6
Macro.................................................................................................................................................. 6
Meso....................................................................................................................................................... 8
Micro................................................................................................................................................. 11
Conclusie vanuit themaverkenning.................................................................................................... 14
Doelstelling........................................................................................................................................... 15
Vraagstelling......................................................................................................................................... 16
Hoofdvraag....................................................................................................................................... 16
Deelvragen........................................................................................................................................ 16
Onderzoeksopzet.................................................................................................................................. 17
Analyse van de resultaten..................................................................................................................... 19
Conclusie en discussie.......................................................................................................................... 24
Opbrengsten......................................................................................................................................... 26
Kwaliteit................................................................................................................................................ 27
Literatuurlijst.......................................................................................................................................... 28
, Samenvatting
Dit onderzoek richtte zich op de oorzaken van verzuim bij MBO-studenten en het vinden van
mogelijke oplossingen vanuit zowel het onderwijs als de studenten zelf. Uitgevoerd aan de hand van
kwalitatief onderzoek, waaronder semigestructureerde interviews met studenten en literatuuronderzoek,
kwamen interessante inzichten naar voren. Studenten zien verzuim als een breed begrip dat varieert
van ziekte en persoonlijke problemen tot ongeoorloofd spijbelen. Voor hen is verzuim vaak een
noodzakelijke keuze als gevolg van persoonlijke omstandigheden. Scholen daarentegen definiëren
verzuim strikter als ongeoorloofde afwezigheid zonder geldige reden en worstelen met het praktisch
beheren ervan. Dit verschil in perceptie tussen studenten en scholen creëert een spanningsveld dat de
effectieve aanpak van verzuim bemoeilijkt.
Zowel scholen als studenten hebben een rol in het verminderen van verzuim. Scholen kunnen de
leeromgeving motiverender maken door creatieve lessen en betere ondersteuning van
schoolpsychologen en -artsen te bieden. Studenten moeten persoonlijke verantwoordelijkheid nemen
door goed te plannen en een gezonde levensstijl te handhaven. Beide partijen benadrukken de
noodzaak van ondersteunende structuren en begeleiding om verzuim effectief aan te pakken. Het
terugdringen van verzuim vereist een veelzijdige aanpak. Intensievere begeleiding aan het begin van
het schooljaar, flexibiliteit in lesroosters, mentorprogramma's en ouderbetrokkenheid zijn hierbij cruciaal.
Door persoonlijke relaties op te bouwen en wekelijkse contacten te onderhouden, kunnen mentoren
bijdragen aan de motivatie en aanwezigheid van studenten. Samenwerking met externe hulpbronnen en
netwerken wordt ook als belangrijk gezien voor het creëren van een ondersteunende omgeving.
De hoofdoorzaak van verzuim bij MBO-studenten is complex en omvat diverse persoonlijke en
maatschappelijke factoren. Maatschappelijke maatregelen zoals de strikte naleving van de leerplichtwet en
economische ondersteuning zijn effectief in het verminderen van verzuim.
Binnen scholen spelen goed functionerende zorg- en adviesteams en een positieve schoolcultuur een
sleutelrol. Op microniveau, zoals binnen ROC Wibautstraat, zijn individuele begeleiding en
ouderbetrokkenheid cruciaal. Sociale inclusie speelt een belangrijke rol in het verzuimgedrag van
studenten. Toegang tot onderwijs, ondersteuning binnen scholen, inspraak van studenten en
samenwerking tussen instanties bevorderen sociale inclusie en verminderen verzuim. Het onderzoek
benadrukt het belang van een integrale aanpak waarbij onderwijsinstellingen, jeugdzorgorganisaties en
sociale werkers samenwerken om studenten met complexe behoeften te ondersteunen.
Scholen kunnen lessen creatiever en uitdagender maken en integreren, terwijl meer schoolpsychologen en
-artsen nodig zijn voor betere ondersteuning van studenten. Flexibele lesroosters kunnen beter
aansluiten bij de behoeften van studenten. Mentorprogramma's, waarbij mentoren persoonlijke relaties
opbouwen met studenten, en regelmatige ouderbijeenkomsten om ouders actief te betrekken, zijn
eveneens belangrijke maatregelen. Deze aanpakken en ideeën kunnen helpen bij het verminderen van
verzuim en het creëren van een positieve leeromgeving voor MBO-studenten.
3
Studentnummer:
Klas:
Wat is de oorzaak van verzuim bij MBO Docent:
studenten en wat kan het onderwijs en Opdracht: Aantal
woorden:
de student hieraan doen? Inleverdatum:
,Voorwoord
In mijn afstudeerjaar van de opleiding Social Work aan de Hogeschool van Amsterdam heb ik mijn
afstudeeronderzoek uitgevoerd bij mijn huidige werkplek waar ik begonnen ben als stagiaire. Ik ben
momenteel werkzaam als Pluscoach op het ROC van Amsterdam, locatie Start op de Wibautstraat.
Het ROC van Amsterdam is naar mijn mening een gezellige werkplek met docenten die met name een
goud hart hebben voor de studenten. Dit zijn vaak studenten met een rugzakje en behoefte hebben aan
ondersteuning en een luisterend oor. Zo probeert ieder in het team dit op zijn eigen creatieve manier te
doen.
Voor u ligt de scriptie die het resultaat is van 16 weken onderzoek binnen het ROC van Amsterdam.
Gedurende deze periode heb ik gebruik mogen maken van de kennis van begeleider Albert Jan
Bloemendal. Hij heeft mij goed op weg geholpen binnen dit onderzoek en tips gegeven om mijn scriptie
te kunnen verbeteren. Hierdoor heb ik mijn kennis met betrekking tot het onderzoek kunnen uitbreiden
en heb ik zo zelfstandig dit onderzoek kunnen afronden. Hiervoor wil ik hem dan ook bedanken.
Daarnaast wil ik de andere medewerkers van mijn werkplek bedanken, met name docenten,
Pluscoaches en de medewerkers van passend onderwijs voor het aanleveren van informatie en voor de
ondersteuning tijdens het onderzoek.
Ten slotte wil in de studenten van het ROC, locatie Wibaut bedanken die hebben deelgenomen aan dit
onderzoek. Zonder deze studenten was het niet mogelijk om dit onderzoek goed af te ronden. Door het
afnemen van de interviews heb ik voldoende informatie kunnen ontvangen om een goede conclusie uit te
schrijven. Ik heb mij deze periode vooral kunnen ontwikkelen op het gebied van onderzoek. Ik hoop dat
datgene wat ik heb geleerd is terug te zien in dit onderzoeksverslag. Voor nu wens ik u veel leesplezier!
1
,Inhoud
Voorwoord............................................................................................................................................... 1
Samenvatting.......................................................................................................................................... 3
Inleiding................................................................................................................................................... 4
Aanleiding............................................................................................................................................... 5
Theoretisch kader.................................................................................................................................... 6
Macro.................................................................................................................................................. 6
Meso....................................................................................................................................................... 8
Micro................................................................................................................................................. 11
Conclusie vanuit themaverkenning.................................................................................................... 14
Doelstelling........................................................................................................................................... 15
Vraagstelling......................................................................................................................................... 16
Hoofdvraag....................................................................................................................................... 16
Deelvragen........................................................................................................................................ 16
Onderzoeksopzet.................................................................................................................................. 17
Analyse van de resultaten..................................................................................................................... 19
Conclusie en discussie.......................................................................................................................... 24
Opbrengsten......................................................................................................................................... 26
Kwaliteit................................................................................................................................................ 27
Literatuurlijst.......................................................................................................................................... 28
, Samenvatting
Dit onderzoek richtte zich op de oorzaken van verzuim bij MBO-studenten en het vinden van
mogelijke oplossingen vanuit zowel het onderwijs als de studenten zelf. Uitgevoerd aan de hand van
kwalitatief onderzoek, waaronder semigestructureerde interviews met studenten en literatuuronderzoek,
kwamen interessante inzichten naar voren. Studenten zien verzuim als een breed begrip dat varieert
van ziekte en persoonlijke problemen tot ongeoorloofd spijbelen. Voor hen is verzuim vaak een
noodzakelijke keuze als gevolg van persoonlijke omstandigheden. Scholen daarentegen definiëren
verzuim strikter als ongeoorloofde afwezigheid zonder geldige reden en worstelen met het praktisch
beheren ervan. Dit verschil in perceptie tussen studenten en scholen creëert een spanningsveld dat de
effectieve aanpak van verzuim bemoeilijkt.
Zowel scholen als studenten hebben een rol in het verminderen van verzuim. Scholen kunnen de
leeromgeving motiverender maken door creatieve lessen en betere ondersteuning van
schoolpsychologen en -artsen te bieden. Studenten moeten persoonlijke verantwoordelijkheid nemen
door goed te plannen en een gezonde levensstijl te handhaven. Beide partijen benadrukken de
noodzaak van ondersteunende structuren en begeleiding om verzuim effectief aan te pakken. Het
terugdringen van verzuim vereist een veelzijdige aanpak. Intensievere begeleiding aan het begin van
het schooljaar, flexibiliteit in lesroosters, mentorprogramma's en ouderbetrokkenheid zijn hierbij cruciaal.
Door persoonlijke relaties op te bouwen en wekelijkse contacten te onderhouden, kunnen mentoren
bijdragen aan de motivatie en aanwezigheid van studenten. Samenwerking met externe hulpbronnen en
netwerken wordt ook als belangrijk gezien voor het creëren van een ondersteunende omgeving.
De hoofdoorzaak van verzuim bij MBO-studenten is complex en omvat diverse persoonlijke en
maatschappelijke factoren. Maatschappelijke maatregelen zoals de strikte naleving van de leerplichtwet en
economische ondersteuning zijn effectief in het verminderen van verzuim.
Binnen scholen spelen goed functionerende zorg- en adviesteams en een positieve schoolcultuur een
sleutelrol. Op microniveau, zoals binnen ROC Wibautstraat, zijn individuele begeleiding en
ouderbetrokkenheid cruciaal. Sociale inclusie speelt een belangrijke rol in het verzuimgedrag van
studenten. Toegang tot onderwijs, ondersteuning binnen scholen, inspraak van studenten en
samenwerking tussen instanties bevorderen sociale inclusie en verminderen verzuim. Het onderzoek
benadrukt het belang van een integrale aanpak waarbij onderwijsinstellingen, jeugdzorgorganisaties en
sociale werkers samenwerken om studenten met complexe behoeften te ondersteunen.
Scholen kunnen lessen creatiever en uitdagender maken en integreren, terwijl meer schoolpsychologen en
-artsen nodig zijn voor betere ondersteuning van studenten. Flexibele lesroosters kunnen beter
aansluiten bij de behoeften van studenten. Mentorprogramma's, waarbij mentoren persoonlijke relaties
opbouwen met studenten, en regelmatige ouderbijeenkomsten om ouders actief te betrekken, zijn
eveneens belangrijke maatregelen. Deze aanpakken en ideeën kunnen helpen bij het verminderen van
verzuim en het creëren van een positieve leeromgeving voor MBO-studenten.
3
