2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Neurologie
Deel 1: Embryologie
Neurulatie → proces waarbij de neurale buis gevormd wordt uit ectoderm
1. Dag 17 → embryo bestaat uit ectoderm, mesoderm en endoderm
2. Dag 18 → verdikking van het ectoderm op de bodem van de amnionzak vormt de neurale plaat = eerste
stap neurulatie
3. Einde 3de week → vorming neurale plooi t.h.v. neurale plaat
4. Dag 22 → fusie tot neurale buis met neuraal kanaal → gebeurt van craniaal naar caudaal → cellen aan
de rand van de neurale plooi = neurale lijst → zullen later spinale en autonome ganglia, melanocyten en
Schwann-cellen vormen
5. Neurulatie voltooid aan het einde van de 4de week → sluiting neuropora = uiteinden van neurale buis
(craniaal en caudaal) → noemen we ook wel de anterieure en posterieure neuroporus
Problemen tijdens neurulatie kunnen zorgen voor aanlegstoornissen:
- Anencefalie → bovenste deel neurale buis sluit niet volledig → delen van prosencephalon
(telencephalon), schedel en hoofdhuid ontbreken → niet verenigbaar met leven
- Spina bifida = open ruggetje → niet sluiten van posterieure neuroporus → 3 soorten:
- Encephalocoele → stukje schedel en/of nekwervelbogen in de nek ontbreken → delen van hersenen
kunnen via deze opening buiten de schedel komen te liggen t.v.v. een zwelling in de nek
1
,2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Einde 4de week → flexie neurale buis t.h.v. mesencephalon (wordt wat C-vormig) en ontwikkeling
prosencephalon en rhombencephalon
Einde 6de week → alare plaat prosencephalon ontwikkelt zich tot telencephalon (cerebrale hemisferen) en basale
plaat prosencephalon ontwikkelt zich tot diëncephalon → ondertussen ook optische uitgroei die retina en n.
opticus zal gaan vormen
Ook op einde van de 6de week gebeurt er expansie van het neuraal kanaal t.v.v. de ventrikelsystemen + capillaire
invasie t.h.v. die ventrikels t.v.v. choroïde plexussen die instaan voor secretie van CSV
Craniale zenuwen ontstaan ook in dezelfde periode (weten welke waar ontspringt):
→ Trochlearis wat speciaal omdat die van achteraan ontspringt
2
,2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Ook in week 6 gebeurt er vorming van zenuwwortels:
- Alare plaat → sensorische dorsale zenuwwortels
- Basale plaat → motorische ventrale zenuwwortels
- Autonome neuronen → ventrale zenuwwortels
In de 8ste tot 12de week plooit het rhombencephalon op zichzelf terug → diamantvormig t.v.v. 4de ventrikel, pons,
cerebellum en medulla oblongata
In de 14de week gebeurt er expansie van de cerebrale cortex → door beperkte ruimte zal er C-vormige groei zijn
vanuit de ventriculaire zone rondom een insula (centraal punt waarrond de expanderende cortex zich
ontwikkelt) → op dit moment kunnen verschillende hersenkwabben van elkaar worden onderscheiden
3
, 2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Vorming van verschillende C-vormige structuren door de gelijkvormige expansie:
- Hippocampus → komt in temporale kwab terecht doordat het wordt meegesleurd met de expansie →
laat een structuur achter die we de fornix noemen
- Choroïde plexus in de laterale ventrikels
- Anterieure commissuur en corpus callosum (hersenbalk) die de hemisferen met elkaar verbindt
- Telencephalon vormt corpus striatum
- Diëncephalon vormt thalamus en hypothalamus → alles expandeert eigenlijk rond de thalamus =>
heeft als enige geen C-vorm
Er komt contact tussen de groeiende cerebrale hemisferen en het diëncephalon → gaan fuseren =>
componenten van het diëncephalon gaan de diepte in groeien (vorming van grijze stof in diepte van de
hersenen) → corpus striatum wordt gesplitst door axonale banen tussen cortex en thalamus t.v.v. caudate en
lentiforme nuclei
Week 28 → ontstaan van sulci (groeven)
- Centrale sulcus = Rolandische fissuur
- Laterale sulcus = Sylvische fissuur
- Calcarine sulcus
→ Groeven en windingen zorgen voor oppervlaktevergroting (meer cortex op een beperkt oppervlak)
Lissencephalie → ontwikkelingsstoornis van de hersenschors → zorgt voor minder groeven en windingen => vlak
hersenoppervlak → zorgt voor ernstige cognitieve en ontwikkelingsstoornissen
4
Neurologie
Deel 1: Embryologie
Neurulatie → proces waarbij de neurale buis gevormd wordt uit ectoderm
1. Dag 17 → embryo bestaat uit ectoderm, mesoderm en endoderm
2. Dag 18 → verdikking van het ectoderm op de bodem van de amnionzak vormt de neurale plaat = eerste
stap neurulatie
3. Einde 3de week → vorming neurale plooi t.h.v. neurale plaat
4. Dag 22 → fusie tot neurale buis met neuraal kanaal → gebeurt van craniaal naar caudaal → cellen aan
de rand van de neurale plooi = neurale lijst → zullen later spinale en autonome ganglia, melanocyten en
Schwann-cellen vormen
5. Neurulatie voltooid aan het einde van de 4de week → sluiting neuropora = uiteinden van neurale buis
(craniaal en caudaal) → noemen we ook wel de anterieure en posterieure neuroporus
Problemen tijdens neurulatie kunnen zorgen voor aanlegstoornissen:
- Anencefalie → bovenste deel neurale buis sluit niet volledig → delen van prosencephalon
(telencephalon), schedel en hoofdhuid ontbreken → niet verenigbaar met leven
- Spina bifida = open ruggetje → niet sluiten van posterieure neuroporus → 3 soorten:
- Encephalocoele → stukje schedel en/of nekwervelbogen in de nek ontbreken → delen van hersenen
kunnen via deze opening buiten de schedel komen te liggen t.v.v. een zwelling in de nek
1
,2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Einde 4de week → flexie neurale buis t.h.v. mesencephalon (wordt wat C-vormig) en ontwikkeling
prosencephalon en rhombencephalon
Einde 6de week → alare plaat prosencephalon ontwikkelt zich tot telencephalon (cerebrale hemisferen) en basale
plaat prosencephalon ontwikkelt zich tot diëncephalon → ondertussen ook optische uitgroei die retina en n.
opticus zal gaan vormen
Ook op einde van de 6de week gebeurt er expansie van het neuraal kanaal t.v.v. de ventrikelsystemen + capillaire
invasie t.h.v. die ventrikels t.v.v. choroïde plexussen die instaan voor secretie van CSV
Craniale zenuwen ontstaan ook in dezelfde periode (weten welke waar ontspringt):
→ Trochlearis wat speciaal omdat die van achteraan ontspringt
2
,2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Ook in week 6 gebeurt er vorming van zenuwwortels:
- Alare plaat → sensorische dorsale zenuwwortels
- Basale plaat → motorische ventrale zenuwwortels
- Autonome neuronen → ventrale zenuwwortels
In de 8ste tot 12de week plooit het rhombencephalon op zichzelf terug → diamantvormig t.v.v. 4de ventrikel, pons,
cerebellum en medulla oblongata
In de 14de week gebeurt er expansie van de cerebrale cortex → door beperkte ruimte zal er C-vormige groei zijn
vanuit de ventriculaire zone rondom een insula (centraal punt waarrond de expanderende cortex zich
ontwikkelt) → op dit moment kunnen verschillende hersenkwabben van elkaar worden onderscheiden
3
, 2024-2025 Neuro- en cognitieve wetenschappen
Vorming van verschillende C-vormige structuren door de gelijkvormige expansie:
- Hippocampus → komt in temporale kwab terecht doordat het wordt meegesleurd met de expansie →
laat een structuur achter die we de fornix noemen
- Choroïde plexus in de laterale ventrikels
- Anterieure commissuur en corpus callosum (hersenbalk) die de hemisferen met elkaar verbindt
- Telencephalon vormt corpus striatum
- Diëncephalon vormt thalamus en hypothalamus → alles expandeert eigenlijk rond de thalamus =>
heeft als enige geen C-vorm
Er komt contact tussen de groeiende cerebrale hemisferen en het diëncephalon → gaan fuseren =>
componenten van het diëncephalon gaan de diepte in groeien (vorming van grijze stof in diepte van de
hersenen) → corpus striatum wordt gesplitst door axonale banen tussen cortex en thalamus t.v.v. caudate en
lentiforme nuclei
Week 28 → ontstaan van sulci (groeven)
- Centrale sulcus = Rolandische fissuur
- Laterale sulcus = Sylvische fissuur
- Calcarine sulcus
→ Groeven en windingen zorgen voor oppervlaktevergroting (meer cortex op een beperkt oppervlak)
Lissencephalie → ontwikkelingsstoornis van de hersenschors → zorgt voor minder groeven en windingen => vlak
hersenoppervlak → zorgt voor ernstige cognitieve en ontwikkelingsstoornissen
4
