Psychodiagnostiek 2 samenvatting

PSYCHODIAGNOSTIEK 2
1. uitgangspunten psychodiagnostisch procesmodel........................................1
1.1 inleiding..................................................................................................................... 2
1.2 uitgangspunten.......................................................................................................... 2
2. psychodiagnostiek in de praktijk.................................................................4
2.1 belang van clusteren en classificeren........................................................................4
2.2 alternatieve diagnostische modellen.......................................................................11
2.3 het psychodiagnostisch procesmodel in context van werving & selectie.................16
3. kwaliteit van de psychodiagnostiek...........................................................24
3.1 richtlijnen voor het formuleren en toetsen van hypothesen....................................24
3.2 richtlijnen voor het kiezen van psychodiagnostisch instrumentarium......................30
3.3 psychometrische kwaliteitsaspecten van testinstrumenten.....................................38
3.4 richtlijnen voor rapportering en verslaggeving........................................................48
4. faire en cultuurbewuste psychodiagnostiek...............................................50
4.1 dynamisch testen en testmodificatie.......................................................................50
4.2 cultuurfaire psychodiagnostiek in de hulpverlening.................................................52
4.3 cultuurfaire psychodiagnostiek in werving & selectie..............................................56
5. actuele thema’s in de psychodiagnostiek...................................................60
5.1 categoriale psychodiagnostiek: dsm-5(-tr)...............................................................60
6. ethisch-deontologische aspecten..............................................................64
6.1 ethische en deontologische aspecten (KLP/SPP)......................................................64
6.2 ethisch-deontologische aspecten (A&O)..................................................................69




1. UITGANGSPUNTEN PSYCHODIAGNOSTISCH PROCESMODEL.

1

,1.1 INLEIDING.

Wat? Definitie klinische psychodiagnostiek:

 Besluitvormingsproces
 Gericht info verzamelen en analyseren
 Wetenschappelijk onderbouwde methodiek
 Doelen:
1. Begrijpen waarom deze cliënt zich op dit moment bij ons presenteert met
deze klachten.
 onderkenning
bv. je zit met iemand die zwakbegaafd is, geen goede match om praattherapie te
geven, hiervoor moet je weten dat de persoon zwakbegaafd is en verbaal niet sterk.
2. Inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen. De aanleiding, de reden.
 verklaring
bv. iemand is somber geworden door een relatiebreuk.
3. Bepalen hoe we deze cliënt het beste verder kunnen helpen.
 indicatie
bv. iemand wordt zwaar gepest op school  school ook gaan inlichten.

Waarom? Foutenbronnen:

 Geen systematische en consistente werkwijze hanteren.
 Informatie zoeken die idee bevestigt.
 Gebrekkige kwaliteit vd onderzoeksmiddelen en ongeschikte normen.
 Onvoldoende samenwerking met cliënt en zijn omgeving.
 Omgeving betrekken is belangrijk!
 Diagnostisch proces onvoldoende afgestemd op hulpvragen van cliënt.
 Voor de hand liggende diagnosen en interventies over het hoofd zien.
 Besluitvorming onvoldoende gebaseerd op beschikbare gegevens; geen objectieve
criteria hanteren.
 Besluitvorming onvoldoende expliciteren, daardoor onvoldoende duidelijk voor
collega’s en cliënten.
 Teveel vakjargon in de communicatie.
 Te vlug adviezen formuleren.

Hoe? Psychodiagnostische modellen:

 Empirische cyclus van De Groot.
 Centraal: genereren en toetsen van hypothesen!
 = basis van alle ontwikkeling in de wetenschappelijk psychodiagnostiek 
dwz meeste modellen hebben hypothesetoetsend karakter.
 Werkveldoverschrijdend
 Los van specifiek psychologisch denkkader.
 Expliciteren van denkproces achterliggend aan het handelen.
 Kwaliteitsverhogend
 Door systematisch, transparant, beredeneerd werken – fouten voorkomen –
tevredenheid vergroten




1.2 UITGANGSPUNTEN.

1. Scientist – Practitioner:


2

,  Uitgangspunt 1: de psychodiagnosticus handelt en denkt als een
scientist – practitioner.
 Psychodiagnosticus hanteert als professional in het werkveld (practitioner)
een wetenschappelijke basishouding (scientist).
 Hypothesen formuleren o.b.v. wetenschappelijke kennis
 Instrumenten kiezen met goede psychometrische eigenschappen.
 Op betrouwbare manier resultaten van het onderzoek bepalen.
 Evidence bases interventies aanbevelen.
 ! Hulpmiddel: evidence based richtlijnen!

2. Cliënt centraal:

 Uitgangspunt 2: de psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal.


3. Interventiegericht:

 Uitgangspunt 3: de psychodiagnosticus handelt en denkt
interventiegericht.
 Hoe kan ik de persoon verder helpen, wat kan ik adviseren?
 Psychodiagnostisch onderzoek i.f.v.  advies op maat.
 Diagnose en/of integratief beeld
≠ doel
= middel

4. Systematisch:

 Uitgangspunt 4: de psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch.
 Model:
= expliceert stappen in denken en handelen
= ideale of wenselijke werkwijze
! systematisch reflectie en evaluatie na elke stap!  stilstaan bij elke stap
die he zet

5. Transactioneel referentiekader:

 Uitgangpunt 5: de psychodiagnosticus hanteert een transactioneel
referentiekader.
 Kijk slides voor kader
 Een individu functioneert in een omgeving  aspecten die kunnen
meespelen in de klachten/problemen, ook naar kijken.

6. Constructief samenwerken:

 Uitgangspunt 4: de psychodiagnosticus werkt constructief samen met de
cliënt
en andere betrokkenen
 Psychodiagnosticus werkt samen met:
 Cliënt
 Omgeving (ouders, leerkrachten, werkgevers, …)
 Andere disciplines (artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk
werken, HR-consulent, logopedist, kinesist, …)




3